Đề xuất 3 trường hợp không áp dụng quy định thanh toán không dùng tiền mặt

Tại những địa bàn khó khăn, nhiều người lao động và người dân không có tài khoản ngân hàng hoặc gặp hạn chế trong việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Ảnh: internet.

Đề xuất 3 trường hợp không áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt

Bộ Tài chính vừa có Công văn xin ý kiến dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

Theo đó, tại dự thảo Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi quy định tại khoản 1 Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP theo hướng không áp dụng quy định về thanh toán không dùng tiền mặt khi doanh nghiệp trả lương cho người lao động làm việc hoặc thanh toán tiền cho cá nhân, hộ gia đình cư trú tại các địa bàn này trong 3 trường hợp.

Một là mua hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân kinh doanh trong trường hợp được lập bảng kê thu mua.

Theo quy định hiện hành, đối với một số trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp được lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ thay cho hóa đơn đầu vào.

Các trường hợp này bao gồm mua sản phẩm nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra; sản phẩm thủ công; phế liệu của người trực tiếp thu nhặt; đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra và hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có mức doanh thu dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế GTGT.

Đối với trường hợp giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ gia đình, cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên, quy định hiện hành yêu cầu phải thanh toán không dùng tiền mặt.

Dự thảo đề xuất bổ sung ngoại lệ đối với các giao dịch này nếu hộ gia đình, cá nhân cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn. Khi đó, doanh nghiệp vẫn lập bảng kê theo quy định nhưng không phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, kể cả trường hợp giá trị mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên.

Điểm này nhằm xử lý trực tiếp vướng mắc trong trường hợp doanh nghiệp thu mua hàng hóa từ người dân ở những khu vực mà việc yêu cầu người bán phải có tài khoản ngân hàng và nhận tiền qua chuyển khoản không phù hợp với điều kiện thực tế.

Hai là thanh toán tiền lương, tiền công, tiền thưởng, phụ cấp, trợ cấp và các khoản chi khác cho người lao động.

Theo dự thảo, doanh nghiệp được trả các khoản nêu trên bằng tiền mặt mà không bị loại khoản chi khỏi chi phí được trừ chỉ vì không đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt, nếu người lao động làm việc tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Quy định này xuất phát từ thực tế việc mở tài khoản và sử dụng dịch vụ thanh toán điện tử tại một số địa bàn còn khó khăn.

Bộ Tài chính cho rằng, nếu tiếp tục áp dụng cứng yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt trong trường hợp này, doanh nghiệp có thể gặp vướng mắc ngay cả khi khoản tiền lương, tiền công thực tế đã được chi trả cho người lao động.

Ba là Quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô thanh toán tiền lãi cho cá nhân.

Dự thảo cũng loại trừ yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt đối với việc quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô trả tiền lãi cho cá nhân tại các địa bàn thuộc diện khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Như vậy, điểm đáng chú ý của đề xuất lần này không phải là bỏ yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt nói chung. Ngoại lệ chỉ được thiết kế cho 3 nhóm giao dịch cụ thể và gắn với điều kiện về địa bàn, nhằm giải quyết những trường hợp mà hạ tầng thanh toán và khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế.

Gắn ngoại lệ với địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn

Theo quy định tại Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, khoản chi của doanh nghiệp được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế phải đáp ứng điều kiện về hóa đơn, chứng từ và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên.

Quy định này được xây dựng nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, tiết kiệm nguồn lực, góp phần phòng chống thất thu thuế và tội phạm.

Theo Bộ Tài chính, về cơ bản, quy định nhận được sự đồng tình, ủng hộ của đa số doanh nghiệp và người dân.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện cho thấy một số doanh nghiệp, hiệp hội và cá nhân gặp khó khăn khi áp dụng quy định này tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Thời gian qua, tại những địa bàn này, nhiều người lao động và người dân không có tài khoản ngân hàng hoặc gặp hạn chế trong việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Cơ sở hạ tầng ngân hàng, trong đó có hệ thống ATM, cũng chưa thuận lợi, khoảng cách đến trung tâm còn xa. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp khi chuyển khoản tiền lương, thanh toán tiền lãi cho cá nhân hoặc thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ của người dân.

Thực tế này cũng được đặt ra đối với các doanh nghiệp quốc phòng hoạt động tại địa bàn biên giới, hải đảo. Bộ Quốc phòng đã trình Chính phủ dự thảo nghị định về cơ chế hoạt động, quản lý tài chính đặc thù đối với một số doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng là cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Trong đó, dự thảo đề xuất cho phép một số khoản chi bằng tiền mặt từ 5 triệu đồng trở lên của doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh tại địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn được tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN.

Trên cơ sở này, Bộ Tài chính đề xuất sửa khoản 1 Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP theo hướng không áp dụng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt khi doanh nghiệp trả lương cho người lao động làm việc hoặc thanh toán tiền cho cá nhân, hộ gia đình cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn theo pháp luật về đầu tư.

Đề xuất quy định mới có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân tại các địa bàn này phát triển, sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách theo hướng ổn định, bền vững hơn.

Đối với người dân, thay đổi này giúp người lao động tại các địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn có điều kiện nhận lương; đồng thời người dân, hộ gia đình có thể bán hàng hóa, dịch vụ cho doanh nghiệp mà không bắt buộc phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt trong các trường hợp thuộc diện ngoại lệ.

Đối với doanh nghiệp, quy định giúp thuận tiện hơn trong thanh toán khi mua hàng hóa, dịch vụ của người dân hoặc trả các khoản thu nhập cho người lao động tại những địa bàn này.