Điều kiện khắt khe khi thuê kho ngoài khu công nghiệp
Việc bổ sung các điều kiện về lịch sử vi phạm hành chính và chứng minh nhu cầu thực tế khi thuê kho ngoài cho thấy sự dịch chuyển sang quản lý dựa trên rủi ro. Đồng thời, các quy định về thanh lý tài sản và thực hiện quyền xuất nhập khẩu cũng được chuẩn hóa để tách biệt rõ ràng giữa hoạt động sản xuất chế xuất và hoạt động kinh doanh thương mại thông thường.
Việc thuê kho bên ngoài khu công nghiệp, khu kinh tế để lưu giữ hàng hóa là nhu cầu tất yếu khi doanh nghiệp mở rộng quy mô. Tuy nhiên, theo Điều 80 Thông tư số 121/2025/TT-BTC, doanh nghiệp chế xuất chỉ được phép thực hiện việc này khi đáp ứng đồng thời các điều kiện về tính tuân thủ và nhu cầu khách quan.
 |
| Công chức Hải quan kiểm tra hàng hóa nhập khẩu. Ảnh: H.N |
Theo đó, trong vòng 12 tháng tính đến thời điểm đề nghị, doanh nghiệp không được bị xử lý vi phạm hành chính về hải quan với mức phạt vượt quá thẩm quyền của Đội trưởng Hải quan. Đây là “thẻ bài” quan trọng buộc doanh nghiệp phải duy trì hồ sơ hải quan sạch nếu muốn mở rộng năng lực lưu trữ ngoài ranh giới địa lý được cấp phép ban đầu.
Ngoài ra, doanh nghiệp phải chứng minh được sự quá tải về hạ tầng. Trong đó, doanh nghiệp chế xuất cần giải trình rõ quy mô sản xuất dự kiến đã vượt quá năng lực lưu trữ hiện tại của cơ sở sản xuất chính, trong khi mặt bằng tại đó không còn khả năng mở rộng. Quy định này ngăn chặn việc doanh nghiệp lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp chế xuất để lập kho bãi tràn lan bên ngoài mà không có sự kiểm soát chặt chẽ về điều kiện giám sát hải quan.
Quản lý tài sản thanh lý và thay đổi mục đích sử dụng
Một điểm mới quan trọng liên quan đến việc bảo toàn mục đích sử dụng của máy móc, thiết bị được hưởng ưu đãi thuế. Điều 79 Thông tư số 121/2025/TT-BTC khẳng định doanh nghiệp chế xuất không được sử dụng các tài sản đang được hưởng ưu đãi thuế chế xuất để phục vụ cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh khác (không thuộc đối tượng ưu đãi).
Trường hợp doanh nghiệp muốn tận dụng các tài sản này cho hoạt động kinh doanh khác, thủ tục bắt buộc là phải thực hiện khai thay đổi mục đích sử dụng. Doanh nghiệp phải nộp đủ các loại thuế phát sinh theo quy định tại Điều 21 Thông tư số 38/2015/TT-BTC trước khi chính thức đưa tài sản đó vào phục vụ hoạt động mới. Quy định này nhằm đảm bảo sự công bằng về nghĩa vụ thuế giữa doanh nghiệp chế xuất và doanh nghiệp nội địa khi cùng thực hiện các hoạt động kinh doanh thương mại.
Song song với đó, hoạt động thương mại thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, phân phối của doanh nghiệp chế xuất đã được đơn giản hóa về mặt thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo tính kiểm soát tại Điều 77 Thông tư số 121/2025/TT-BTC.
Đối với hàng hóa đã nhập khẩu theo quyền nhập khẩu của doanh nghiệp chế xuất, khi bán cho doanh nghiệp nội địa, doanh nghiệp chế xuất không phải làm thủ tục hải quan. Tuy nhiên, nếu bán cho một doanh nghiệp chế xuất khác hoặc doanh nghiệp trong khu phi thuế quan, thủ tục hải quan xuất nhập khẩu vẫn phải được thực hiện theo quy định thông thường để duy trì chuỗi giám sát đối với hàng hóa chưa thuộc diện chịu thuế nội địa.
Đối với quyền xuất khẩu, quy trình có sự phân biệt rõ rệt dựa trên nguồn hàng: Hàng hóa mua từ nội địa để xuất khẩu không phải thực hiện thủ tục hải quan khi mua vào; chỉ khi thực hiện xuất khẩu ra nước ngoài mới mở tờ khai theo loại hình xuất khẩu kinh doanh.
Hàng hóa mua từ doanh nghiệp chế xuất khác để xuất khẩu thực hiện thủ tục như doanh nghiệp nội địa mua hàng của doanh nghiệp chế xuất; khi xuất khẩu ra nước ngoài, doanh nghiệp thực hiện tờ khai xuất khẩu kinh doanh và thực hiện kê khai, nộp thuế (nếu có).
Những điều chỉnh này giúp doanh nghiệp chế xuất linh hoạt hơn trong hoạt động thương mại, đồng thời giúp cơ quan hải quan quản lý hiệu quả luồng hàng hóa và thuế, tránh tình trạng lợi dụng chính sách ưu đãi của khu phi thuế quan để kinh doanh trục lợi. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát năng lực kho bãi và hồ sơ tuân thủ để đảm bảo các kế hoạch mở rộng sản xuất không bị gián đoạn.
