 |
| Hoạt động tiếp nhận và hướng dẫn DN làm thủ tục hải quan tại Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị. ẢNh: H.Nụ |
Ứng dụng AI và số hóa quy trình
Là tuyến hành lang kinh tế trọng điểm kết nối Việt Nam – Trung Quốc và các nước ASEAN, cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đối mặt với áp lực duy trì lưu lượng phương tiện vận tải và kim ngạch hàng hóa ở mức rất cao trong 6 tháng đầu năm 2026.
Để giải quyết vấn đề giữa yêu cầu đẩy nhanh tốc độ thông quan, siết chặt kiểm soát chống buôn lậu và xu hướng tinh giản biên chế công chức, đơn vị đã chuyển đổi phương thức quản lý từ thủ công sang tự động hóa chuyên sâu.
Bà Hà Thị Kim Dung, Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị cho biết, hai giải pháp công nghệ mang tính đột phá gồm Phần mềm Quản lý phương tiện vận tải đường bộ xuất nhập cảnh và Hệ thống camera AI giám sát hành trình đã thay đổi toàn diện cục diện vận hành tại khu vực cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị.
Đối với Phần mềm Quản lý phương tiện vận tải đường bộ xuất nhập cảnh (vận hành từ tháng 10/2025), bước ngoặt diễn ra từ ngày 1/4/2026 khi đơn vị nâng cấp kết nối, chia sẻ dữ liệu với Nền tảng cửa khẩu số tỉnh Lạng Sơn từ 10 lên 20 trường dữ liệu. Điều này cho phép người khai hải quan thực hiện số hóa 100% quy trình trực tuyến, triệt tiêu hoàn toàn tờ khai giấy.
Phân tích sâu về hiệu quả nhân lực, lãnh đạo Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị nhấn mạnh, doanh nghiệp không còn phải khai báo lặp lại các thông tin đã có, đồng thời được hỗ trợ thanh toán phí trực tuyến qua mã QR. Về phía cơ quan quản lý, công chức tiếp nhận, kiểm tra và duyệt tờ khai hoàn toàn trên hệ thống.
Thay vì phải bố trí từ 12 đến 15 công chức như trước, hiện nay đơn vị chỉ cần từ 3 đến 5 người vận hành. Đây là minh chứng rõ nét cho việc công nghệ giúp bứt phá giới hạn về nguồn nhân lực.
Thống kê cho thấy, tính đến ngày 30/6/2026, Chi cục Hải quan khu vực VI đã xử lý 314.095 tờ khai phương tiện; chỉ tính riêng Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đã giải quyết 162.276 tờ khai (chiếm 51,7%).
Đáng chú ý, trong giai đoạn từ ngày 1/4 đến ngày 30/6 Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị ghi nhận 57.013 tờ khai thực hiện thanh toán điện tử qua mã QR với dòng tiền khoảng 1,140 tỷ đồng, đưa tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt 62,2%.
Song song đó, từ ngày 15/3/2026, việc ứng dụng camera AI đã tự động hóa quy trình giám sát tại cổng 1. Hệ thống tự động nhận diện biển số xe quốc tế và xe Trung Quốc, đồng bộ dữ liệu lên nền tảng số để theo dõi sát sao hành trình phương tiện từ cửa khẩu đến Công viên Logistics Viettel.
Đặc biệt, công nghệ này tích hợp bản đồ dẫn đường thông minh nhằm điều hướng và phát hiện sai lộ trình theo thời gian thực cho lái xe nước ngoài. Giải pháp này loại bỏ hoàn toàn thủ tục niêm phong bằng seal hải quan vật lý và lập biên bản bàn giao giấy.
Như vậy, trong hơn 3 tháng áp dụng (15/3 - 30/6), hệ thống đã giám sát thành công 9.107 xe, tối ưu hóa thời gian di chuyển trung bình toàn tuyến xuống còn 24 phút 51 giây.
Động lực tăng trưởng ngân sách và kim ngạch
Việc duy trì vận hành ổn định các hệ thống lõi (VNACCS/Ecustoms, Nền tảng cửa khẩu số, Bản kê hàng hóa nhập khẩu điện tử 1790) kết hợp với các công nghệ mới đã đẩy hiệu năng thông quan hàng ngày lên mức 1.000 đến 1.200 lượt xe. Tình trạng ùn ứ cục bộ tại biên giới được kiểm soát triệt để, tạo đòn bẩy cho các chỉ số kinh tế 6 tháng đầu năm 2026 bứt phá.
 |
| Hoạt động xuất nhập khẩu tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị. Ảnh: H.Nụ |
Số liệu thống kê chỉ rõ, tổng kim ngạch qua địa bàn đạt 35,2 tỷ USD, tăng 24,01% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng kim ngạch mở tờ khai đăng ký trực tiếp tại Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đạt 2,3 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục 72,1%.
Trong công tác thu nộp ngân sách nhà nước, Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đã thu đạt 5.866 tỷ đồng, bằng 122% chỉ tiêu được giao và tăng 81% so với cùng kỳ năm 2025.
Dù đạt kết quả khả quan, Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị thẳng thắn nhìn nhận về sự phân tán dữ liệu giữa hệ thống chuyên ngành Hải quan và các lực lượng chức năng tại cửa khẩu, khiến doanh nghiệp đôi khi vẫn phải khai báo trùng lắp.
Để hiện thực hóa mô hình Hải quan số và Hải quan thông minh, bà Hà Thị Kim Dung cho biết, đơn vị sẽ tiếp tục tham mưu tích hợp Phần mềm Quản lý phương tiện với Phần mềm Bản kê hàng hóa nhập khẩu điện tử. Thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc cốt lõi doanh nghiệp chỉ khai báo một lần, các cơ quan chức năng dùng chung dữ liệu.
Đồng thời, phối hợp với Công viên Logistics Viettel nâng cấp thuật toán camera AI để nhận diện đồng thời cả số container phương tiện vận tải, tăng cường tính chặt chẽ trong kiểm soát hành trình. Kiến nghị cấp trên sớm trang bị hệ thống barie điện tử tự động tại barie số 1 và 2 nhằm giảm thiểu tối đa việc xác nhận thủ công.
Tập trung tập huấn nâng cao năng lực làm chủ công nghệ thực chiến cho công chức. Đồng thời, tổ chức đối thoại định kỳ để hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật cho doanh nghiệp, khuyến khích tư nhân cùng tham gia đầu tư trang thiết bị công nghệ.
Chuyển đổi số là một hành trình liên tục, đòi hỏi sự quyết tâm và đổi mới không ngừng. Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị luôn nỗ lực sáng tạo, làm chủ công nghệ để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa hoạt động xuất nhập khẩu, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số năm 2026 của tỉnh Lạng Sơn, bà Hà Thị Kim Dung khẳng định.
