 |
| Hóa chất là mặt hàng đặc thù, có mức độ rủi ro cao, đòi hỏi phải có biện pháp quản lý, kiểm soát phù hợp ngay từ khâu nhập khẩu. Ảnh: Tư liệu. |
Trước những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan đối với mặt hàng hóa chất, ngày 5/11/2026, Cục Hải quan có Công văn số 23913/CHQ-GSQL gửi Cục Hóa chất để nghị tháo gỡ khó khăn về việc áp dụng chính sách quản lý đối với hóa chất từ nước ngoài đưa vào DNCX.
Theo Cục Hải quan, khoản 4 Điều 3 Luật Quản lý ngoại thương số 05/2017/QH14 quy định khu vực hải quan riêng là khu vực địa lý xác định trên lãnh thổ Việt Nam, được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; có quan hệ mua bán, trao đổi hàng hóa với phần lãnh thổ còn lại và nước ngoài là quan hệ xuất nhập khẩu.
Đối với DNCX, khoản 21 Điều 2 Nghị định số 35/2022/NĐ-CP quy định đây là doanh nghiệp thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp và khu kinh tế.
Ngoài ra, khoản 2 Điều 26 Nghị định số 35/2022/NĐ-CP cũng quy định khu chế xuất, DNCX được ngăn cách với lãnh thổ bên ngoài bằng hệ thống tường rào, có cổng và cửa ra, vào, bảo đảm điều kiện kiểm tra, giám sát, kiểm soát của cơ quan Hải quan.
Đáng chú ý, điểm a khoản 4 Điều 26 Nghị định số 35/2022/NĐ-CP quy định quan hệ trao đổi hàng hóa giữa DNCX với các khu vực khác trên lãnh thổ Việt Nam, không phải là khu phi thuế quan, là quan hệ xuất nhập khẩu, trừ các trường hợp được quy định.
Trên cơ sở các quy định này, Cục Hải quan xác định DNCX được áp dụng các quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan, thuế xuất nhập khẩu đối với hàng hóa tương tự như khu vực hải quan riêng.
Trong khi đó, khoản 1 Điều 12 Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 quy định hoạt động xuất nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, chuyển khẩu, quá cảnh và các hoạt động khác liên quan đến mua bán hàng hóa quốc tế đối với hóa chất được thực hiện theo Luật Hóa chất, Luật Quản lý ngoại thương và các quy định pháp luật có liên quan. Tuy nhiên, Luật Hóa chất chưa có quy định cụ thể về việc áp dụng chính sách quản lý đối với hóa chất đưa vào, đưa ra khu vực hải quan riêng.
Về quản lý ngoại thương, khoản 2 Điều 57 Luật Quản lý ngoại thương quy định không áp dụng biện pháp quản lý ngoại thương, trừ biện pháp cấm nhập khẩu, tạm ngừng nhập khẩu và biện pháp kiểm dịch đối với hàng hóa được đưa từ nước ngoài vào khu vực hải quan riêng.
Đồng thời, khoản 4 Điều này quy định hàng hóa thuộc trường hợp trên phải chịu sự giám sát của cơ quan Hải quan theo quy định của pháp luật về hải quan và pháp luật có liên quan.
Liên quan đến việc cấp phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, Cục Hải quan dẫn Công văn số 2347/HC-QLHC ngày 11/9/2026 của Cục Hóa chất gửi Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh về hướng dẫn cấp giấy phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt.
Theo hướng dẫn tại văn bản này, trường hợp DNCX thuộc khu vực hải quan riêng nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt từ nước ngoài vào khu vực này để sử dụng thì không áp dụng biện pháp quản lý theo giấy phép, trừ trường hợp Thủ tướng Chính phủ quyết định khác theo quy định tại Điều 59 Luật Quản lý ngoại thương.
Tuy nhiên, hướng dẫn trên mới được gửi đến Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh. Theo Cục Hải quan, việc áp dụng chính sách quản lý đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt nhập khẩu từ nước ngoài vào DNCX hiện chưa thống nhất giữa các địa phương. Có địa phương thực hiện cấp giấy phép nhập khẩu, trong khi địa phương khác không cấp giấy phép.
Sự khác biệt trong cách áp dụng chính sách gây khó khăn cho cơ quan Hải quan trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đồng thời phát sinh vướng mắc, phản ứng từ phía doanh nghiệp.
Cục Hải quan cho rằng, hóa chất là mặt hàng đặc thù, có mức độ rủi ro cao, đòi hỏi phải có biện pháp quản lý, kiểm soát phù hợp ngay từ khâu nhập khẩu. Đáng chú ý, hóa chất nhập khẩu vào DNCX có thể được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất các sản phẩm, hàng hóa khác, sau đó được bán ra nước ngoài hoặc chuyển tiêu thụ vào thị trường nội địa.
Trong đó, đối với những loại hóa chất nhạy cảm như tiền chất công nghiệp, nguy cơ bị tẩu tán, lợi dụng để điều chế, sản xuất ma túy đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn. Vì vậy, việc xây dựng hướng dẫn thống nhất về chính sách quản lý đối với hóa chất nhập khẩu vào DNCX có ý nghĩa quan trọng, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Từ thực tiễn trên, Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất xem xét, nghiên cứu áp dụng các biện pháp quản lý, kiểm soát đối với mặt hàng hóa chất có mức độ rủi ro cao nhập khẩu từ nước ngoài vào DNCX.
Đồng thời, Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất báo cáo Bộ Công Thương (cơ quan được Chính phủ giao chủ trì quản lý nhà nước trong lĩnh vực hóa chất) có hướng dẫn cụ thể liên quan đến việc cấp giấy phép nhập khẩu hóa chất từ nước ngoài vào DNCX.
Cục Hải quan cho rằng, việc hướng dẫn cần bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện, tránh phát sinh phản ứng từ doanh nghiệp và khó khăn cho cơ quan Hải quan trong quá trình thực thi chính sách.
