Giải phóng nguồn lực cho doanh nghiệp
Trọng tâm của Thông tư số 121/2025/TT-BTC nằm ở việc tái cấu trúc các điều kiện nộp hồ sơ, giúp doanh nghiệp thoát khỏi gánh nặng thủ tục hành chính lặp lại.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Thông tư số 121/2025/TT-BTC quy định người khai hải quan và người nộp thuế đã chính thức được giải phóng khỏi nghĩa vụ nộp tờ khai hải quan khi thực hiện một loạt các thủ tục về thuế như miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế, không thu thuế, xử lý tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa, gia hạn nộp thuế, hay nộp dần tiền thuế nợ.
Đặc biệt, việc bổ sung thủ tục xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, khoanh tiền thuế nợ và xóa nợ tiền thuế vào danh mục không phải nộp tờ khai là một bước đi đột phá, thể hiện sự thấu hiểu thực tiễn quản lý đối với những doanh nghiệp đang trong quá trình tái cấu trúc tài chính.
 |
| Doanh nghiệp làm thủ tục tại trụ sở cơ quan Hải quan. Ảnh: H.Nụ |
Sự thay đổi này giúp đơn giản hóa hồ sơ đầu vào, trừ trường hợp đặc thù phải khai trên tờ khai hải quan giấy, để doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào vận hành kinh doanh thay vì lãng phí thời gian cho các loại giấy tờ mà cơ quan Hải quan vốn đã nắm giữ trên hệ thống dữ liệu điện tử.
Cùng với việc tối giản tờ khai, Thông tư số 121/2025/TT-BTC đã xác lập một hành lang pháp lý ưu việt khi cho phép người khai không phải nộp các chứng từ chuyên ngành nếu chúng đã được cấp trên Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công trực tuyến.
Tầm nhìn quốc tế của Thông tư số 121/2025/TT-BTC còn thể hiện qua việc công nhận chứng từ điện tử từ nước xuất khẩu gửi thông qua Cổng thông tin một cửa ASEAN hoặc Cổng thông tin trao đổi dữ liệu quốc tế theo các Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Cơ chế này không chỉ giúp giảm bớt hồ sơ bản chụp hay bản chính kèm theo mà còn triệt tiêu rủi ro sai sót trong quá trình sao chép thủ công. Việc liên thông dữ liệu xuyên biên giới là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu hải quan không giấy tờ, giúp hàng hóa lưu thông nhanh hơn và giảm thiểu chi phí vận hành cho doanh nghiệp.
Thiết lập hành lang pháp lý
Đi đôi với các ưu đãi về giản lược thủ tục, Thông tư số 121/2025/TT-BTC thiết lập một kỷ cương pháp lý nghiêm ngặt về trách nhiệm tự tuân thủ của doanh nghiệp thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
Trong môi trường giao dịch điện tử, tính thống nhất nội dung thông tin giữa hồ sơ lưu trữ tại doanh nghiệp và dữ liệu gửi đến cơ quan hải quan trở thành yêu cầu bắt buộc và là căn cứ pháp lý cao nhất khi thực hiện hậu kiểm. Thông tư số 121/2025/TT-BTC quy định rõ người khai hải quan phải tự chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác, trung thực và hợp pháp của các nội dung đã khai, bao gồm cả nghĩa vụ dịch thuật và chịu trách nhiệm về nội dung bản dịch đối với các chứng từ không phải tiếng Việt hoặc tiếng Anh.
Cách tiếp cận này thay đổi bản chất của việc kiểm soát: cơ quan Hải quan chuyển từ kiểm tra hồ sơ trước mắt sang giám sát tính tuân thủ dựa trên dữ liệu, buộc doanh nghiệp phải nâng cao tính kỷ luật trong quản trị số.
Điểm sáng khác trong quản trị hiện đại theo Thông tư số 121/2025/TT-BTC là việc cho phép tổ chức, cá nhân sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID để đăng ký tham gia kết nối với hệ thống hải quan, tạo sự minh bạch tuyệt đối về tính chính danh của chủ thể thực hiện giao dịch. Quy định này, kết hợp với yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật và phần mềm khai báo tương thích, đã tạo ra một lớp bảo mật dữ liệu theo tiêu chuẩn quốc tế, ngăn chặn hiệu quả các hành vi gian lận thông tin.
Đối với các loại hàng hóa đặc thù hoặc hồ sơ xác định trước mã số, Thông tư số 121/2025/TT-BTC cũng chuẩn hóa các mẫu đơn đề nghị và tài liệu kỹ thuật chi tiết như bản phân tích thành phần hay hình ảnh hàng hóa để đảm bảo quản lý chặt chẽ. Nhìn một cách tổng quát, Thông tư số 121/2025/TT-BTC chính là đòn bẩy pháp lý mạnh mẽ, đưa ngành Hải quan tiến gần hơn tới mô hình quản trị số hiện đại, nơi sự thông thoáng về thủ tục và hiệu quả quản lý luôn được duy trì ở mức cao nhất.
