![]() |
| Ảnh minh họa có sự hỗ trợ bởi AI. |
Minh bạch cấu phần giá điện nhập khẩu
Trong hoạt động thương mại xuyên biên giới, giá cả và tính ổn định của hợp đồng là những yếu tố quan trọng đối với quyết định giao dịch. Với điện năng, yêu cầu này càng cần chú trọng, bởi quá trình mua bán không chỉ liên quan đến giá điện tại nguồn mà còn bao gồm chi phí truyền tải, điểm đấu nối và phương thức giao nhận tại biên giới.
Đây là một trong những vấn đề được Bộ Công Thương tập trung điều chỉnh tại dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 09/2025/TT-BCT quy định hồ sơ, trình tự, thủ tục, phương pháp xác định, phê duyệt khung giá phát điện và khung giá nhập khẩu điện (gọi tắt là dự thảo).
Theo dự thảo số 05 ngày 17/11/2026 được cơ quan soạn thảo lấy ý kiến, khung giá nhập khẩu điện được xác định là mức giá tối đa (giá trần), ban hành cho từng quốc gia theo đồng tiền định giá trong hợp đồng mua bán điện nhập khẩu. Trường hợp phải quy đổi sang đồng tiền khác, tỷ giá áp dụng là tỷ giá do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm quyết định phê duyệt khung giá nhập khẩu điện có hiệu lực chính thức.
| Theo định hướng tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh được phê duyệt tại Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025, Việt Nam tiếp tục xem xét phát triển nguồn điện nhập khẩu, gắn với khả năng kết nối hệ thống điện khu vực và điều kiện hợp tác với các quốc gia có tiềm năng. |
Đáng chú ý, dự thảo phân biệt hai trường hợp nhập khẩu điện để xác định giá trần, cụ thể đối với điện nhập khẩu trực tiếp từ nhà máy điện, khi điều ước quốc tế không quy định về giá hoặc khung giá nhập khẩu điện, mức giá tối đa tại biên giới Việt Nam được xác định bằng tổng mức giá tối đa của khung giá phát điện đối với loại hình nhà máy điện tương ứng trong nước và chi phí truyền tải điện từ nhà máy đến điểm giao nhận tại biên giới.
Trong khi đó, đối với điện nhập khẩu không trực tiếp từ nhà máy điện, mức giá tối đa được xác định theo chi phí biên của điện năng bình quân phần nguồn điện trong kịch bản cơ sở của đề án quy hoạch phát triển điện lực quốc gia gần nhất được Hội đồng thẩm định Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thông qua.
Theo cơ quan soạn thảo, cách phân định này có ý nghĩa trong việc xác định rõ căn cứ tính giá theo phương thức nhập khẩu. Thay vì áp dụng chung một cách tính cho mọi giao dịch, dự thảo đưa ra cơ sở xác định giá tương ứng với nguồn điện và phương thức mua bán.
Dự thảo cũng bổ sung phương pháp xác định chi phí truyền tải điện của đường dây đấu nối từ nhà máy điện đến điểm giao nhận tại biên giới Việt Nam. Việc đưa chi phí truyền tải thành cấu phần cụ thể của giá điện nhập khẩu giúp làm rõ hơn các khoản chi phí hình thành mức giá tối đa tại biên giới. Đây cũng là cơ sở để các bên có căn cứ đối chiếu khi xây dựng phương án mua bán điện.
Đối với trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định về giá hoặc khung giá nhập khẩu điện, việc xác định giá tiếp tục thực hiện theo điều ước quốc tế đó. Quy định này thể hiện nguyên tắc bảo đảm sự phù hợp giữa cơ chế giá trong nước và các cam kết quốc tế có liên quan.
Không chỉ làm rõ cách tính giá, dự thảo còn đề xuất nguyên tắc áp dụng khung giá nhập khẩu điện tại thời điểm bên mua và bên bán ký kết hợp đồng mua bán điện.
Theo đó, giá điện trong hợp đồng đã ký không phải điều chỉnh khi khung giá nhập khẩu điện của các kỳ tiếp theo thay đổi, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác. Việc giữ nguyên giá đã thỏa thuận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác, tạo cơ sở pháp lý rõ hơn cho quá trình thực hiện hợp đồng. Đồng thời, quy định này phân định giữa khung giá tối đa được ban hành theo từng kỳ và giá mua bán điện cụ thể đã được các bên thống nhất.
![]() |
| Ảnh minh họa của EVN. |
Điều chỉnh cách tính giá trong nước, hoàn thiện cơ sở đàm phán
Để xác định giá trần điện nhập khẩu trong trường hợp mua điện trực tiếp từ nhà máy, dự thảo sử dụng khung giá phát điện của loại hình nhà máy điện tương ứng tại Việt Nam làm một trong những căn cứ tính toán. Vì vậy, những điều chỉnh đối với phương pháp xác định khung giá phát điện trong nước cũng có liên quan đến cơ chế hình thành giá điện nhập khẩu.
Theo cơ quan soạn thảo, khung giá điện mặt trời tại dự thảo được xây dựng theo cường độ bức xạ trung bình năm tại các vùng kinh tế - xã hội. Khung giá điện gió trên đất liền, điện gió gần bờ cũng được xác định theo các vùng kinh tế - xã hội tại Quy hoạch tổng thể quốc gia; riêng điện gió ngoài khơi được xác định theo khu vực biển.
Với thủy điện, dự thảo chuyển sang phương pháp xác định khung giá theo suất đầu tư và điện năng, thay cho cách tính dựa trên biểu giá chi phí tránh được. Đối với nhà máy điện chất thải, chi phí tiếp nhận, phân loại và xử lý chất thải được tách khỏi tổng mức đầu tư và chi phí vận hành, bảo dưỡng dùng để tính khung giá phát điện.
Ngoài ra, dự thảo đồng thời bổ sung quy định công khai bộ thông số tính toán và kết quả xác định mức giá tối đa để lấy ý kiến các chủ đầu tư nhà máy điện, bên mua điện cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Những đề xuất trên hướng đến việc xác định rõ hơn chi phí của từng loại hình nguồn điện, qua đó tạo cơ sở tính toán mức giá tối đa phục vụ đàm phán mua bán điện.
Tuy nhiên, quá trình hoàn thiện phương pháp tính giá đặt ra yêu cầu bảo đảm tính khách quan của dữ liệu đầu vào.
Ở góc độ tài chính - kế toán, Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Công Thương) đánh giá, việc chuyển nhiệm vụ tính toán, lập khung giá từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sang Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) là bước tiến quan trọng, giúp hạn chế xung đột lợi ích và tăng tính minh bạch trong xác định chi phí đầu vào của thị trường điện.
Trong khi, EVN bày tỏ băn khoăn về tính khách quan khi NSMO vừa thực hiện tính toán khung giá, vừa đảm nhiệm chức năng vận hành hệ thống điện.
Cục Điện lực (Bộ Công Thương) lại cho rằng, NSMO không phải bên mua điện, có dữ liệu vận hành phục vụ tính toán và việc chuyển giao nhiệm vụ giúp khắc phục xung đột lợi ích giữa đơn vị mua điện với đơn vị lập khung giá.
Trong bối cảnh nhu cầu điện trong nước tăng, nhập khẩu điện là một trong những phương án bổ sung nguồn cung cho hệ thống. Vì vậy, việc hoàn thiện phương pháp xác định giá nhập khẩu điện không chỉ phục vụ các giao dịch hiện tại mà còn liên quan đến cơ sở đàm phán những hợp đồng mua bán điện trong tương lai, hướng đến minh bạch hóa chi phí và tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn hiện nay.