Quản lý thuế theo dòng tiền: Bước đi chiến lược trong chuyển đổi tư duy quản lý

Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh chia sẻ về công tác quản lý thuế dựa trên dòng tiền tại hội nghị.

Lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm trung tâm để quản lý dòng tiền

Tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh nhận định, sự phát triển của công nghệ số và các mô hình kinh doanh mới như kinh tế nền tảng đang thay đổi sâu sắc cách thức sản xuất và tiêu dùng của xã hội.

Song song với đó, hệ thống thanh toán cũng đang có những thay đổi căn bản. Các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh mẽ, dòng tiền trong nền kinh tế được luân chuyển thông qua hệ thống ngân hàng, các trung gian thanh toán, ví điện tử, cổng thanh toán trực tuyến và nhiều nền tảng công nghệ khác.

Nhiều hoạt động kinh doanh được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số; các giao dịch phát sinh nhanh, quy mô lớn và có tính xuyên biên giới.

Chính vì vậy nếu chỉ dựa vào phương thức quản lý truyền thống dựa trên kê khai thuế và hồ sơ kế toán thì trong một số trường hợp chưa phản ánh đầy đủ bản chất của các giao dịch kinh tế.

Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng quản lý thuế theo dòng tiền là nội dung quan trọng, phù hợp với sự vận động của nền kinh tế hiện đại và lộ trình hiện đại hóa ngành Thuế.

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất tại hội thảo là định hướng lấy dữ liệu hóa đơn điện tử (HĐĐT) làm trung tâm để đối chiếu với các dòng tiền khác của người nộp thuế. Ngành Thuế đã xây dựng được một nền tảng dữ liệu quan trọng thông qua việc triển khai HĐĐT trên diện rộng, đặc biệt là HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền.

Phó Cục trưởng Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, nguồn dữ liệu từ HĐĐT đang ngày càng lớn mạnh. Đây chính là cơ sở dữ liệu "vàng" để cơ quan Thuế thực hiện phân tích, đối chiếu, xác định các dấu hiệu rủi ro và tiến tới xây dựng mô hình quản lý thuế dựa trên dữ liệu và phân tích dòng tiền.

Tuy nhiên, để dữ liệu thực sự trở thành công cụ sắc bén, lãnh đạo Cục Thuế đề nghị cơ quan Thuế cần phối hợp, chia sẻ với các cơ quan, đơn vị để nguồn dữ liệu phải đáp ứng điều kiện thông tin phải đảm bảo tiêu chí “Đúng - Đủ - Sạch - Sống”. Chỉ khi dữ liệu được cập nhật liên tục và chính xác, cơ quan Thuế mới có thể nhận diện sát sao hoạt động kinh doanh thực tế của người nộp thuế.

Toàn cảnh hội nghị.

Để dòng tiền thành con số biết nói

Tại hội thảo, Trưởng ban Kiểm tra (Cục Thuế) Nguyễn Tiến Trung cho biết, dòng tiền trong nền kinh tế ngày càng được số hóa và để lại dấu vết rõ ràng hơn.

Từ góc độ Ban Kiểm tra, có thể nhận thấy, để bắt kịp với xu thế số hóa của nền kinh tế, với nhiều phương thức kinh doanh mới, hành vi và thủ đoạn trốn thuế tinh vi, phức tạp, cần phải đổi mới tư duy, cách thức quản lý trong công tác quản lý thuế nói chung và công tác kiểm tra nói riêng.

Việc nghiên cứu chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý theo dòng tiền có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ nâng cao hiệu quả phát hiện rủi ro mà còn góp phần đổi mới toàn diện phương thức kiểm tra thuế theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro.

Theo ông Trung quy trình kiểm tra thuế hiện đại, đổi mới phương thức kiểm tra thuế và nâng cao năng lực là các nội dung rất quan trọng để dòng tiền có thể thành những “con số biết nói” và “có giá trị” trong công tác kiểm tra.

Tại hội thảo, các đại biểu đã thẳng thắn nhận định dù mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc quản lý theo dòng tiền cũng đặt ra không ít thách thức. Các đại biểu cũng đã thảo luận về những khó khăn trong việc theo dõi giao dịch trên môi trường số, yêu cầu cấp bách về việc làm sạch dữ liệu và hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.

Để giải quyết vấn đề này, ngành Thuế đang hướng tới việc hoàn thiện cơ chế kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa cơ quan thuế với hệ thống ngân hàng, các tổ chức tín dụng, các trung gian thanh toán và thông tin từ bên thứ ba khác.

Trên cơ sở đó, cơ quan Thuế xây dựng các phương pháp phân tích dữ liệu hiện đại dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để phục vụ công tác quản lý. Cùng với đó là việc hoàn thiện hệ thống tiêu chí quản lý rủi ro, đặc biệt trong các lĩnh vực có rủi ro cao như thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, dịch vụ xuyên biên giới, kinh doanh bất động sản và các hoạt động kinh doanh có quy mô dòng tiền lớn.

Song song đó, năng lực của đội ngũ công chức thuế cũng cần được nâng tầm để có thể làm chủ công nghệ và tinh thông trong nghiệp vụ phân tích dữ liệu.

Được biết, chuỗi hội thảo này sẽ tiếp tục được tổ chức tại Khánh Hòa vào giữa tháng 4, cho thấy quyết tâm của ngành Thuế trong việc lan tỏa tư duy quản lý mới trên phạm vi toàn quốc. Việc đẩy mạnh quản lý thuế theo dòng tiền không chỉ đơn thuần là giải pháp chống thất thu ngân sách, mà còn góp phần quan trọng vào việc xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch và bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.