Chuẩn hóa hàng hóa miễn mở tờ khai và quy trình giao dịch nội địa
Việc thay đổi này giúp cơ quan Hải quan giám sát luồng hàng hóa mua bán, thuê mượn và gia công một cách xuyên suốt trên hệ thống điện tử. Đối với doanh nghiệp, việc nắm vững các quy định về thời hạn tờ khai và cấu trúc khai báo “#&XKPTQ” hay “#&GCPTQ” trở thành yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính thông quan.
Những điều chỉnh này không chỉ loại bỏ các thủ tục rườm rà cho hàng tiêu dùng thiết yếu mà còn nâng cao trách nhiệm phối hợp giữa các bên trong chuỗi cung ứng nội địa.
Việc thắt chặt các điều kiện không mở tờ khai giúp cơ quan Hải quan phân định rõ mục đích sử dụng hàng hóa, tránh thất thu thuế. Đồng thời, cơ chế phối hợp giữa doanh nghiệp nội địa và DNCX được chuẩn hóa bằng các mốc thời gian và mã định danh cụ thể, tạo ra sự minh bạch tuyệt đối trong quá trình vận chuyển bảo thuế từ kho đến kho.
 |
| Kiểm tra hàng hóa tại doanh nghiệp chế xuất |
Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc giới hạn quyền lựa chọn không làm thủ tục hải quan của DNCX. Theo Điều 74 Thông tư số 121/2025/TT-BTC, DNCX và người bán chỉ được lựa chọn không mở tờ khai đối với các nhóm hàng hóa từ nội địa Việt Nam phục vụ sinh hoạt và vận hành bộ máy theo Nghị định số 35/2022/NĐ-CP.
Danh mục này bao gồm vật liệu xây dựng để xây dựng công trình, văn phòng phẩm, lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng cho người lao động. Ngoại trừ các nhóm mặt hàng này, tất cả các giao dịch hàng hóa khác đưa vào DNCX đều bắt buộc phải thực hiện thủ tục hải quan. Việc định danh cụ thể nhóm hàng miễn thủ tục giúp giảm tải khối lượng công việc cho cả doanh nghiệp và hải quan, tập trung nguồn lực vào quản lý hàng hóa phục vụ sản xuất.
Đối với giao dịch mua bán, thuê mượn giữa DNCX và doanh nghiệp nội địa, quy trình phối hợp đã được xác lập lại chặt chẽ tại Điều 75 Thông tư số 121/2025/TT-BTC.
Một tờ khai xuất khẩu hiện nay chỉ được tương ứng với duy nhất một tờ khai nhập khẩu và ngược lại. Người nhập khẩu phải hoàn tất thủ tục hải quan trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hàng hóa xuất khẩu được thông quan hoặc giải phóng hàng.
Để đảm bảo kiểm soát chặt chẽ lộ trình, người xuất khẩu phải ghi rõ mã địa điểm hải quan nơi làm thủ tục nhập khẩu vào ô “Điểm đích cho vận chuyển bảo thuế”. Đồng thời, người xuất khẩu khai mã "#&XKPTQ", còn người nhập khẩu khai mã "#&NKPTQ" kèm số tờ khai xuất khẩu tương ứng tại ô số quản lý nội bộ.
Quy định người xuất khẩu chỉ được giao hàng khi người nhập khẩu đã đăng ký tờ khai nhập khẩu là rào cản kỹ thuật cần thiết để ngăn chặn việc hàng hóa lưu thông trái phép ngoài thị trường.
Cải cách thủ tục gia công và cơ chế ưu tiên giao nhận
Hoạt động gia công liên quan đến DNCX cũng được điều chỉnh mạnh mẽ tại Điều 76 Thông tư số 121/2025/TT-BTC nhằm đơn giản hóa khâu giao nhận nhưng vẫn đảm bảo sự giám sát tập trung. Điểm mới nổi bật là doanh nghiệp nội địa khi gia công cho DNCX hoặc ngược lại phải thực hiện thủ tục hải quan tại chính Chi cục Hải quan quản lý DNCX đó.
Khi khai báo, doanh nghiệp nội địa bắt buộc phải ghi mã “#&GCPTQ” tại chỉ tiêu số quản lý nội bộ trên tờ khai. Việc quy định địa điểm làm thủ tục tại hải quan quản lý DNCX giúp tập trung hồ sơ quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, quyết toán và theo dõi lượng bán thành phẩm luân chuyển.
Đặc biệt, nếu DNCX thuê nội địa gia công mà không nhận lại sản phẩm sau cùng, DNCX sẽ không phải thực hiện thủ tục hải quan, giúp giảm bớt các bước trung gian không cần thiết.
Đối với giao dịch gia công giữa hai DNCX, thủ tục được cắt giảm tối đa để thúc đẩy sự liên kết sản xuất trong các khu công nghiệp. Cả bên thuê và bên nhận gia công đều không phải thực hiện thủ tục hải quan khi giao nhận hàng hóa.
Tuy nhiên, doanh nghiệp phải lưu giữ đầy đủ chứng từ kế toán, kiểm toán và thông báo cơ sở gia công lại, hợp đồng gia công cho cơ quan Hải quan trước khi thực hiện giao nhận.
Ngoài ra, cơ chế ưu tiên cũng được mở rộng cho các DNCX là doanh nghiệp ưu tiên. Theo đó, các đơn vị này và đối tác có hoạt động mua bán, gia công định kỳ được phép áp dụng cơ chế giao hàng trước, mở tờ khai sau theo quy định.
Những điều chỉnh này không chỉ tạo hành lang pháp lý minh bạch mà còn thúc đẩy tốc độ luân chuyển hàng hóa, giúp doanh nghiệp chế xuất tối ưu hóa năng lực sản xuất và đáp ứng kịp thời tiến độ giao hàng toàn cầu.
