Doanh thu 3 tỷ đồng hộ kinh doanh mới phải dùng hóa đơn điện tử: Nên hay không?

Công chức thuế tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thuế khoán sang kê khai.

Nguy cơ bất bình đẳng trong thực hiện chính sách

Theo các chuyên gia, việc nâng ngưỡng doanh thu lên trên 3 tỷ đồng mới áp dụng HĐĐT được xem là giải pháp cảm thông với hộ kinh doanh hiện nay, song xét một cách tổng thể, cách tiếp cận này có thể làm tăng chi phí chung của xã hội.

Khi chỉ một bộ phận hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn điện tử, cơ quan Thuế sẽ tiếp tục phải duy trì nhiều phương thức quản lý song song, kéo theo chi phí kiểm tra, giám sát lớn hơn. Bản thân hộ kinh doanh cũng vẫn phải gánh các chi phí “vô hình” như sổ sách kế toán thủ công, rủi ro sai sót, chi phí thuê dịch vụ kế toán - thuế và nguy cơ bị xử phạt do thiếu minh bạch.

Nhắc lại câu chuyện hơn 10 năm trước, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho rằng, khi còn sử dụng hóa đơn giấy, mỗi kỳ kê khai thuế doanh nghiệp phải mất rất nhiều nhân lực để nhập liệu và đối chiếu từng hóa đơn. Từ khi áp dụng HĐĐT, bộ máy kế toán đã được tinh gọn đáng kể, phần mềm kế toán được kết nối trực tiếp với cổng dữ liệu của cơ quan Thuế, giúp doanh nghiệp giảm mạnh thời gian hạch toán và kê khai thuế. Hiện nay, việc kê khai thuế GTGT gần như không còn tốn nhiều thời gian do dữ liệu đã có sẵn trên hệ thống.

Ở góc độ khác, ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, cho rằng, nếu nâng ngưỡng doanh thu lên trên 3 tỷ đồng mới bắt buộc sử dụng HĐĐT là quá cao. “Điều này có thể tạo ra sự bất bình đẳng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, thậm chí trở thành bước thụt lùi trong cải cách thuế”, ông Được nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín,

Theo ông Được, chính sách thuế cần bảo đảm sự đồng bộ và công bằng. Kinh doanh càng lớn thì càng phải được quản lý bằng các công cụ minh bạch để kiểm soát doanh thu và nghĩa vụ thuế.

Nếu hộ kinh doanh có doanh thu lớn nhưng không bị buộc xuất HĐĐT, trong khi doanh nghiệp cùng quy mô doanh thu lại phải tuân thủ nghiêm ngặt, môi trường cạnh tranh sẽ thiếu công bằng và làm giảm động lực chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp.

Ông Được ủng hộ quan điểm hộ kinh doanh có doanh thu từ trên 1 tỷ đồng nên sử dụng HĐĐT có mã của cơ quan thuế hoặc HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền kết nối với cơ quan Thuế, như đề xuất của Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, để hộ kinh doanh dễ dàng thích nghi, cần có các giải pháp linh hoạt. Ví dụ, có thể quy định ngưỡng giá trị hàng hóa nhất định mới phải lập hóa đơn; với các giao dịch nhỏ lẻ như bán tạp hóa giá 1.000 – 2.000 đồng, hộ kinh doanh được phép gom lại để xuất một hóa đơn tổng trong ngày.

Theo vị chuyên gia này, hóa đơn có hai ý nghĩa quan trọng là bảo vệ người tiêu dùng và minh bạch doanh thu. Khi có giải pháp khác đáp ứng đầy đủ hai yếu tố này, cũng không nhất thiết buộc hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn theo cách truyền thống.

Nhà nước có thể xã hội hóa việc xây dựng phần mềm kế toán – bán hàng dùng chung cho hộ kinh doanh, đảm bảo đơn giản, thuận tiện và chi phí thấp. Về dài hạn, khi Việt Nam tiến tới các mô hình ghi sổ kế toán ứng dụng công nghệ mới, mọi giao dịch đều được lưu trữ lịch sử, vai trò của HĐĐT theo cách hiện nay có thể sẽ thay đổi.

Giảm chi phí cho cả xã hội

Nhìn nhận ở khía cạnh khác, theo ông Tuấn, đề xuất hộ kinh doanh chỉ phải sử dụng HĐĐT khi doanh thu trên 3 tỷ đồng, nghe qua có vẻ hợp lý bởi khu vực hộ kinh doanh hiện đang chuẩn bị bước sang trang mới trong quản lý thuế.

Nhưng nếu nhìn ở góc độ tổng thể lợi ích xã hội và xu hướng phát triển trong tương lai, việc nâng ngưỡng doanh thu lên 3 tỷ đồng mới phải xuất HĐĐT có thể làm gia tăng chi phí chung của xã hội và của chính hộ kinh doanh. Bởi lẽ, khi chưa áp dụng HĐĐT một cách đồng bộ, hộ kinh doanh vẫn phải duy trì các loại sổ sách kế toán thủ công, chứng từ kèm theo, phát sinh chi phí thuê dịch vụ kế toán – thuế, trong khi cơ quan Thuế cũng phải tốn thêm nguồn lực cho công tác kiểm tra, giám sát.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas,

Xét một cách tổng thể, tôi cho rằng nên tiến tới áp dụng HĐĐT cho toàn bộ giao dịch mua bán. Dù ban đầu có thể tạo cảm giác phát sinh chi phí và khó khăn về mặt công nghệ, nhưng nếu áp dụng đồng bộ, HĐĐT sẽ mang lại rất nhiều lợi ích”, ông Tuấn khẳng định.

Cụ thể, sổ sách kế toán có thể không cần làm quá nhiều, do phần mềm tự động lấy dữ liệu để lập các mẫu sổ theo quy định.

Hộ kinh doanh trong nhiều trường hợp có thể không cần thuê kế toán hay dịch vụ kế toán - thuế, bởi dữ liệu xác định nghĩa vụ thuế đã khá đầy đủ. Ứng dụng eTax Mobile cũng có thể tự động tạo tờ khai thuế tham khảo cho hộ kinh doanh.

Về phía cơ quan Thuế, việc giám sát nghĩa vụ thuế sẽ không còn tốn nhiều nhân lực và chi phí. Đồng thời, hộ kinh doanh cũng có thể giảm đáng kể các khoản phạt “vô hình” liên quan đến kế toán – thuế.

Theo ông Tuấn, việc sử dụng đồng bộ HĐĐT sẽ tạo ra nhiều lợi ích cho xã hội, giúp tiết kiệm chi phí cho cả hộ kinh doanh và cơ quan Thuế.

Do đó, thay vì chỉ bàn đến việc nâng hay hạ ngưỡng doanh thu, Nhà nước cần có biện pháp hỗ trợ để hộ kinh doanh đủ nguồn lực thực hiện việc tuân thủ, như tính đến chi phí tuân thủ khi xác định ngưỡng tính thuế hoặc xem xét trợ giá một phần chi phí HĐĐT (thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp giải pháp).