Tăng cường cảnh báo rủi ro trước khi kiểm tra thuế

Ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế. Ảnh: Hương Quỳnh.

Hoàn thuế tăng 48,8% so với cùng kỳ năm 2025

Tại Hội thảo thuế và pháp lý thường niên Tax & Legal Institute 2026 - Diễn đàn cấp cao dành cho lãnh đạo doanh nghiệp trước những chuyển động mới về chính sách và môi trường kinh doanh do KPMG tổ chức chiều 27/10, khi đề cập mối quan hệ giữa hoạt động của doanh nghiệp và nguồn thu ngân sách nhà nước, ông Mai Xuân Thành khẳng định: “Các bạn có tăng trưởng thì thuế mới tăng trưởng”.

Theo ông Thành, hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) kịp thời có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp xuất khẩu, bởi giúp giải phóng nguồn vốn để duy trì và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Số liệu cập nhật đến 9 giờ ngày 27/10/2026 cho thấy, số tiền hoàn thuế tăng 48,8% so với cùng kỳ năm 2025, đạt hơn 94% dự toán.

Theo đánh giá, nhu cầu hoàn thuế có liên quan đến tình hình xuất khẩu. Khi xuất khẩu tăng trưởng, số tiền hoàn thuế có thể tăng theo. Vì vậy, việc xử lý hồ sơ cần vừa bảo đảm đúng quy định, vừa kịp thời tháo gỡ vướng mắc để doanh nghiệp có nguồn vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với công tác hoàn thuế, ngành Thuế đang hướng tới kết nối hệ thống quản lý thuế với hệ thống kế toán của doanh nghiệp. Mục tiêu là hạn chế việc doanh nghiệp phải lập báo cáo, kê khai trùng lặp, đồng thời giúp số liệu kê khai và nộp thuế chính xác hơn.

Một định hướng khác của ngành Thuế là xây dựng hệ thống dữ liệu có thể hỗ trợ ban lãnh đạo doanh nghiệp trong công tác điều hành. Bên cạnh các chuyên gia tư vấn và hệ thống kiểm soát nội bộ, công cụ này được kỳ vọng cung cấp những chỉ số giúp doanh nghiệp đánh giá vị thế trên thị trường, giá mua đầu vào, giá bán sản phẩm, xu hướng của ngành hàng và thị phần.

Các chỉ số cần phục vụ việc đánh giá tình hình hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm tính bảo mật giữa cơ quan Thuế và doanh nghiệp.

Việc chuẩn hóa hệ thống kế toán và báo cáo thuế cũng được đặt ra nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp hoạt động xuyên biên giới. Khi dữ liệu kế toán và thuế thống nhất hơn, việc trao đổi thông tin giữa cơ quan Thuế Việt Nam và cơ quan thuế nước ngoài sẽ thuận lợi hơn.

Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: Hương Quỳnh.

Liên quan đến hợp tác thuế quốc tế, ông Thành đề cập việc Việt Nam được đưa ra khỏi danh sách các quốc gia không hợp tác về thuế của Liên minh châu Âu (EU). Kết quả này gắn với yêu cầu tiếp tục nâng cao tính minh bạch trong quản lý thuế và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Kiểm tra thuế dựa trên phân tích rủi ro

Về công tác thanh tra, kiểm tra thuế, theo Cục trưởng Cục Thuế, cơ quan Thuế đang thay đổi cách tiếp cận theo hướng phân tích, cảnh báo rủi ro và xác định nội dung kiểm tra, thay vì cứ đến kỳ là tiến hành kiểm tra doanh nghiệp.

Theo đó, cơ quan Thuế sử dụng báo cáo tài chính và các thông tin liên quan để phân tích, đánh giá rủi ro, từ đó xác định nội dung kiểm tra. Kết quả kiểm tra được lưu trong hồ sơ rủi ro của doanh nghiệp để phục vụ công tác quản lý tiếp theo.

Đề cập tâm lý lo ngại của doanh nghiệp khi nhận quyết định kiểm tra, kể cả trong trường hợp doanh nghiệp đã thực hiện kiểm toán độc lập, Lãnh đạo Cục Thuế cho biết, việc phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và xác định trọng tâm kiểm tra có vai trò quan trọng trong phương thức quản lý thuế.

Do vậy, doanh nghiệp chủ động rà soát hệ thống kiểm soát nội bộ, thực hiện các chuẩn mực có liên quan và nâng cao ý thức tuân thủ. Ngành Thuế cũng đang giảm dần số cuộc kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế.

Tuy nhiên, việc doanh nghiệp tuân thủ tốt không đồng nghĩa đương nhiên được miễn thanh tra, kiểm tra. Việc lựa chọn đối tượng và thực hiện kiểm tra vẫn phải tuân theo quy định pháp luật và căn cứ đánh giá rủi ro của cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đổi mới phương thức kiểm tra, cơ quan Thuế cũng tăng cường trao đổi với cộng đồng doanh nghiệp. Các diễn đàn và cơ chế đối thoại sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tế, giúp cơ quan Thuế nắm bắt vấn đề và hoàn thiện phương thức quản lý.

Cũng theo Lãnh đạo Cục Thuế, việc thay đổi chính sách thuế cần tính toán thời gian phù hợp đảm bảo doanh nghiệp có thể chuẩn bị và thích ứng. Đây là vấn đề quan trọng trong bối cảnh chính sách thuế và môi trường kinh doanh có nhiều thay đổi, đòi hỏi doanh nghiệp chủ động cập nhật quy định và chuẩn bị các điều kiện thực hiện.