![]() |
| Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam theo AHTN 2028 được xây dựng với các quy tắc phân loại hàng hóa thống nhất. Ảnh: H.Nụ |
Trong hoạt động xuất nhập khẩu, mã số hàng hóa là căn cứ xác định thuế suất, chính sách quản lý chuyên ngành và thực hiện thủ tục hải quan. Vì vậy, việc cập nhật Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam theo AHTN 2028 không chỉ là thay đổi về kỹ thuật phân loại mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động khai báo và tuân thủ của doanh nghiệp.
Theo dự thảo Thông tư ban hành Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam theo phiên bản Danh mục AHTN 2028 do Bộ Tài chính xây dựng, Danh mục mới gồm hai phụ lục: Phụ lục I là Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam; Phụ lục II quy định sáu quy tắc tổng quát giải thích việc phân loại hàng hóa dựa trên Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa của Tổ chức Hải quan thế giới (WCO).
Danh mục được sử dụng làm cơ sở xây dựng biểu thuế xuất khẩu, nhập khẩu, danh mục hàng hóa quản lý chuyên ngành, thống kê nhà nước và phục vụ công tác quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu. Việc cập nhật theo AHTN 2028 cũng nhằm bảo đảm hài hòa hệ thống phân loại hàng hóa trong ASEAN.
Tại dự thảo Phụ lục I, một số nhóm hàng được thể hiện cụ thể theo chủng loại, đặc điểm và công dụng. Chẳng hạn, nhóm thủy sản có mô tả riêng đối với một số loại cá như cá tuyết, cá minh thái Alaska, cá tra; nhóm thiết bị bay không người lái được thể hiện tại nhóm 88.06, có nội dung chú giải phân biệt với một số sản phẩm đồ chơi. Một số thiết bị y tế cũng được mô tả cụ thể theo chức năng.
Những nội dung này cho thấy doanh nghiệp không thể chỉ căn cứ vào tên thương mại để xác định mã số. Việc phân loại cần đối chiếu với cấu tạo, thành phần, công dụng và đặc tính thực tế của hàng hóa.
Đáng chú ý, sáu quy tắc tổng quát tại Phụ lục II là căn cứ quan trọng để xử lý các trường hợp phân loại hàng hóa. Theo đó, Quy tắc 1 yêu cầu căn cứ vào nội dung mô tả của nhóm hàng và các chú giải liên quan, thay vì chỉ dựa vào tên Phần, Chương. Quy tắc 2 đề cập đến hàng hóa chưa hoàn chỉnh, chưa hoàn thiện hoặc nhập khẩu ở dạng tháo rời nhưng đã mang đặc trưng cơ bản của hàng hóa hoàn chỉnh, cũng như hàng hóa được cấu thành từ nhiều nguyên liệu, chất khác nhau.
Với hàng hóa có thể được xem xét ở nhiều nhóm, Quy tắc 3 ưu tiên nhóm có mô tả cụ thể nhất; tiếp đó xem xét nguyên liệu hoặc bộ phận tạo nên đặc tính cơ bản của hàng hóa. Nếu vẫn không thể xác định, việc phân loại thực hiện theo thứ tự quy định tại quy tắc này. Quy tắc 4 hướng dẫn phân loại hàng hóa vào nhóm phù hợp với loại hàng hóa giống chúng nhất khi không thể áp dụng các quy tắc trước đó. Quy tắc 5 quy định việc phân loại một số loại hộp, bao và vật liệu đóng gói đi kèm hàng hóa; Quy tắc 6 yêu cầu chỉ so sánh các phân nhóm cùng cấp độ khi xác định mã số ở cấp phân nhóm.
Theo Thạc sỹ, Luật sư Hoàng Văn Hướng, Giảng viên Học viện Tư pháp, Trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội, việc ban hành Danh mục theo AHTN 2028 là căn cứ để áp dụng thống nhất trong xây dựng biểu thuế, quản lý chuyên ngành và thống kê hàng hóa xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp cần lưu ý nguyên tắc phân loại theo nội dung mô tả nhóm hàng, chú giải liên quan và sáu quy tắc tổng quát. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định đúng mã số và thực hiện các quy định về hải quan, thuế.
Để bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp cần sớm rà soát danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu đang thực hiện, đối chiếu mã số hiện hành với Danh mục mới, qua đó xác định những mặt hàng cần điều chỉnh và cập nhật thông tin khai báo hải quan.
Theo Luật sư Hoàng Văn Hướng, doanh nghiệp nên lập danh sách hàng hóa theo từng nhóm sản phẩm, chú ý những mặt hàng có nhiều thành phần cấu tạo, thiết bị công nghệ mới hoặc sản phẩm có tên thương mại khác với mô tả trong Danh mục. Đồng thời, cần rà soát hồ sơ kỹ thuật, tài liệu mô tả cấu tạo, thành phần, công dụng, catalogue và hướng dẫn sử dụng để có đủ căn cứ xác định mã số.
Ở góc độ thực tiễn, ông Lê Viết Phương, đại diện Công ty TNHH Hoàng Minh cho biết, một doanh nghiệp có thể quản lý hàng trăm, thậm chí hàng nghìn mã hàng với nhiều đặc tính, thành phần và công dụng khác nhau. Khi Danh mục mới được áp dụng, doanh nghiệp phải rà soát từng mặt hàng, đối chiếu mã số đang sử dụng với mô tả mới, đồng thời cập nhật dữ liệu trên phần mềm khai báo và hệ thống quản trị nội bộ.
Trước khi quy định chính thức có hiệu lực, doanh nghiệp mong muốn có hướng dẫn cụ thể đối với những nhóm hàng có thay đổi hoặc dễ phát sinh cách hiểu khác nhau để chủ động chuẩn bị, tránh lúng túng khi triển khai, ông Phương nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần cập nhật dữ liệu mã hàng trong phần mềm khai báo hải quan và hệ thống quản trị nội bộ; bảo đảm thông tin được thống nhất giữa các bộ phận xuất nhập khẩu, kế toán, mua hàng và logistics. Với những mặt hàng có thay đổi về mã số hoặc mô tả, việc điều chỉnh đồng bộ sẽ giúp hạn chế sai sót trong quá trình khai báo.
Theo nhận định của Cục Hải quan, việc chuyển sang Danh mục theo AHTN 2028 không đơn thuần là thay thế hệ thống mã số hàng hóa hiện hành. Đây còn là yêu cầu để doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ, dữ liệu và quy trình phân loại. Chủ động rà soát từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện những nội dung cần điều chỉnh, giảm thiểu vướng mắc và bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu thông suốt khi Danh mục mới được áp dụng.