Thương mại điện tử tạo không gian phát triển mới cho hàng hóa địa phương

Ảnh minh họa.

TMĐT Việt Nam trước ngưỡng phát triển mới

TMĐT tại Việt Nam đang chứng kiến một sự chuyển dịch quan trọng về tư duy và định hướng phát triển. Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh TMĐT vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tiêu dùng trong nước và hỗ trợ xuất khẩu. Theo ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương), TMĐT Việt Nam đã và đang góp phần giải quyết hiệu quả bài toán trao đổi, lưu thông hàng hóa trong nước, đồng thời hỗ trợ hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế.

Trong điều kiện chi phí mặt bằng, logistics và nhân lực ngày càng gia tăng, TMĐT mang lại lợi thế rõ rệt cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp có thể tiếp cận thị trường nhanh hơn, phạm vi rộng hơn và tiết kiệm chi phí hơn so với mô hình kinh doanh truyền thống. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã coi TMĐT là kênh phân phối chính yếu, gắn với chiến lược phát triển dài hạn thay vì chỉ là giải pháp tình thế.

TS Khúc Đại Long (Khoa Marketing, Trường Đại học Thương mại) cho rằng, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng cũng góp phần thúc đẩy quá trình này. Người tiêu dùng ngày càng quen thuộc với mua sắm trực tuyến, coi đây là một lựa chọn thường xuyên. TMĐT vì vậy không chỉ mở rộng về quy mô giao dịch mà còn thâm nhập sâu vào đời sống kinh tế - xã hội, tác động trực tiếp đến cách thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Khi TMĐT đã trở thành hạ tầng, các yêu cầu về tính ổn định, minh bạch, an toàn và bền vững trở nên khắt khe hơn. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trong thời gian qua, thông qua Cục TMĐT và Kinh tế số, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và tham gia TMĐT. Các hoạt động này được thực hiện dưới nhiều hình thức, từ thúc đẩy liên kết vùng, hỗ trợ doanh nghiệp địa phương đưa sản phẩm lên sàn, đến chuyển đổi số chợ truyền thống.

Ông Hoàng Ninh cho biết, yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của các chương trình này chính là sự đồng hành của chính quyền địa phương. Khi địa phương chủ động vào cuộc, xem TMĐT là một phần trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời có sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, hiệu quả mang lại sẽ rõ rệt hơn.

Từng bước hình thành tư duy kinh doanh hiện đại

Thực tiễn cho thấy, tại những địa phương có sự vào cuộc đồng bộ, TMĐT không chỉ giúp mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hình thành tư duy kinh doanh hiện đại.

Bên cạnh vấn đề tăng trưởng và mở rộng quy mô, niềm tin thị trường đang trở thành mối quan tâm hàng đầu trong giai đoạn phát triển mới của TMĐT. Các yếu tố như xuất xứ hàng hóa, chất lượng sản phẩm, quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường số có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển lâu dài của thị trường. Trước yêu cầu đó, Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng quy định hướng dẫn thực thi Luật TMĐT và kết nối các hệ thống thông tin.

Theo định hướng này, các hệ thống thông tin của địa phương và các cơ quan liên quan như thuế, hải quan, cùng các sàn TMĐT sẽ được kết nối với cơ sở dữ liệu về TMĐT. Khi hệ thống hoàn thiện, Việt Nam sẽ hình thành một cơ sở dữ liệu TMĐT đầy đủ và thống nhất. Cơ sở dữ liệu này được kỳ vọng sẽ giúp người tiêu dùng hạn chế rủi ro mua phải hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường mạng. Đồng thời, thông qua việc định danh người bán và các chủ thể livestream, cơ quan quản lý có thể truy vết, xử lý vi phạm hiệu quả hơn, qua đó từng bước củng cố niềm tin thị trường.

Trong bức tranh chung của TMĐT Việt Nam, hàng hóa địa phương đang đứng trước một không gian phát triển mới. Theo TS Khúc Đại Long, mỗi đơn hàng trực tuyến không chỉ đơn thuần là một giao dịch mua - bán, mà còn là quá trình truyền tải thông tin, hình ảnh và giá trị văn hóa của một vùng đất. Từ cách đóng gói sản phẩm, hình ảnh sử dụng trên gian hàng, nội dung giới thiệu, cho đến cách người bán tương tác với khách hàng, tất cả đều góp phần định hình hình ảnh địa phương trong không gian số.

Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng ngày càng có xu hướng mua sắm dựa trên cảm xúc và câu chuyện gắn với sản phẩm. Không gian số vì thế trở thành “mặt tiền văn hóa” mới của nhiều địa phương. "Nếu được đầu tư bài bản, mỗi gian hàng trực tuyến không chỉ là kênh tiêu thụ sản phẩm mà còn là một hình thức quảng bá mềm, giúp lan tỏa hình ảnh vùng miền một cách tự nhiên và bền bỉ", TS Long nhận định.

Điểm khác biệt lớn của TMĐT so với kênh truyền thống nằm ở khả năng tiếp cận rộng và liên tục. Một sản phẩm địa phương, nếu được giới thiệu với câu chuyện rõ ràng và hấp dẫn, có thể tiếp cận hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành và cả thị trường quốc tế. Mỗi đơn hàng thành công đồng nghĩa với việc giá trị văn hóa gắn với sản phẩm được lan tỏa thêm một lần nữa.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, việc quảng bá giá trị địa phương qua TMĐT không phải lúc nào cũng diễn ra hiệu quả. Nhiều gian hàng vẫn dừng lại ở việc bán hàng thuần túy, thiếu thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất và con người đứng sau sản phẩm.

“Thách thức đặt ra là làm sao để cân bằng giữa mục tiêu thương mại và giá trị văn hóa. Văn hóa không thể chỉ là yếu tố trang trí mang tính hình thức, mà cần được tích hợp một cách nhất quán trong toàn bộ quá trình bán hàng, từ hình ảnh, nội dung, đến dịch vụ hậu mãi”, TS Khúc Đại Long nhấn mạnh.