Luật Thương mại điện tử: Thiết lập chuẩn mực mới cho thị trường online

Các sàn TMĐT lớn đang chủ động “lọc sạch” thị trường bằng cách đẩy mạnh mô hình gian hàng chính hãng nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa, tăng niềm tin của người tiêu dùng.

Nhà nước đẩy mạnh “lọc sạch” gian hàng

TMĐT đang là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh là tình trạng nhiều đối tượng lợi dụng môi trường số để cung cấp sản phẩm giả, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Hệ quả là quyền lợi người tiêu dùng bị xâm hại, trong khi các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc phải chịu áp lực cạnh tranh không lành mạnh.

Theo thống kê của Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương), trong năm 2025, cơ quan chức năng đã phát hiện gần 50.000 sản phẩm vi phạm bị yêu cầu gỡ bỏ và khoảng 13.000 gian hàng vi phạm bị ngăn chặn trên môi trường số. Con số này tăng mạnh so với các năm trước, phản ánh mức độ phức tạp và rủi ro ngày càng lớn đối với người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến.

Không chỉ người mua, các doanh nghiệp chính hãng cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Chỉ ra những bất cập trong quy trình xử lý hiện nay, đặc biệt là việc tìm kiếm và yêu cầu gỡ bỏ các đường link vi phạm thường kéo dài, ông Nguyễn Phương Sơn, Giám đốc đối ngoại Công ty TNHH Amway Việt Nam cho biết, riêng năm 2025, doanh nghiệp đã phải gửi công văn yêu cầu các sàn TMĐT gỡ bỏ tổng cộng 822 đường link vi phạm. Thực tế này cho thấy, chi phí và nguồn lực mà doanh nghiệp phải bỏ ra để tự bảo vệ thương hiệu trên không gian số là rất lớn.

Từ những diễn biến trên, xu hướng quản lý TMĐT từ năm 2026 và các năm tiếp theo được xác định xoay quanh ba trụ cột chính: định danh người bán, xác thực nguồn gốc sản phẩm và tăng trách nhiệm của sàn giao dịch.

Luật TMĐT có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt trong công tác quản lý. Luật đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn về định danh người bán, nghĩa vụ kiểm soát của sàn và cơ chế xử lý vi phạm, qua đó khắc phục những khoảng trống pháp lý tồn tại lâu nay.

Tại nhiều diễn đàn chuyên ngành, đại diện các doanh nghiệp trong nước cũng bày tỏ mong muốn Luật TMĐT được thực thi nghiêm túc, đồng thời tăng cường chế tài để ngăn chặn hàng giả, gian lận thương mại. Sàn TMĐT cung cần siết chặt điều kiện đăng bán, nhất là với các sản phẩm thuộc hệ thống phân phối đặc thù, bằng cách yêu cầu gian hàng phải cung cấp giấy ủy quyền hoặc xác nhận phân phối hợp pháp. Mục tiêu không chỉ là bảo vệ người tiêu dùng mà còn giữ uy tín cho thị trường Việt Nam trong bối cảnh TMĐT phát triển nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều thách thức.

Từ góc độ quản lý, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, để ngăn chặn hiệu quả hàng giả trên TMĐT, cần triển khai đồng thời hai nhiệm vụ trọng tâm: tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, chế tài xử lý và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi pháp luật.

Một trong những giải pháp đang được Bộ Công Thương triển khai là xây dựng các công cụ quản lý hiện đại. Theo đó, một số nhóm hàng hóa có rủi ro cao sẽ bắt buộc phải khai báo và truy xuất nguồn gốc, trong khi các nhóm hàng khác được khuyến khích thực hiện. Từ ngày 1/1/2026, các quy định về quản lý chất lượng hàng hóa được triển khai đồng bộ theo hướng minh bạch và văn minh hơn.

Trong bối cảnh TMĐT tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế số, ông Trần Hữu Linh nhấn mạnh, chống hàng giả trên môi trường số phải được xác định là nhiệm vụ ưu tiên. Cuộc chiến này chỉ đạt hiệu quả khi có sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, các nền tảng TMĐT và người tiêu dùng, hướng tới một thị trường TMĐT bền vững, an toàn và minh bạch.

Ở góc độ quản lý chuyên ngành, Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số Lê Hoàng Oanh cho biết, trong năm 2026, Cục sẽ ưu tiên ban hành Nghị định hướng dẫn thi hành Luật TMĐT; triển khai Kế hoạch phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; tăng cường quản lý, kiểm tra, hậu kiểm và xây dựng cơ sở dữ liệu TMĐT. Cùng với đó, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ giám sát, đẩy mạnh chuyển đổi số ngành Công Thương theo hướng quản lý dựa trên dữ liệu, thu hẹp khoảng cách phát triển TMĐT giữa các vùng, miền và thúc đẩy TMĐT xuyên biên giới gắn với xuất khẩu.

Ưu tiên gian hàng chính hãng

Song song với việc siết quản lý từ phía nhà nước, các sàn TMĐT lớn cũng đang chủ động “lọc sạch” thị trường bằng cách đẩy mạnh mô hình gian hàng chính hãng (Shop Mall). Đây được xem là giải pháp tự thân nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa, tăng niềm tin của người tiêu dùng.

Theo số liệu từ TikTok Shop Vietnam Summit 2025, TikTok Shop Mall đã thu hút gần 4.000 thương hiệu và nhà phân phối chính hãng, tăng gần ba lần so với năm 2023. Xu hướng này cho thấy, thị trường TMĐT đang dịch chuyển mạnh về phía các gian hàng được xác thực, có đầy đủ pháp lý và cam kết rõ ràng.

Shop Mall là mô hình gian hàng cao cấp, được sàn xác minh và cấp phép cho các thương hiệu, nhà phân phối chính hãng, với cam kết 100% sản phẩm chính hãng, chính sách bảo vệ người tiêu dùng minh bạch và ưu tiên hiển thị trên nền tảng.

Các sàn lớn liên tục nâng tiêu chuẩn đối với mô hình này. Trên Shopee, từ ngày 13/10/2025, Shop Mall phải duy trì ít nhất một đơn hàng giao thành công trong vòng 30 ngày gần nhất. Từ ngày 17/11/2025, Shopee bổ sung tiêu chí đánh giá độ nhận diện thương hiệu, bao gồm ủy quyền thương hiệu, hiện diện trực tuyến, quy mô TMĐT và nhận diện ngoại tuyến.

TikTok Shop Mall yêu cầu người bán phải có chứng nhận thương hiệu hợp lệ, trong đó ít nhất 80% sản phẩm trong gian hàng phải được đăng ký theo chứng nhận này. Ngoài ra, gian hàng bắt buộc tham gia chương trình vận chuyển của nền tảng, trừ một số trường hợp đặc biệt.

Lazada Mall (LazMall) cũng áp dụng tiêu chuẩn khắt khe, yêu cầu người bán hoạt động tối thiểu 6 tháng, 100% sản phẩm có chứng nhận thương hiệu, đạt ít nhất 30 đơn hàng mỗi tháng và duy trì các chỉ số vận hành nghiêm ngặt trong ba tháng liên tục.

Thực tế cho thấy, cùng với khung pháp lý mới từ năm 2026, việc đồng loạt siết chuẩn người bán và “thanh lọc” gian hàng đang trở thành xu hướng chủ đạo của thị trường TMĐT Việt Nam trong năm 2026 và những năm tiếp theo.