 |
| Bình quân mỗi tháng, số lượng hóa đơn điện tử gấp khoảng 2 lần so với trung bình tháng của năm 2024. |
Doanh nghiệp “quá tải” vì hóa đơn nhỏ lẻ
Trước thực tế số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống và tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực có tần suất giao dịch cao, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung quy định về thời điểm lập hóa đơn.
Ngày 20/3/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ, có hiệu lực từ 1/6/2025. Nghị định này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong quản lý hóa đơn điện tử, nhằm tăng tính minh bạch, phòng chống gian lận và thất thu ngân sách.
Ngay sau khi Nghị định có hiệu lực, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 32/2025/TT-BTC hướng dẫn thực hiện và chỉ đạo cơ quan Thuế các cấp nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, chuẩn dữ liệu và tăng cường tuyên truyền, kiểm tra việc thực hiện.
Kết quả sau 6 tháng triển khai cho thấy, số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng mạnh. Chỉ tính từ ngày 1/6/2025 đến 30/12/2025, hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan Thuế đã tiếp nhận hơn 3,7 tỷ hóa đơn và số hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền gần 2,8 tỷ hóa đơn. Như vậy, bình quân mỗi tháng, số lượng hóa đơn điện tử gấp khoảng 2 lần so với trung bình tháng của năm 2024.
Tuy nhiên, cùng với kết quả tích cực, nhiều vướng mắc đã phát sinh từ thực tiễn. Các hiệp hội và doanh nghiệp phản ánh rằng, quy định lập hóa đơn cho từng giao dịch đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh đã tạo ra khối lượng hóa đơn nhỏ lẻ khổng lồ, đặc biệt trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, điện lực, vận tải hành khách, trông giữ xe, chiếu phim và thương mại điện tử.
Theo đánh giá của cơ quan Thuế, hệ thống hóa đơn điện tử hiện được thiết kế với công suất khoảng 6,4 tỷ hóa đơn/năm, trong khi thực tế số lượng hóa đơn tiếp nhận đã lên tới khoảng 18 tỷ hóa đơn, gấp gần 3 lần năng lực thiết kế. Dự báo trong thời gian tới, nếu không có điều chỉnh kịp thời, con số này có thể lên tới 60 tỷ hóa đơn/năm, vượt xa công suất thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử cả về khả năng tiếp nhận, xử lý và lưu trữ.
Điều này có thể ảnh hướng đến các hoạt động lập hóa đơn của toàn ngành kinh tế. Thực tế hiện nay, nhiều ngân hàng, các công ty chứng khoán chưa thực hiện việc xuất hóa đơn cho từng giao dịch đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh do chưa đáp ứng được hạ tầng công nghệ thông tin...
Không chỉ gây áp lực lên hạ tầng công nghệ thông tin của cơ quan Thuế, việc phải lập hóa đơn riêng lẻ cho từng giao dịch nhỏ còn khiến doanh nghiệp gia tăng chi phí nhân sự, chi phí lưu trữ dữ liệu, trong khi phần lớn khách hàng cá nhân không có nhu cầu sử dụng hóa đơn để kê khai thuế.
Giảm gánh nặng tuân thủ, vẫn bảo đảm quản lý
Từ thực tế này, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 9 của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn chứng từ (đã được sửa đổi tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP), theo hướng bổ sung quy định cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng.
 |
| Dịch vụ thương mại điện tử là một trong những lĩnh vực được đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng. |
Cụ thể, các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại, dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim, dịch vụ thương mại điện tử (bao gồm cả hoạt động bưu chính, vận chuyển cho sàn thương mại điện tử) có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chỉ tiết từng giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh, thì được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng, căn cứ dữ liệu chỉ tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị.
Đối với kinh doanh vận tải hành khách bằng xe buýt, xe taxi, trường hợp sử dụng phần mềm tính tiền theo quy định của Luật Đường bộ, có đầy đủ thông tin chuyến đi như đơn vị vận tải, biển kiểm soát, hành trình, cự ly và số tiền phải trả được lập hóa đơn tổng cuối ngày căn cứ dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý.
Dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ trong việc bảo đảm tính chính xác của dữ liệu, đồng thời cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu. Trường hợp khách hàng yêu cầu hóa đơn theo từng giao dịch, doanh nghiệp vẫn phải lập và giao hóa đơn riêng lẻ theo đúng quy định.
Đáng chú ý, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp chưa kịp nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin theo yêu cầu mới, Bộ Tài chính đề xuất quy định chuyển tiếp, cho phép các tổ chức, doanh nghiệp chưa đáp ứng điều kiện kỹ thuật được tiếp tục thực hiện lập hóa đơn theo quy định hiện hành mà không làm phát sinh trách nhiệm pháp lý mới.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung quy định lập hóa đơn tổng không làm phát sinh thủ tục hành chính, mà ngược lại còn giảm đáng kể gánh nặng tuân thủ, tiết kiệm chi phí, đồng thời góp phần bảo đảm hệ thống hóa đơn điện tử vận hành ổn định, an toàn. Đây cũng là giải pháp phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.
Dự thảo đề xuất Nghị định có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành.
