 |
| Theo đề xuất, việc áp dụng cơ chế đặc thù phải căn cứ vào tình trạng nghĩa vụ thuế và hồ sơ cụ thể của từng người nộp thuế. Ảnh: Quỳnh Hương. |
Đề xuất cơ chế đặc thù đáp ứng yêu cầu cấp bách
Theo Nghị quyết số 364/NQ-CP ngày 12/11/2026, Chính phủ thông qua hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý xóa tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện Luật Quản lý thuế, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu.
Hồ sơ dự án Nghị quyết được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Chính phủ giao Bộ Tài chính tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ và phối hợp với các cơ quan liên quan trong quá trình trình, xem xét dự án Nghị quyết.
Đáng chú ý, tại phiên chất vấn của Quốc hội sáng 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, làm sạch mã số thuế là yêu cầu bắt buộc, không chỉ phục vụ công tác quản lý thuế trong nước mà còn liên quan trực tiếp đến việc thực hiện các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế.
Theo Bộ trưởng, việc chưa làm sạch được các mã số thuế tồn đọng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình đánh giá của OECD và diễn đàn quốc tế về hợp tác thuế. Đây là vấn đề có tác động lớn đến sự phát triển, đòi hỏi phải có giải pháp xử lý kịp thời.
Bộ trưởng cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, ngành Thuế đã nỗ lực rà soát, làm sạch được 777.000 mã số thuế. Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 2,5 triệu mã số thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).
Trước yêu cầu cấp bách này, Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét đưa vào chương trình làm việc tại Kỳ họp này các quy trình, thủ tục phục vụ việc làm sạch mã số thuế trong thời gian tới. Trong đó, tập trung tháo gỡ vướng mắc về nghĩa vụ tài chính.
Tháo gỡ nghĩa vụ tài chính tồn đọng, kiểm soát chặt điều kiện xóa nợ
Từ ngày 1/1/2026, lệ phí môn bài đã được bãi bỏ. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, vẫn còn những khoản nghĩa vụ tài chính tồn đọng cần được xem xét xử lý, trong đó có lệ phí môn bài của các năm trước, tiền phạt và tiền chậm nộp.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính việc đề xuất cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ những vướng mắc về nghĩa vụ tài chính, tạo điều kiện để các trường hợp đủ điều kiện hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, thay vì tiếp tục kéo dài tình trạng tồn đọng trên hệ thống quản lý.
Tại bản tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo Nghị quyết, cơ quan soạn thảo đã làm rõ phạm vi, đối tượng áp dụng, điều kiện xử lý các khoản nợ và trách nhiệm của cơ quan Thuế trong việc rà soát, xác minh tình trạng người nộp thuế.
Đáng chú ý, chính sách được đề xuất không áp dụng đại trà mà giới hạn đối với người nộp thuế, được xác định ở trạng thái 03 và 06 theo thời điểm quy định tại dự thảo, đồng thời đáp ứng đầy đủ các điều kiện áp dụng.
Phạm vi xử lý bao gồm nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025, tiền chậm nộp tương ứng và các nghĩa vụ chưa khai, nộp, chưa được hạch toán theo quy định.
Việc xem xét xử lý cả nghĩa vụ đã hạch toán và chưa hạch toán nhằm bảo đảm các trường hợp có cùng điều kiện thực tế được áp dụng thống nhất, không phụ thuộc vào tiến độ ghi nhận nghĩa vụ trên hệ thống quản lý thuế.
Bên cạnh việc tháo gỡ nghĩa vụ tài chính tồn đọng, dự thảo Nghị quyết cũng đặt ra các điều kiện nhằm ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để trốn tránh nghĩa vụ thuế.
Cụ thể, dự thảo đề xuất không áp dụng chính sách xóa tiền chậm nộp đối với các khoản phát sinh từ tiền thuế nợ gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc các khoản nợ thuế liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.
Đối với việc xóa tiền chậm nộp, khoản 2 Điều 3 dự thảo Nghị quyết quy định người nộp thuế phải nộp đủ khoản tiền thuế nợ gốc phải nộp vào ngân sách nhà nước và đã nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Như vậy, việc áp dụng chính sách phải căn cứ vào tình trạng nghĩa vụ thuế và hồ sơ cụ thể của từng người nộp thuế, bảo đảm có cơ sở kiểm tra, đối chiếu trước khi quyết định xử lý.
Đáng chú ý, dự thảo còn quy định cơ chế xử lý đối với trường hợp người nộp thuế được xóa nợ nhưng sau đó phát hiện không đáp ứng điều kiện.
Theo khoản 4 Điều 6, cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm phục hồi số tiền thuế nợ đã xử lý xóa. Đồng thời, khoản 5 Điều 6 giao Chính phủ tổ chức thực hiện Nghị quyết, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng chính sách để trốn thuế, gian lận thuế hoặc chiếm đoạt tiền thuế và báo cáo Quốc hội kết quả thực hiện.
Theo cơ quan soạn thảo, các quy định này là cơ sở để kiểm soát đối tượng, điều kiện áp dụng và xử lý những trường hợp lợi dụng chính sách. Việc rà soát, kiểm tra, đối chiếu từng trường hợp được thực hiện trên cơ sở hồ sơ, dữ liệu quản lý thuế và quy trình nghiệp vụ hiện hành, không cần thiết bổ sung một quy trình riêng tại Nghị quyết để tránh trùng lặp.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, việc xử lý các nghĩa vụ tài chính tồn đọng sẽ tạo điều kiện để cơ quan thuế tiến hành đóng mã số thuế đối với những trường hợp đủ điều kiện.
Đặc biệt, Bộ trưởng nhấn mạnh, làm sạch mã số thuế còn nhằm bảo đảm môi trường kinh doanh an toàn, ngăn chặn tình trạng lợi dụng mã số thuế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh không còn hoạt động để trốn thuế hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp.
Việc xây dựng cơ chế đặc thù vì vậy không chỉ hướng tới giải quyết những nghĩa vụ tài chính tồn đọng kéo dài mà còn góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu người nộp thuế, tăng hiệu quả quản lý, bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và đáp ứng yêu cầu hợp tác thuế quốc tế.
