 |
| Luật Quản lý thuế sửa đổi đã luật hóa nguyên tắc quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ theo mức độ chấp hành pháp luật thuế. |
Từ thách thức quản lý sang chuẩn mực mới
TMĐT tại Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ từ sau năm 2016 và duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tiếp. Quy mô thị trường hiện đã đạt hàng chục tỷ USD, đóng góp ngày càng rõ nét vào tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ của nền kinh tế.
Tuy nhiên, kinh doanh TMĐT cũng đang đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý thuế. Doanh thu được tạo ra thông qua nhiều kênh thanh toán, trong đó có các trung gian xuyên biên giới, khiến việc xác định người nộp thuế, doanh thu tính thuế và nghĩa vụ thuế phức tạp hơn nhiều so với mô hình kinh doanh truyền thống.
Trước thực tế đó, những năm qua, ngành Thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT. Nhờ cách tiếp cận chủ động, số thu từ lĩnh vực này liên tục tăng cao. Theo Chi cục Thuế TMĐT (Cục Thuế), năm 2022, số thu từ TMĐT đạt khoảng 83.000 tỷ đồng; năm 2023 tăng lên 97.000 tỷ đồng; năm 2024 đạt 116.000 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng năm 2025, tổng số thu thuế từ TMĐT ước đạt khoảng 152.000 tỷ đồng, tăng 64% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, việc quản lý thuế đối với các nhà cung cấp nước ngoài cung cấp dịch vụ số và TMĐT vào Việt Nam đã đạt những kết quả rõ nét. Thông qua Cổng thông tin điện tử dành riêng cho nhà cung cấp nước ngoài, các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Meta, Netflix, TikTok đã thực hiện đăng ký, kê khai và nộp thuế từ xa.
Tính đến ngày 30/9/2025, đã có 176 nhà cung cấp nước ngoài thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam, với tổng số thu ngân sách đạt 8,73 nghìn tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ năm 2024.
"Chính sách mới này nhằm tăng cường tính minh bạch trong giao dịch và xây dựng môi trường thuế công bằng, đồng thời được xem là một cải cách quan trọng và hiệu quả để ứng phó với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế số". |
Thực tiễn quản lý cho thấy, nếu chỉ dựa vào kiểm tra, thanh tra và cưỡng chế sau vi phạm, quản lý thuế TMĐT khó theo kịp tốc độ phát triển của kinh tế số. Vấn đề cốt lõi nằm ở mức độ tuân thủ tự nguyện của người kinh doanh trên nền tảng số, đặc biệt là nhóm cá nhân, hộ kinh doanh nhỏ lẻ và các chủ thể xuyên biên giới.
Chính từ nhận thức này, quản lý thuế TMĐT đang từng bước chuyển từ tư duy “theo sau để xử lý” sang “đồng hành để tuân thủ”, coi tuân thủ thuế là một chuẩn mực mới trong kinh doanh số.
Tạo nền tảng tuân thủ tự nguyện từ khung pháp lý mới
Nhằm tăng cường quản lý thuế TMĐT, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 117/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/7/2025, trong đó quy định cụ thể về cơ chế khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế của sàn TMĐT có chức năng thanh toán.
Việc khấu trừ thuế được thực hiện ngay tại thời điểm phát sinh giao dịch, không phụ thuộc vào ngưỡng doanh thu, nhằm đơn giản hóa thực hiện, giảm rủi ro bỏ sót nghĩa vụ thuế và hạn chế sai sót trong tổng hợp dữ liệu.
Thống kê của Chi cục Thuế TMĐT cho thấy, chỉ sau hơn hai tháng triển khai Nghị định số 117/2025/NĐ-CP đã có 63 tổ chức quản lý sàn trong và ngoài nước thực hiện kê khai, nộp thay, với số thuế nộp đạt hơn 1,8 nghìn tỷ đồng.
Mặt khác, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh kinh tế số, Luật Quản lý thuế sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua đã bổ sung và hoàn thiện nhiều quy định quan trọng liên quan trực tiếp đến quản lý thuế đối với TMĐT và nền tảng số. Một trong những điểm nhấn là việc mở rộng và làm rõ đối tượng quản lý thuế, bao quát đầy đủ các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hoạt động kinh doanh trên nền tảng số và phát sinh thu nhập tại Việt Nam.
Luật đã luật hóa nguyên tắc quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ theo mức độ chấp hành pháp luật thuế, tạo cơ sở để cơ quan thuế phân loại người nộp thuế, tập trung hỗ trợ nhóm có thiện chí tuân thủ, đồng thời giám sát chặt chẽ các trường hợp rủi ro cao. Đối với TMĐT, các quy định mới nhấn mạnh trách nhiệm phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế với các bộ, ngành, ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, doanh nghiệp logistics và các tổ chức quản lý nền tảng số.
Hiện, ngành thuế đã xây dựng hệ thống kê khai, tính thuế tự động, kết nối với dữ liệu từ các nền tảng số, nhằm giảm tối đa thủ tục thủ công; quy trình hướng dẫn, biểu mẫu kê khai điện tử đơn giản hóa, tích hợp với nền tảng giao dịch điện tử; có cơ chế này vừa đảm bảo ngăn ngừa thất thu thuế, vừa tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh…
Có thể nói, với khung pháp lý về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT đang từng bước được đưa vào quỹ đạo. Trong đó, tuân thủ thuế tự nguyện chính là điểm tựa để cân bằng giữa quản lý hiệu quả và khuyến khích đổi mới sáng tạo, góp phần xây dựng nền kinh tế số phát triển bền vững.
