Gỡ vướng thủ tục đóng mã số thuế bảo đảm quyền lợi của người nộp thuế

Công văn số 8283/CT-NVT làm rõ cách xử lý hồ sơ đối với người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Ảnh: Đức Mỹ

Đơn giản hóa thủ tục, bảo vệ quyền lợi người nộp thuế

Cục Thuế vừa ban hành Công văn số 8283/CT-NVT hướng dẫn thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, tập trung tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình giải quyết hồ sơ, đặc biệt đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.

Theo các chuyên gia thuế, văn bản không chỉ góp phần đơn giản hóa quy trình hành chính mà còn làm rõ trách nhiệm của cơ quan thuế trong việc giải quyết các khoản tiền thuế nộp thừa, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người nộp thuế.

Ông Lê Văn Sơn, Trưởng Ban Đào tạo Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP. Hồ Chí Minh (HTCAA).

Ông Lê Văn Sơn, Trưởng Ban Đào tạo Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP. Hồ Chí Minh (HTCAA) đánh giá, điểm đáng chú ý của Công văn số 8283/CT-NVT là làm rõ cách xử lý hồ sơ đối với người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, thường được gọi là trạng thái 06.

Theo đó, khi người nộp thuế nộp đầy đủ hồ sơ đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế, cơ quan Thuế thực hiện ghi nhận tình trạng hồ sơ trên hệ thống trong thời hạn một ngày làm việc và tiếp tục giải quyết các nghĩa vụ còn lại.

Hướng dẫn này giúp thống nhất cách thực hiện giữa các địa phương, hạn chế tình trạng hồ sơ bị ách tắc do cách hiểu và áp dụng quy trình khác nhau.

Đồng quan điểm, ông Phan Thanh Bình, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Doanh nghiệp AB Tax Việt Nam cho rằng, Công văn số 8283/CT-NVT có ý nghĩa thiết thực, sát với thực trạng hiện nay, nhất là đối với những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu nhưng vẫn gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Cụ thể, đối với người nộp thuế đang ở trạng thái 06, khi nộp đầy đủ hồ sơ đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo mẫu 24-ĐKT, trong thời hạn một ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận đầy đủ hồ sơ, cơ quan thuế quản lý trực tiếp thực hiện chuyển mã số thuế của người nộp thuế và các đơn vị phụ thuộc sang trạng thái 06, lý do 03: “Người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và có hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế”.

Đáng chú ý, cơ quan Thuế không phải ban hành thêm Thông báo mẫu 17/TB-ĐKT đối với trường hợp này. Theo ông Bình, việc lược bỏ một bước xử lý hành chính sẽ giúp giảm thời gian giải quyết, tránh phát sinh những thủ tục không cần thiết.

Tuy nhiên, ông Bình lưu ý thời hạn một ngày làm việc chỉ áp dụng đối với việc chuyển trạng thái mã số thuế sau khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ, không đồng nghĩa doanh nghiệp đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ thuế và được chính thức chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong thời hạn này.

Theo ông Lê Văn Sơn, bên cạnh việc đơn giản hóa thủ tục, khi chấm dứt hoạt động, người nộp thuế có trách nhiệm hoàn thành các nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, đồng thời, phải được bảo đảm quyền nhận lại những khoản tiền đã nộp thừa theo quy định.

Trường hợp doanh nghiệp còn nghĩa vụ thuế phải nộp, khoản tiền nộp thừa được xem xét bù trừ theo quy định. Sau khi bù trừ, nếu vẫn còn tiền nộp thừa, người nộp thuế được giải quyết hoàn trả theo thủ tục tương ứng.

Trong thực tế, một số doanh nghiệp đang giải thể mong muốn sớm hoàn tất thủ tục nên tự nguyện từ bỏ khoản tiền thuế nộp thừa. Tuy nhiên, theo ông Sơn, cần phân biệt rõ giữa việc người nộp thuế tự nguyện từ chối nhận lại tiền với việc bị yêu cầu từ bỏ quyền lợi để hồ sơ được giải quyết.

Vì vậy, việc Cục Thuế nghiêm cấm hành vi gợi ý, gây sức ép hoặc yêu cầu người nộp thuế từ chối nhận lại khoản tiền được hoàn hoặc bù trừ là chỉ đạo rất thiết thực, góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp.

Về vấn đề này, ông Phan Thanh Bình cho biết, trong quá trình tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp, đã xuất hiện những trường hợp doanh nghiệp ngừng hoạt động nhiều năm nhưng vẫn còn tiền thuế nộp thừa trên hệ thống. Một số trường hợp gặp vướng mắc khi xử lý khoản tiền này, thậm chí được yêu cầu lập văn bản từ chối nhận lại tiền để hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.

Theo ông Bình, Công văn số 8283/CT-NVT đã chấn chỉnh trực tiếp tình trạng trên khi yêu cầu cơ quan thuế hướng dẫn người nộp thuế thực hiện thủ tục hoàn trả hoặc bù trừ theo quy định, đồng thời nghiêm cấm việc gây sức ép buộc doanh nghiệp từ bỏ quyền lợi hợp pháp.

Đối với trường hợp người nộp thuế tự nguyện không nhận lại tiền nộp thừa, việc xử lý phải tuân thủ trình tự pháp luật. Ông Bình dẫn chiếu Điều 43 Thông tư số 89/2026/TT-BTC về những trường hợp xử lý khoản nộp thừa không hoàn trả, trong đó việc từ chối nhận lại tiền phải xuất phát từ ý chí tự nguyện của người nộp thuế.

“Việc chấm dứt mã số thuế không đồng nghĩa với việc người nộp thuế phải từ bỏ quyền lợi tài chính hợp pháp của mình”, ông Bình nhấn mạnh.

Các chuyên gia cũng đánh giá cao yêu cầu tăng cường kiểm tra nội bộ, tiếp nhận phản ánh, xác minh và xử lý nghiêm vi phạm của Cục Thuế, qua đó góp phần bảo đảm quy trình được thực hiện thống nhất, minh bạch.

Phân loại hồ sơ, xử lý dứt điểm mã số thuế tồn đọng

Mặc dù Công văn số 8283/CT-NVT đã tháo gỡ một số vướng mắc trong quá trình chấm dứt hiệu lực mã số thuế, theo các chuyên gia, để xử lý hiệu quả các mã số thuế ở trạng thái 03, 06, cần tiếp tục hoàn thiện quy trình, phân loại hồ sơ và có giải pháp phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp.

Ông Phan Thanh Bình cho rằng, cơ quan Thuế cần chuyển từ phương thức xử lý hồ sơ chủ yếu theo thứ tự tiếp nhận sang phương thức xử lý dựa trên mức độ rủi ro và tính chất từng trường hợp.

Ông Phan Thanh Bình, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Doanh nghiệp AB Tax Việt Nam.

Theo đó, đối với doanh nghiệp không phát sinh hoạt động kinh doanh, không còn nợ ngân sách nhà nước và không có dấu hiệu rủi ro về thuế, hóa đơn, cần ưu tiên giải quyết nhanh, đơn giản hóa quy trình, hạn chế yêu cầu cung cấp lại những tài liệu đã có trên hệ thống.

Đối với doanh nghiệp từng phát sinh hoạt động kinh doanh, có xuất hóa đơn, kê khai thuế nhưng đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính và không có cảnh báo rủi ro, cơ quan thuế nên tập trung đối chiếu dữ liệu để sớm giải quyết thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Riêng những doanh nghiệp còn nợ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt hoặc có dấu hiệu bất thường về hóa đơn, giao dịch cần được kiểm tra, xác minh theo mức độ rủi ro.

Ông Bình nhấn mạnh, không nên mặc nhiên xem doanh nghiệp ở trạng thái 03 hoặc 06 là doanh nghiệp có hành vi vi phạm pháp luật thuế. Việc đánh giá rủi ro phải dựa trên dữ liệu, dấu hiệu cụ thể và được xác minh đầy đủ.

Cùng với việc phân loại hồ sơ, ông Bình kiến nghị tăng cường chia sẻ dữ liệu, liên thông thủ tục giữa cơ quan Thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và các cơ quan quản lý có liên quan. Đồng thời, cần công khai tình trạng xử lý hồ sơ, nguyên nhân chưa được giải quyết để doanh nghiệp chủ động khắc phục.

Về phía người nộp thuế, doanh nghiệp cần chủ động kiểm tra tình trạng mã số thuế, rà soát các tờ khai còn thiếu, hóa đơn, khoản thuế còn nợ hoặc nộp thừa và chuẩn bị đầy đủ chứng từ phục vụ việc đối chiếu, giải trình.

Ở góc độ thực tiễn, ông Lê Văn Sơn nhấn mạnh, để giải quyết dứt điểm mã số thuế tồn đọng, cần đồng thời tháo gỡ vướng mắc về thủ tục và gánh nặng tài chính.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động lâu năm, không còn nguồn thu nhưng các khoản tiền phạt, tiền chậm nộp vẫn tích lũy, khiến việc hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế gặp khó khăn.

Ông Sơn bày tỏ đồng tình với hướng đề xuất của Bộ Tài chính về giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế, xử lý nợ lệ phí môn bài và xóa tiền chậm nộp có điều kiện. Theo ông, đây là những giải pháp có thể góp phần tháo gỡ điểm nghẽn đối với các hồ sơ tồn đọng kéo dài.

Đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trên 10 năm và không còn nợ thuế, ông Sơn kiến nghị ưu tiên rà soát, giải quyết theo hướng đơn giản hóa thủ tục. Bởi sau thời gian dài, nhiều trường hợp không còn liên hệ được với người nộp thuế, sổ sách và chứng từ cũng không thể tập hợp đầy đủ.

Với nhóm đã ngừng hoạt động trên 10 năm nhưng còn nợ, cần xác định rõ cơ cấu khoản nợ, khả năng thu hồi và trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ để có phương án xử lý phù hợp.

Đối với hồ sơ tồn đọng dưới 10 năm, cơ quan thuế cần tiếp tục hướng dẫn, nhắc nhở người nộp thuế chủ động hoàn thành nghĩa vụ, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận các chính sách hỗ trợ khi được ban hành.

Ông Lê Văn Sơn nhấn mạnh, việc kết hợp đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục với tháo gỡ khó khăn tài chính sẽ khuyến khích người nộp thuế chủ động hợp tác, góp phần giải quyết hiệu quả mã số thuế tồn đọng và đảm bảo quyền lợi chính đáng của người nộp thuế.