Hải quan lấy hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp làm thước đo quan hệ đối tác

Ngày 23/9/2026, Cục Hải quan tổ chức Hội nghị đối thoại định kỳ quý III/2026 với Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI). Ảnh: Cục Hải quan

Đa dạng kênh hỗ trợ

Từ đầu năm 2026 đến nay, ngành Hải quan tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về hải quan và thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Nội dung tập trung vào các quy định mới, quy trình thủ tục, chế độ kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, các chương trình cải cách trọng điểm, kế hoạch chuyển đổi số và cải cách hành chính. Những nội dung liên quan đến triển khai thí điểm thông quan tập trung cũng được đưa vào công tác thông tin, hướng dẫn.

Bên cạnh văn bản hướng dẫn, hội nghị và tập huấn, các đơn vị hải quan sử dụng điện thoại, thư điện tử và những nền tảng số như Facebook, YouTube, Zalo, TikTok để truyền tải thông tin. Chuyên mục Đối tác Hải quan - Doanh nghiệp trên Cổng thông tin điện tử của Cục Hải quan cùng các trang thông tin của chi cục hải quan khu vực tạo thêm kênh để doanh nghiệp tra cứu chính sách, tìm hiểu quy trình nghiệp vụ.

Cùng với tuyên truyền, hoạt động đối thoại được tổ chức định kỳ hoặc đột xuất theo đề nghị của hiệp hội, doanh nghiệp. Tùy tính chất vấn đề, việc trao đổi có thể thực hiện trực tiếp, trực tuyến, bằng văn bản hoặc qua các đầu mối tiếp nhận kiến nghị tại cấp cục, chi cục hải quan khu vực, hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu.

Nội dung đối thoại hướng vào từng nhóm nghiệp vụ như thuế xuất nhập khẩu, xuất xứ hàng hóa, thủ tục đối với hàng gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất. Cách tiếp cận theo chuyên đề giúp doanh nghiệp nêu rõ khó khăn trong quá trình thực hiện, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan Hải quan giải thích quy định, hướng dẫn nghiệp vụ hoặc xác định nội dung cần kiến nghị cấp có thẩm quyền.

Theo đánh giá của ông Lê Ngọc Thương, đại diện Công ty XNK Minh Mỹ, điều doanh nghiệp cần là thông tin chính sách rõ ràng và hướng dẫn cụ thể khi gặp vướng mắc trong quá trình làm thủ tục. Nếu có đầu mối trao đổi thuận tiện và được phản hồi kịp thời, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc hoàn thiện hồ sơ, hạn chế sai sót. Doanh nghiệp mong muốn các buổi đối thoại đi sâu vào những vấn đề phát sinh thực tế, nhất là các nội dung còn khó áp dụng.

Bên cạnh đối thoại, việc trực tiếp làm việc tại trụ sở doanh nghiệp giúp cơ quan Hải quan nắm bắt tình hình sản xuất, kinh doanh và nhận diện khó khăn tại cơ sở. Những vấn đề phát sinh sau thay đổi địa giới hành chính, tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp hoặc điều chỉnh phương thức quản lý cần được xem xét cụ thể để xác định hướng xử lý phù hợp, tránh để vướng mắc kéo dài do thiếu thông tin hoặc chưa rõ đầu mối phối hợp.

Tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn), cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ gắn với yêu cầu tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. Định hướng của Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Chi cục Hải quan khu vực VI) là tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, đẩy mạnh số hóa quy trình nghiệp vụ, hướng tới môi trường thông quan minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả. Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đặt ra yêu cầu là vừa bảo đảm quản lý theo quy định, vừa nâng cao chất lượng hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp.

Đại diện Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị nhấn mạnh, việc hỗ trợ doanh nghiệp cần được thực hiện xuyên suốt từ cung cấp thông tin, tiếp nhận phản ánh đến hướng dẫn xử lý vướng mắc. Qua đó, doanh nghiệp chủ động hơn trong thực hiện thủ tục, đồng thời cơ quan Hải quan kịp thời nắm bắt những bất cập phát sinh để có giải pháp xử lý phù hợp.

Minh bạch, nâng cao trách nhiệm công vụ

Theo định hướng về phát triển quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp, cơ quan Hải quan các cấp cần công khai kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị; lịch tiếp công dân tại trụ sở và trên cổng thông tin điện tử; số điện thoại, địa chỉ thư điện tử và các ứng dụng chính thức của bộ phận đầu mối giải quyết vướng mắc. Việc công khai giúp doanh nghiệp xác định đúng nơi gửi kiến nghị, đồng thời nâng cao trách nhiệm tiếp nhận và phản hồi.

Quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp cần được thực hiện đồng bộ từ tuyên truyền, hỗ trợ pháp lý, tiếp nhận phản ánh đến tham vấn doanh nghiệp. Ảnh: H.Nụ

Cùng với đó, việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh và kiến nghị phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục. Những phản ánh có cơ sở về quy trình hoặc thái độ phục vụ là thông tin để cơ quan Hải quan rà soát, chấn chỉnh việc thực thi và nâng cao chất lượng phục vụ.

Đại diện Ban Pháp chế cho biết, phát triển quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp cần được thực hiện đồng bộ từ tuyên truyền, hỗ trợ pháp lý, tiếp nhận phản ánh đến tham vấn doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách. Ý kiến của doanh nghiệp và thực tiễn triển khai tại các đơn vị giúp nhận diện những khó khăn, bất cập, qua đó nghiên cứu hoàn thiện quy định và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.

Ngoài ra, tham vấn doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách giúp cơ quan Hải quan nhận diện những vướng mắc từ thực tiễn, kịp thời nghiên cứu, hoàn thiện quy định và nâng cao hiệu quả thực thi.

Có thể nói, quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi kiến nghị được tiếp nhận, vướng mắc được xử lý và ý kiến doanh nghiệp được xem xét trong quá trình hoàn thiện chính sách. Đây cũng là cơ sở để nâng cao trách nhiệm công vụ, bảo đảm thực hiện đúng quy định và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.