Vì sao nên giữ ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng?

Mức thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng trở lên phù hợp với các quy định có liên quan hiện hành. Ảnh: Hương Quỳnh, hỗ trợ bởi AI.

Từ thực tiễn đến yêu cầu hoàn thiện chính sách

Quy định về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt khi xác định chi phí được trừ tính thuế TNDN là một trong những nội dung nhận được ý kiến góp ý của các bộ, ngành trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 của Chính phủ.

Theo Bộ Tài chính, trước bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến tiêu cực, khó lường và đã có những tác động đến kinh tế - xã hội trong nước, để góp phần tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định số 320/2025/NĐ-CP.

Việc sửa đổi, bổ sung Nghị định số 320/2025/NĐ-CP tập trung vào hai nhóm nội dung, gồm điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt và một số quy định về ưu đãi thuế đã được sửa đổi, bổ sung tại các luật ban hành thời gian gần đây.

Liên quan đến quy định về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt, các ý kiến góp ý tập trung vào ngưỡng thanh toán, cách xác định giá trị giao dịch trong ngày, điều kiện chứng từ và việc áp dụng quy định đối với một số trường hợp đặc thù, nhằm bảo đảm tính thống nhất của pháp luật và thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.

Bộ Nội vụ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc nâng ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 lên 20 triệu đồng nhằm giảm số lượng chứng từ thanh toán phát sinh, phù hợp với mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính và hạn chế áp lực đối với bộ máy kế toán doanh nghiệp cũng như công tác hậu kiểm của cơ quan Thuế.

Theo ý kiến góp ý của Bộ Nội vụ, việc áp dụng ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng có thể khiến lượng chứng từ thanh toán tăng gấp 3–4 lần đối với một doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bộ Nội vụ cũng đề xuất trường hợp cần thiết có thể ban hành danh mục quản lý riêng đối với những ngành, nghề có rủi ro cao về hóa đơn.

Trong khi đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị làm rõ cách xác định giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày, cụ thể là xác định theo từng lần mua hay cộng gộp các lần mua trong cùng một ngày; căn cứ vào ngày giao nhận, ngày lập bảng kê hay ngày thanh toán.

Cơ quan này cũng đề nghị làm rõ trường hợp doanh nghiệp mua nhiều lần trong ngày, thanh toán nhiều lần hoặc ứng trước bằng tiền mặt rồi thanh toán phần còn lại bằng chuyển khoản.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, nếu không quy định rõ tiêu chí và cách thức xác định giá trị giao dịch trong ngày có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất khi xác định khoản chi được trừ.

Cùng liên quan đến vấn đề này, Bộ Tư pháp đề nghị rà soát để bảo đảm sự thống nhất giữa quy định cộng gộp giá trị mua hàng trong ngày với điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên. Cùng với đó, dự thảo nên làm rõ mối quan hệ giữa các điều kiện xác định chi phí được trừ và những trường hợp được bổ sung ngoại lệ thanh toán không dùng tiền mặt.

Giữ mức 5 triệu đồng, bảo đảm tính thống nhất

Giải trình về kiến nghị nâng ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt, Bộ Tài chính đề nghị giữ như quy định hiện hành.

Theo Bộ Tài chính, quy định thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên tại Nghị định số 320/2025/NĐ-CP đã bám sát chủ trương, định hướng của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 57-NQ/TW, cũng như các quy định tại các luật thuế và yêu cầu, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt tại Quyết định số 1813/QĐ-TTg và Công điện số 124/CĐ-TTg.

Mức thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng trở lên phù hợp với các quy định có liên quan hiện hành, trong đó có quy định về thuế giá trị gia tăng tại Nghị định số 181/2025/NĐ-CP và quy định về giao dịch chi bằng tiền mặt qua hệ thống Kho bạc Nhà nước.

Đối với kiến nghị làm rõ cách xác định giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày, Bộ Tài chính cho biết Nghị định số 320/2025/NĐ-CP đã quy định rõ giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt. Theo quy định này, trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của cùng một nhà cung cấp phát sinh trong cùng một ngày thì giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày là tổng giá trị mua hàng hóa, dịch vu của các hóa đơn mua từ nhà cung cấp đó trong một ngày.

Quy định này thực hiện trong thời gian qua và không phát sinh vướng mắc.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính nhấn mạnh việc cộng gộp hóa đơn mua hàng của cùng một nhà cung cấp phát sinh trong cùng một ngày có tổng giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp tách nhỏ hóa đơn mua hàng ra thanh toán làm nhiều lần để tránh áp dụng quy định về thanh toán không dùng tiền mặt. Bộ Tài chính cho biết nội dung này đã được thực hiện từ năm 2014.

Đối với kiến nghị rà soát, làm rõ mối quan hệ giữa các điều kiện xác định chi phí được trừ, Bộ Tài chính cho biết đã tiếp thu, hoàn thiện câu chữ tại dự thảo Nghị định.

Bên cạnh việc giữ ngưỡng thanh toán 5 triệu đồng, dự thảo Nghị định cũng bổ sung quy định ngoại lệ đối với một số khoản chi cho người lao động, hộ gia đình, cá nhân tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các bộ, ngành và cơ quan thuế địa phương, Bộ Tài chính đã tiếp thu, chỉnh lý dự thảo theo hướng làm rõ điều kiện về nơi ở hiện tại tại thời điểm doanh nghiệp chi trả, thanh toán và các điều kiện liên quan đối với người lao động.

Theo nội dung giải trình, việc xác định đối tượng áp dụng ngoại lệ được làm rõ theo thông tin về “Nơi ở hiện tại” theo quy định của pháp luật về cư trú tại thời điểm doanh nghiệp chi trả, thanh toán.

Đối với người lao động, ngoài điều kiện về nơi ở hiện tại, dự thảo còn yêu cầu người lao động làm việc tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Việc tiếp tục giữ ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng, đồng thời bổ sung ngoại lệ đối với một số trường hợp đặc thù, thể hiện định hướng duy trì yêu cầu về chứng từ thanh toán trong quản lý thuế, đồng thời tính đến điều kiện giao dịch thực tế tại các địa bàn khó khăn.