Cơ chế đặc thù xử lý mã số thuế tồn đọng có thể giảm tới 90% nghĩa vụ tài chính

Ảnh: Hương Quỳnh.

Phóng viên: Từ thực tế tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế, theo ông, đâu là những khó khăn lớn nhất đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhiều năm, nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, chấm dứt hiệu lực mã số thuế?

Ông Lê Văn Tuấn: Lệ phí môn bài, tiền chậm nộp và phạt chậm nộp tờ khai thuế sẽ trở thành gánh nặng tài chính của người nộp thuế. Điều này cũng trở thành rào cản cho chiến dịch làm sạch mã số thuế của ngành thuế. Bởi lẽ, không nhiều người dân có đủ nguồn lực chi trả các khoản tiền phát sinh để hoàn thành tất cả nghĩa vụ cho đến khi hoàn tất thủ tục giải thể doanh nghiệp.

Ngoài ra, cần tính đến phí dịch vụ của công ty dịch vụ kế toán thuế để hoàn thành việc nộp lại báo cáo tài chính, tờ khai thuế còn thiếu. Chi phí này tùy thuộc vào hồ sơ còn lưu trữ của doanh nghiệp, cụ thể như chứng từ kế toán, hóa đơn, con dấu, giấy phép kinh doanh...

Đây sẽ là một gánh nặng tài chính đối với người nộp thuế. Do đó, chúng ta cần nhìn nhận vào thực tế để đưa ra giải pháp phù hợp, tránh đẩy người dân vào cảnh suy sụp tài chính.

Theo quan điểm cá nhân của tôi, chúng ta nên cân nhắc không truy thu lệ phí môn bài với những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động. Chỉ nên cân nhắc xử phạt vi phạm hành chính do hành vi người nộp thuế không thông báo ngừng kinh doanh theo quy định khi không còn kinh doanh trên thực tế.

Hiển nhiên, các khoản nợ thuế mà người nộp thuế chưa hoàn thành nghĩa vụ thì vẫn phải truy thu theo quy định của pháp luật.

Để chiến dịch làm sạch mã số thuế đạt được hiệu quả và giảm gánh nặng tài chính cho người dân, chúng ta cần giải pháp hợp lý, giúp người nộp thuế có thể khắc phục, không làm kiệt quệ tài chính và giúp họ có cơ hội làm lại.

Phóng viên: Bộ Tài chính đã đề xuất cơ chế xử lý nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp liên quan đến lệ phí môn bài và giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế. Ông đánh giá như thế nào về những đề xuất này?

Ông Lê Văn Tuấn: Dự thảo Nghị quyết xử lý tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế là bước tiến lớn của chiến dịch làm sạch mã số thuế. Bởi lẽ, gánh nặng tài chính cho quá trình giải thể là điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của những người không còn kinh doanh trên thực tế.

Trong đó, tiền truy thu lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài là hai khoản tiền lớn, có thể lên đến hàng chục triệu đồng nếu doanh nghiệp đã để tồn đọng nhiều năm.

Theo quan điểm cá nhân của tôi, khi người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhiều năm, cần cân nhắc cơ chế xử lý phù hợp đối với những khoản lệ phí môn bài và tiền chậm nộp còn tồn đọng, để giảm gánh nặng tài chính khi hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động kinh doanh.

Do đó, việc đề xuất xử lý các khoản nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài là giải pháp hợp lý, phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 về chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026.

Đặc biệt, cùng với đề xuất giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế, theo tính toán của tôi, trong một số trường hợp, người nộp thuế có thể được giảm đến 80–90% tổng số tiền lệ phí môn bài, tiền chậm nộp và tiền phạt tồn đọng nếu đáp ứng các điều kiện của chính sách khi được ban hành.

Điều này cũng giúp tránh được vòng lặp do không đủ nguồn lực tài chính để giải thể doanh nghiệp và hộ kinh doanh, dẫn đến việc người nộp thuế tiếp tục để tồn đọng, gây khó khăn cho quá trình làm sạch dữ liệu của ngành thuế.

Như vậy, đây là một giải pháp giúp người nộp thuế có thể khắc phục hậu quả, không làm kiệt quệ tài chính và giúp người nộp thuế có cơ hội khởi nghiệp, kinh doanh lần nữa.

Phóng viên: Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế theo từng giai đoạn. Theo ông, việc không miễn hoàn toàn mà giảm mức phạt tùy theo thời điểm người nộp thuế hoàn thành hồ sơ có ý nghĩa như thế nào?

Ông Lê Văn Tuấn: Việc không xóa bỏ hoàn toàn mức phạt do chậm nộp hồ sơ khai thuế là một đề xuất hợp lý. Điều này sẽ nhắc nhở người nộp thuế hai điều.

Việc đề xuất áp dụng mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế chỉ bằng 30%, 50% hay 70% so với hiện hành tùy thời điểm nộp hồ sơ khai thuế sẽ tạo động lực cho người nộp thuế nộp hồ sơ càng sớm càng được lợi. Ảnh: Quỳnh Hương.

Thứ nhất: Người nộp thuế vẫn phải có trách nhiệm với thực thể kinh doanh do mình lập ra. Trong đó, việc nộp hồ sơ khai thuế theo quy định là một yêu cầu bắt buộc. Do đó, Nhà nước có thể hỗ trợ người nộp thuế bằng cách giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế, nhưng người nộp thuế cũng cần có trách nhiệm cho phần còn lại.

Thứ hai: Việc áp dụng mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế chỉ bằng 30%, 50% hay 70%, tùy thời điểm nộp hồ sơ khai thuế, so với quy định hiện hành nhằm tạo động lực cho người nộp thuế tiến hành nộp hồ sơ càng sớm càng được lợi.

Điều này cũng giúp chiến dịch làm sạch mã số thuế của ngành thuế diễn ra nhanh chóng hơn.

Phóng viên: Bên cạnh các giải pháp xử lý nghĩa vụ tài chính, theo ông nên tiếp tục cải cách những nội dung gì để chiến dịch làm sạch mã số thuế không chỉ giải quyết các tồn đọng hiện nay mà còn hạn chế phát sinh những trường hợp tương tự trong tương lai?

Ông Lê Văn Tuấn: Để các đề xuất này và các hướng dẫn trước đó được áp dụng một cách thuận lợi cho việc giải thể doanh nghiệp và hộ kinh doanh sắp tới, theo tôi Bộ Tài chính nên sớm ban hành bộ quy trình hướng dẫn giải thể theo hướng rút gọn và tinh giản, để từ đó có thể rút ngắn quy trình và thời gian giải thể.

Bộ quy trình cần sự đồng bộ để không chỉ áp dụng cho ngành thuế mà còn áp dụng cho các cơ quan, ban, ngành liên quan khác như cơ quan đăng ký kinh doanh hay cơ quan hải quan.

Về lâu dài, chúng ta vẫn cần rút gọn và đơn giản hóa quy trình giải thể theo hướng áp dụng công nghệ số và phân tích dữ liệu, để từ đó có thể giải quyết nhanh chóng các hồ sơ thuế ít rủi ro.

Bởi lẽ, thủ tục giải thể kéo dài và khó khăn cũng là một nguyên nhân dẫn đến tình hình hiện nay.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!