Việc luật hóa tiêu chuẩn lưu trữ và liên thông dữ liệu buộc doanh nghiệp phải tái định nghĩa khái niệm tuân thủ, biến kho hồ sơ số thành tấm lá chắn pháp lý vững chắc nhất trong lộ trình hội nhập.
Hôm nay, Thông tư số 121/2025/TT-BTC chính thức đi vào cuộc sống, mang đến một "luồng gió mới" cho các quy định về thủ tục, kiểm tra, giám sát hải quan và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Đây không đơn thuần là văn bản sửa đổi kỹ thuật cho các quy định cũ mà là lời giải chiến lược cho bài toán cân bằng giữa khơi thông thương mại và nâng cao hiệu quả giám sát.
 |
| Đồng bộ thủ tục hải quan với các chuẩn mực mới của Luật Giao dịch điện tử. |
Bằng cách tái cấu trúc các quy định liên quan, Bộ Tài chính đã thiết lập một hệ sinh thái dữ liệu số tập trung, giúp doanh nghiệp cắt giảm tối đa các gánh nặng hành chính không cần thiết.
Điểm sáng nổi bật nhất của Thông tư số 121/2025/TT-BTC là sự tinh gọn triệt để trong quản lý thuế. Nhiều thủ tục về miễn, giảm, hoàn hay không thu thuế giờ đây không còn yêu cầu nộp tờ khai giấy.
Đặc biệt, quy trình khoanh nợ thuế đã được số hóa hoàn toàn, xử lý 100% bằng điện tử, giúp giảm thiểu rủi ro sai sót và rút ngắn thời gian phản hồi của cơ quan quản lý. Song song đó, cơ chế liên thông dữ liệu hóa đơn điện tử cũng được đẩy mạnh: doanh nghiệp được miễn nộp hóa đơn thương mại giấy nếu dữ liệu đã tồn tại trên hệ thống của cơ quan Thuế theo Nghị định số 123/2020/NĐ-CP và Nghị định số 70/2025/NĐ-CP.
Bên cạnh đó, Thông tư số 121/2025/TT-BTC chấm dứt hoàn toàn tình trạng “nộp một chứng từ hai nơi”. Nếu các loại giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), giấy phép hay chứng từ kiểm tra chuyên ngành đã có mặt trên Cổng một cửa quốc gia hoặc Cổng một cửa ASEAN, doanh nghiệp tuyệt đối không cần nộp lại cho Hải quan.
Đồng thời, cho phép sử dụng định danh điện tử VNeID mức độ 2 để đăng ký và làm thủ tục trên hệ thống, không chỉ bảo mật thông tin tối ưu mà còn biến quy trình hải quan trở nên thân thiện và đơn giản hơn bao giờ hết.
Đối với khối doanh nghiệp FDI, Thông tư số 121/2025/TT-BTC thiết lập cơ chế nộp chứng từ pháp lý lần đầu và dẫn chiếu “Số giấy phép” cho các lần kế tiếp, giúp khơi thông dòng chảy hàng hóa cho các chuỗi cung ứng phức tạp. Tuy nhiên, sự thông thoáng này đi kèm với “kỷ luật số” dựa trên Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15.
Thông điệp dữ liệu hải quan hiện có giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy nhưng phải đảm bảo tuyệt đối tính tham chiếu, tính nguyên vẹn và tính định danh trong suốt thời hạn 5 năm.
Đánh giá về tầm ảnh hưởng này, đại diện Ban Giám sát quản lý về hải quan (Cục Hải quan) nhấn mạnh: “Thông tư số 121/2025/TT-BTC là tuyên ngôn về một nền hải quan hiện đại, lấy dữ liệu làm trục lõi. Kể từ hôm nay, chúng tôi dịch chuyển mạnh mẽ từ kiểm tra hồ sơ sang quản trị thực thể qua phân tích dữ liệu tập trung.
Sự thích ứng kịp thời với Thông tư số 121/2025/TT-BTC không chỉ giúp doanh nghiệp tận dụng các ưu đãi về thủ tục mà còn là tấm vé thông hành quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa chi phí logistics trong kỷ nguyên kinh tế số.
