Mở rộng thị trường phi truyền thống nhờ kênh số

Các doanh nghiệp Việt đang phải đối mặt với rào cản khi gia nhập sàn TMĐT xuyên biên giới.

Mở lối cho hàng Việt vào thị trường ngách toàn cầu

TMĐT đang mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam khi giúp họ tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng ở nước ngoài, nắm bắt thị hiếu từng phân khúc và linh hoạt điều chỉnh sản phẩm. Qua đó, không chỉ hỗ trợ giảm chi phí thâm nhập thị trường, TMĐT còn tạo môi trường thử nghiệm nhanh, cho phép nhà bán hàng đánh giá phản hồi và tối ưu chiến lược.

Chị Nguyễn Phương Mai, hộ kinh doanh nông sản chế biến tại phường Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh) cho biết, TMĐT giúp chị hiểu rõ thị hiếu khách hàng và lựa chọn đúng thị trường. Chị Mai chia sẻ, mỗi thị trường có nhu cầu rất khác nhau. Nếu thị trường Hoa Kỳ cạnh tranh mạnh, thì các cộng đồng ăn chay tại Australia và Canada lại quan tâm đến sản phẩm sấy không đường của Việt Nam. Nhờ những phản hồi trực tiếp trên nền tảng TMĐT xuyên biên giới, chị Mai đã điều chỉnh sản phẩm theo nhu cầu của người dùng, từ công thức chế biến, bao bì cho đến dung lượng từng gói.

Không chỉ nông sản, nhiều mặt hàng vốn được xem là nhỏ lẻ tại Việt Nam nay lại được người mua quốc tế tìm kiếm nhiều hơn trên TMĐT. Các sản phẩm như tinh dầu dành cho người dị ứng hương liệu mạnh, đồ khô phục vụ người ăn chay, phụ kiện thủ công cho người sưu tầm hay thực phẩm bản địa phục vụ cộng đồng người Việt xa quê đang ghi nhận lượng quan tâm lớn.

Như vậy, so với phương thức xuất khẩu truyền thống, TMĐT giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian tiếp cận người mua và giảm các chi phí trung gian. Đây là lợi thế lớn đối với doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã hoặc hộ kinh doanh chưa có nhiều kinh nghiệm xuất khẩu.

Theo bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương), Việt Nam nằm trong nhóm thị trường TMĐT phát triển năng động nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tốc độ tăng trưởng TMĐT Việt Nam nhiều năm qua thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN. Con số 16,4 tỷ USD từ thị trường bán lẻ trực tuyến mới chỉ là bước khởi đầu khi hạ tầng số, logistics và các nền tảng TMĐT xuyên biên giới đang tiếp tục hoàn thiện.

Thực tế thời gian qua cho thấy, TMDDT đã giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận những nhóm khách hàng mà trước đây gần như không thể chạm tới, như các cộng đồng ăn kiêng, người tiêu dùng gốc Á tại châu Âu, người mua ở Bắc Âu hay Trung Đông. Hệ thống gợi ý tự động, quảng cáo tối ưu hóa và dữ liệu người dùng giúp sản phẩm Việt được hiển thị đúng nhóm khách hàng có nhu cầu.

Ông Mai Văn Thanh, chủ cơ sở sản xuất đồ mây tre tại phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) cho biết, trước đây cơ sở của ông chỉ bán cho khách du lịch trong nước. Tuy nhiên, khi đưa hàng lên một nền tảng TMĐT xuyên biên giới, lượng đơn hàng từ Hungary, Israel và New Zealand đã tăng đáng kể. Theo ông Thanh, điều quan trọng nhất giúp cơ sở nhỏ tiếp cận thị trường quốc tế chính là khả năng kết nối trực tiếp với người mua, không phải phụ thuộc vào nhà nhập khẩu hay đơn vị phân phối trung gian.

Bên cạnh những cơ sở trên, nhiều hợp tác xã nông nghiệp, đặc biệt là các đơn vị đạt chuẩn OCOP, cũng đang khai thác hiệu quả TMĐT xuyên biên giới. Lợi thế của nhóm này nằm ở quy trình sản xuất chuẩn hóa, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và bao bì đạt chuẩn quốc tế.

Nhiều dư địa nhưng rào cản vẫn lớn

Dù cơ hội đáng kể, doanh nghiệp Việt vẫn phải đối mặt với không ít thách thức khi tham gia TMĐT xuyên biên giới. Chi phí duy trì gian hàng, yêu cầu kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, rào cản ngôn ngữ, phương thức thanh toán quốc tế và chi phí logistics là những yếu tố khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ e ngại khi mở rộng quy mô xuất khẩu.

Theo bà Lại Việt Anh, hiện chỉ khoảng 20% doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam ứng dụng TMĐT xuyên biên giới. Con số này cho thấy dư địa phát triển còn lớn, nhất là trong bối cảnh các nền tảng như Amazon, Shopee Global hay TikTok Shop đang đẩy mạnh hỗ trợ, đơn giản hóa quy trình cho nhà bán hàng.

Để hàng Việt vươn xa qua TMĐT, hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số vẫn là yêu cầu then chốt. Bà Việt Anh cho biết, trong những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành nhiều giải pháp nhằm giảm chi phí công nghệ và tạo điều kiện giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận thị trường toàn cầu. Các chính sách này được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo nền tảng dài hạn cho hoạt động xuất khẩu qua TMĐT.

Song song đó, tiêu chuẩn hóa sản phẩm được xem là yếu tố quan trọng quyết định khả năng cạnh tranh của hàng Việt. Trên TMĐT, nơi người mua không trực tiếp quan sát hay trải nghiệm sản phẩm, chất lượng và thông tin minh bạch đóng vai trò then chốt. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng nghiêm ngặt các yêu cầu về chứng nhận, an toàn, nguồn gốc nguyên liệu, bao bì và thông số kỹ thuật. Mặc dù đây là thách thức nhưng cũng giúp doanh nghiệp nâng chất lượng sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế.

Ngoài ra, việc thử nghiệm sản phẩm trên nền tảng số cũng hỗ trợ doanh nghiệp giảm rủi ro. Khi một phân khúc thị trường phản hồi không tốt, doanh nghiệp có thể điều chỉnh ngay lập tức, thay vì phải chịu chi phí lớn như mô hình xuất khẩu truyền thống.