 |
| Công chức Thuế cơ sở 5 tỉnh Lạng Sơn hướng dẫn người nộp thuế sử dụng eTax Mobile. Ảnh: Hương Quỳnh. |
Bộ Tài chính đã có công văn số 17143/BTC-СT gửi các đại biểu quốc hội, bộ ngành liên quan lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Chính phủ ban hành chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật về quản lý thuế, đáp ứng yều cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu.
Theo Bộ Tài chính, quá trình triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” cho thấy, việc xử lý đối với người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06) còn gặp nhiều khó khăn.
Một trong những nguyên nhân là chi phí tuân thủ và các khoản xử phạt phát sinh khi người nộp thuế quay lại cơ quan Thuế để hoàn thành thủ tục còn tương đối lớn, chưa tạo động lực để người nộp thuế chủ động khắc phục, hoàn thành nghĩa vụ và thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Bộ Tài chính dẫn ví dụ một doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký trong 10 năm, từ khi thành lập đến nay không phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Nếu thuộc diện khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo quý, khi thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, doanh nghiệp có thể phải nộp bổ sung khoảng 40 hồ sơ khai thuế GTGT và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), chưa kể các hồ sơ khai thuế khác nếu có phát sinh.
Cùng với việc bổ sung hồ sơ, doanh nghiệp phải hoàn tất nghĩa vụ với ngân sách nhà nước tổng cộng 55 triệu đồng. Trong đó bao gồm 23 triệu đồng tiền xử phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế, 20 triệu đồng lệ phí môn bài và 12 triệu đồng tiền chậm nộp lệ phí môn bài.
| Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước có 2.518.440 người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06. Trong đó, 643.383 trường hợp thuộc trạng thái 03 và 1.875.057 trường hợp thuộc trạng thái 06. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan Thuế đã giải quyết chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với 777.835 trường hợp, gồm 143.786 doanh nghiệp, tổ chức và 634.049 hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. |
Từ thực tiễn tư vấn kế toán thuế cho doanh nghiệp, trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng, chi phí hoàn tất thủ tục giải thể đang là một trong những rào cản đối với các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trong thời gian dài.
Theo ông Tuấn, ngoài các khoản lệ phí môn bài, tiền chậm nộp và tiền phạt vi phạm hành chính về thuế, doanh nghiệp còn có thể phát sinh chi phí thuê dịch vụ kế toán để hoàn thiện báo cáo tài chính, hồ sơ khai thuế còn thiếu.
Tùy tình trạng hồ sơ, chứng từ lưu trữ, tổng chi phí để hoàn tất thủ tục giải thể trong một số trường hợp có thể lên tới 100 triệu đồng.
“Do đó, cần có giải pháp giảm gánh nặng tài chính, tạo điều kiện để người nộp thuế chủ động khắc phục vi phạm và hoàn thành thủ tục giải thể, tránh tình trạng không đủ nguồn lực tài chính để hoàn tất thủ tục, dẫn đến tiếp tục để tồn đọng mã số thuế. Tuy nhiên, các khoản nợ thuế đã phát sinh vẫn phải được thực hiện theo quy định của pháp luật”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Trước những vướng mắc này, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế đặc thù về hồ sơ khai thuế đối với người nộp thuế thuộc diện áp dụng Nghị quyết.
 |
| Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn thuế Keytas. Ảnh: NVCC. |
Theo đó, người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế đối với kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo thông báo của cơ quan Thuế.
Đối với người nộp thuế chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, dự thảo đề xuất không phải nộp hồ sơ khai thuế trong thời gian bị cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã, giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, giấy phép thành lập và hoạt động hoặc văn bản tương đương, trừ hồ sơ quyết toán thuế đến thời điểm thu hồi.
Tuy nhiên, người nộp thuế vẫn phải nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu đối với kỳ tính thuế trước thời điểm cơ quan Thuế ban hành thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và hồ sơ khai thuế đối với kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thuế sau thời điểm quy định.
Dự thảo cũng đề xuất người nộp thuế thuộc trường hợp quy định không phải lập, gửi thông báo, báo cáo về hóa đơn cho đến thời điểm Nghị định số 123/2020/NĐ-CP có hiệu lực thi hành khi quay lại làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Để thực hiện chính sách, người nộp thuế phải cam kết và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian được áp dụng cơ chế đặc thù.
Theo Bộ Tài chính – cơ quan soạn thảo, chính sách này nhằm tháo gỡ vướng mắc về thủ tục khai thuế, hóa đơn đối với khoảng thời gian người nộp thuế thực tế không hoạt động, không làm mất hoặc miễn các nghĩa vụ thuế đã phát sinh.
Bên cạnh việc tháo gỡ vướng mắc về hồ sơ khai thuế, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế đặc thù về mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm thời hạn nộp hồ sơ khai thuế.
 |
| Thiết kế: Hương Quỳnh, hỗ trợ bởi AI. |
Theo dự thảo, doanh nghiệp, tổ chức đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu được áp dụng mức phạt tiền bằng 30%, 50% hoặc 70% mức phạt theo quy định tại Điều 13 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, tùy theo thời điểm hoàn thành hồ sơ.
Cụ thể, trường hợp hoàn thành hồ sơ kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành đến hết ngày 30/6/2027, mức phạt bằng 30% mức phạt theo quy định hiện hành, tương ứng giảm 70%.
Trường hợp hoàn thành hồ sơ từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027, mức phạt bằng 50% mức hiện hành; từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 30/6/2028, mức phạt bằng 70% mức hiện hành.
Đối với hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán, dự thảo đề xuất không xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế theo quy định tại khoản 4 Điều 9 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
| Dự thảo cũng nhấn mạnh, chính sách đặc thù về mức phạt không áp dụng đối với hành vi có dấu hiệu trốn thuế hoặc trường hợp người nộp thuế đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử về hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp. Chính sách không miễn nghĩa vụ thuế và không miễn trách nhiệm đối với hành vi trốn thuế, gian lận thuế mà chỉ điều chỉnh mức xử phạt đối với hành vi vi phạm thủ tục khai thuế trong phạm vi, đối tượng và thời hạn được Nghị quyết quy định. |
Hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu được áp dụng mức phạt tiền bằng 50% mức phạt tiền quy định tại điểm a khoản 1 Điều 3 dự thảo Nghị quyết, kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành đến hết ngày 30/6/2028.
Theo Bộ Tài chính, việc thiết kế mức phạt theo lộ trình 30%, 50% và 70% nhằm khuyến khích người nộp thuế chủ động khắc phục vi phạm sớm trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, đồng thời hạn chế tình trạng trì hoãn thực hiện nghĩa vụ đến cuối thời hạn áp dụng chính sách.
Ước tính sẽ có khoảng 1,6 triệu hồ sơ khai thuế được nộp đến cơ quan Thuế. Trường hợp người nộp thuế tập trung hoàn thành hồ sơ trong giai đoạn áp dụng mức phạt bằng 30% mức hiện hành, phần chênh lệch giảm so với số tiền phạt xác định theo quy định hiện hành dự kiến khoảng 12.670 tỷ đồng.
Nếu hoàn thành hồ sơ trong giai đoạn áp dụng mức phạt bằng 50%, phần chênh lệch giảm dự kiến khoảng 9.100 tỷ đồng. Đối với giai đoạn áp dụng mức phạt bằng 70%, con số này dự kiến khoảng 5.600 tỷ đồng.
Đây là các phương án ước tính tương ứng với từng thời điểm hoàn thành hồ sơ, không phải các khoản giảm tiền phạt được cộng dồn.
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, tình trạng người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 không chỉ xuất phát từ ý thức tuân thủ mà còn do vướng mắc của cơ chế, chính sách, hạn chế trong tổ chức thực hiện, dữ liệu lịch sử và phối hợp liên ngành. Vì vậy, cần đồng thời có giải pháp xử lý số tồn đọng và phòng ngừa phát sinh mới.
