Thứ hai 16/11/2026 12:57
Thời tiết: Hà Nội 30°C
Đà Nẵng 30°C
Cà Mau 32°C
Hải Phòng 29°C
TP Hồ Chí Minh 33°C
e-ISSN 3093-3501
Vấn đề - Sự kiện
aa
Chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được:

Nộp thừa tiền thuế: Quyền hoàn trả thuộc về người nộp thuế

Thúy Nga (thực hiện)
Theo Luật sư Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, pháp luật cho phép người nộp thuế được bù trừ hoặc hoàn trả khoản tiền thuế nộp thừa khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Vì sao doanh nghiệp có tiền thuế nộp thừa nhưng không đề nghị hoàn trả?
Người nộp thuế có thể thực hiện thủ tục đề nghị bù trừ khoản tiền nộp thừa với nghĩa vụ thuế khác khi đáp ứng các điều kiện theo quy định. Ảnh: Thúy Nga.

Phóng viên: Theo ông vì sao doanh nghiệp lại nộp thừa tiền thuế trong quá trình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước?

Luật sư Nguyễn Văn Được: Trước hết, cần hiểu vì sao phát sinh tiền thuế nộp thừa. Theo tôi, có hai nguyên nhân cơ bản.

Thứ nhất, xuất phát từ cơ chế tạm nộp và quyết toán thuế. Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), doanh nghiệp thực hiện tạm nộp trong năm, sau đó mới quyết toán để xác định chính xác số thuế phải nộp.

Đối với thuế thu nhập cá nhân (TNCN), số thuế đã khấu trừ, tạm nộp cũng có thể chênh lệch với nghĩa vụ thuế thực tế khi quyết toán năm.

Chẳng hạn, trong 9 tháng đầu năm, hoạt động sản xuất, kinh doanh thuận lợi, lợi nhuận cao nên doanh nghiệp tạm nộp số thuế tương đối lớn. Nhưng đến quý cuối năm, lợi nhuận giảm, dẫn đến số thuế phải nộp khi quyết toán cả năm thấp hơn số đã tạm nộp.

Thứ hai, tiền thuế nộp thừa có thể phát sinh do doanh nghiệp điều chỉnh hồ sơ khai thuế. Khi phát hiện sai sót và thực hiện khai bổ sung, nếu số thuế phải nộp được điều chỉnh giảm thì có thể phát sinh khoản nộp thừa.

Đây là hai nguyên nhân thường gặp dẫn đến tình trạng doanh nghiệp có số tiền thuế đã nộp lớn hơn nghĩa vụ thuế thực tế.

Phóng viên: Khi nộp thừa tiền thuế, cơ quan Thuế có những cơ chế xử lý như thế nào, để đảm bảo quyền lợi của người dân, doanh nghiệp?

Luật sư Nguyễn Văn Được: Về cơ bản, pháp luật cho phép người nộp thuế được bù trừ hoặc hoàn trả khoản tiền thuế nộp thừa theo quy định.

Đối với việc bù trừ, khoản tiền nộp thừa có thể được chuyển sang bù trừ với nghĩa vụ thuế phát sinh ở kỳ tiếp theo của cùng một sắc thuế. Chẳng hạn, doanh nghiệp nộp thừa thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) năm 2025 thì có thể được bù trừ với nghĩa vụ thuế TNDN phát sinh trong năm 2026.

Ngoài ra, người nộp thuế có thể thực hiện thủ tục đề nghị bù trừ khoản tiền nộp thừa với nghĩa vụ thuế khác khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Đáng chú ý, theo Điều 42 Thông tư số 89/2026/TT-BTC, trường hợp người nộp thuế có khoản nộp thừa khác tiểu mục hoặc khác địa bàn hành chính thì được thực hiện bù trừ để xử lý khoản nộp thừa. Quy định này góp phần đơn giản hóa trình tự, thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý khoản tiền nộp thừa cho người nộp thuế.

Trường hợp không thực hiện bù trừ, người nộp thuế có quyền lập hồ sơ đề nghị hoàn trả khoản tiền thuế nộp thừa nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật.

Tuy nhiên, việc nộp thuế và hoàn trả tiền thuế có sự khác biệt về thủ tục. Khi đề nghị hoàn trả, doanh nghiệp phải lập hồ sơ; cơ quan Thuế phải kiểm tra, đối chiếu, xác định nghĩa vụ thuế và thực hiện các bước xử lý cần thiết.

Vì sao doanh nghiệp có tiền thuế nộp thừa nhưng không đề nghị hoàn trả?
Luật sư Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín. Ảnh: T.Nga.

Đối với hoàn trả tiền thuế nộp thừa, hồ sơ nhìn chung đơn giản hơn so với một số trường hợp hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa xuất khẩu hoặc dự án đầu tư. Tuy nhiên, đây vẫn là khoản tiền được hoàn trả từ ngân sách nhà nước nên phải được kiểm soát chặt chẽ.

Chính vì vậy, có trường hợp doanh nghiệp thấy số tiền nộp thừa không lớn, trong khi việc đề nghị hoàn trả vẫn phải thực hiện các thủ tục nhất định nên không chủ động đề nghị hoàn. Đây cũng là một nguyên nhân khiến các khoản tiền thuế nộp thừa tồn đọng trong thời gian dài.

Phóng viên: Việc không thực hiện bù trừ, hoặc đề nghị hoàn trả tiền thuế nộp thừa trong thời gian dài có ảnh hưởng gì đến doanh nghiệp, đặc biệt khi giải thể, chấm dứt hoạt động, thưa ông?

Luật sư Nguyễn Văn Được: Theo tôi, vấn đề đáng quan tâm trước hết là ảnh hưởng đến tài chính của doanh nghiệp.

Nếu khoản tiền nộp thừa không lớn thì ảnh hưởng có thể không đáng kể. Nhưng nếu số tiền nộp thừa lên đến một tỷ đồng, hai tỷ đồng thì rõ ràng sẽ ảnh hưởng đến nguồn vốn, dòng tiền và khả năng sử dụng nguồn lực tài chính của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, cần phân biệt giữa doanh nghiệp đang hoạt động và doanh nghiệp thực hiện thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động.

Đối với doanh nghiệp đang hoạt động, khoản tiền thuế nộp thừa có thể được bù trừ với nghĩa vụ thuế phát sinh hoặc hoàn trả theo quy định. Nhưng khi doanh nghiệp giải thể thì vấn đề trở nên phức tạp hơn.

Về nguyên tắc, khi giải thể, doanh nghiệp phải hoàn thành các nghĩa vụ thuế với Nhà nước. Nếu còn nợ thuế thì phải nộp đủ số thuế còn thiếu. Ngược lại, nếu có khoản tiền nộp thừa đủ điều kiện hoàn trả thì doanh nghiệp có quyền đề nghị cơ quan Thuế giải quyết.

Tuy nhiên, quá trình kiểm tra, đối chiếu và giải quyết khoản nộp thừa có thể làm phát sinh thêm thời gian, công việc cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan Thuế, thậm chí khiến việc hoàn tất thủ tục giải thể kéo dài hơn.

Trong thực tế tư vấn, đối với những khoản tiền nộp thừa có giá trị nhỏ, có trường hợp doanh nghiệp lựa chọn lập văn bản từ chối nhận lại số tiền nộp thừa để thuận lợi hơn trong việc hoàn tất thủ tục.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đây là sự lựa chọn tự nguyện của doanh nghiệp, không phải yêu cầu bắt buộc. Pháp luật vẫn bảo đảm quyền đề nghị hoàn trả tiền thuế nộp thừa khi người nộp thuế đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Phóng viên: Thời hạn để doanh nghiệp xử lý khoản nộp thừa và trường hợp giải thể được quy định như thế nào?

Luật sư Nguyễn Văn Được: Theo tôi, cần phân biệt việc xử lý khoản tiền thuế nộp thừa của doanh nghiệp đang hoạt động với trường hợp doanh nghiệp thực hiện thủ tục giải thể.

Đối với doanh nghiệp đang hoạt động, pháp luật quản lý thuế đã quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục bù trừ và hoàn trả tiền thuế nộp thừa.

Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp giải thể, việc áp dụng các quy định về thời hạn, hồ sơ và trình tự hoàn trả vẫn cần được hướng dẫn rõ hơn, tạo thuận lợi cho cả người nộp thuế và cơ quan Thuế trong quá trình thực hiện.

Hiện nay, theo quy định tại Thông tư số 89/2026/TT-BTC đối với khoản tiền thuế nộp thừa quá 10 năm thay vì phải ra quyết định không hoàn trả thì hiện nay cơ quan Thuế thực hiện bằng việc thông báo tất toán khoản tiền nộp thừa. Đây là quy định hợp lý, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Bởi pháp luật quản lý thuế đã quy định việc xử lý khoản tiền nộp thừa quá 10 năm khi đáp ứng các điều kiện nhất định. Do đó, cơ quan Thuế chỉ cần căn cứ quy định pháp luật để xác định khoản tiền thuộc diện xử lý và thông báo cho người nộp thuế, không nhất thiết phải ban hành thêm quyết định không hoàn trả.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa quyền hoàn trả và việc bù trừ nghĩa vụ thuế. Chẳng hạn, doanh nghiệp nộp thừa thuế TNDN nhưng tiếp tục phát sinh nghĩa vụ thuế cùng loại thì cần xem xét việc bù trừ. Trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế khác, việc bù trừ phải căn cứ vào điều kiện pháp luật quy định.

Theo tôi, việc xử lý khoản tiền thuế nộp thừa quá 10 năm cần bảo đảm đúng quy định, giảm thời gian và chi phí cho cả doanh nghiệp và cơ quan Thuế.

Phóng viên: Từ thực tế trên, ông có khuyến nghị gì đối với doanh nghiệp trong việc quản lý và xử lý các khoản tiền thuế nộp thừa?

Luật sư Nguyễn Văn Được: Theo tôi, khi phát sinh khoản tiền thuế nộp thừa, doanh nghiệp cần xem xét giá trị khoản tiền, nghĩa vụ thuế phải thực hiện và điều kiện hoàn trả để lựa chọn phương án xử lý phù hợp.

Đối với những khoản tiền có giá trị lớn, doanh nghiệp nên chủ động thực hiện thủ tục đề nghị hoàn trả để bảo đảm quyền lợi tài chính của mình. Chẳng hạn, nếu số tiền nộp thừa lên đến hàng tỷ đồng thì việc để khoản tiền này tồn đọng kéo dài sẽ ảnh hưởng đến nguồn vốn của doanh nghiệp.

Ngược lại, nếu khoản tiền nộp thừa quá nhỏ, doanh nghiệp cũng nên cân nhắc giữa giá trị số tiền được hoàn với thời gian, công sức và chi phí thực hiện thủ tục.

Bởi việc giải quyết hoàn trả không chỉ phát sinh chi phí đối với doanh nghiệp mà còn sử dụng thời gian, nguồn lực của cơ quan Thuế và các cơ quan có liên quan.

Nếu số tiền nộp thừa không đáng kể, doanh nghiệp có thể lựa chọn không đề nghị hoàn trả để tiết giảm thời gian và chi phí cho cả hai bên. Tuy nhiên, đây phải là quyết định tự nguyện của người nộp thuế, chứ không phải yêu cầu bắt buộc.

Tôi cho rằng việc xử lý tiền thuế nộp thừa cần được nhìn nhận trên cả hai phương diện: bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế và tiết giảm chi phí, nguồn lực xã hội trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!

Tin bài có thể bạn quan tâm

Lực lượng Hải quan đóng vai trò đặc biệt trong đợt cao điểm chống buôn lậu dịp tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027

Lực lượng Hải quan đóng vai trò đặc biệt trong đợt cao điểm chống buôn lậu dịp tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027

Ngày 12/11/2026, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) đã ký ban hành Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ dịp trước, trong và sau tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027. Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã trả lời Tạp chí Kinh tế - Tài chính về vấn đề này.
Hợp tác quốc tế tạo động lực hiện đại hóa hải quan

Hợp tác quốc tế tạo động lực hiện đại hóa hải quan

Kết nối dữ liệu, phát triển Cửa khẩu thông minh, ứng dụng công nghệ kiểm soát hàng hóa và đào tạo nghiệp vụ đang trở thành những trọng tâm trong quan hệ đối ngoại của ngành Hải quan, góp phần thúc đẩy hiện đại hóa và tạo thuận lợi thương mại.
Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII ghi nhận 2.148 vụ vi phạm, thu giữ gần 20 tấn ma túy

Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII ghi nhận 2.148 vụ vi phạm, thu giữ gần 20 tấn ma túy

Trong hai ngày 11 và 12/11/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Hải quan Việt Nam phối hợp với Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) và Văn phòng Liên lạc Tình báo Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (RILO A/P) tổ chức Hội nghị tổng kết Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII (OMD VIII). Chiến dịch ghi nhận 2.148 vụ vi phạm, mức cao nhất qua các giai đoạn triển khai, với số lượng lớn ma túy, tiền chất và động vật, thực vật hoang dã bị thu giữ.
Bốn vấn đề doanh nghiệp cần thực hiện khi kinh doanh trên nền tảng số

Bốn vấn đề doanh nghiệp cần thực hiện khi kinh doanh trên nền tảng số

Từ nghĩa vụ thuế, hóa đơn điện tử đến xác thực người bán, bảo vệ người tiêu dùng và quản lý hoạt động khuyến mại trực tuyến, nhiều vấn đề doanh nghiệp quan tâm đã được cơ quan chức năng TP. Hồ Chí Minh giải đáp tại Hội nghị Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền TP. Hồ Chí Minh.
Đẩy mạnh tuyên truyền chính sách thuế và xử lý tạm hoãn xuất cảnh theo thời gian thực

Đẩy mạnh tuyên truyền chính sách thuế và xử lý tạm hoãn xuất cảnh theo thời gian thực

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có công văn gửi Thuế các tỉnh, thành phố và các Ban, đơn vị trực thuộc về việc đẩy mạnh tuyên truyền chính sách thuế và thực hiện quy định tạm hoãn xuất cảnh.
Gỡ vướng thuế, tiếp sức người kinh doanh

Gỡ vướng thuế, tiếp sức người kinh doanh

Ghi nhận những giải pháp quản lý thuế được Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu tại phiên chất vấn ngày 12/11, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng việc triển khai sẽ giúp giải quyết hồ sơ mã số thuế tồn đọng, giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.
Bộ trưởng Bộ Tài chính đã thẳng thắn trước vướng mắc, rõ giải pháp hoàn thuế

Bộ trưởng Bộ Tài chính đã thẳng thắn trước vướng mắc, rõ giải pháp hoàn thuế

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Văn Sơn, Trưởng ban Đào tạo Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP. Hồ Chí Minh, đánh giá Bộ trưởng Bộ Tài chính đã thẳng thắn nhìn nhận khó khăn của doanh nghiệp trong hoàn thuế, đồng thời đề cập những giải pháp gắn cải cách thủ tục với kiểm soát rủi ro và nâng cao trách nhiệm thực thi.
Hoàn thuế đạt 99% dự toán năm, góp phần giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp

Hoàn thuế đạt 99% dự toán năm, góp phần giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp

Trong 10 tháng năm 2026, số tiền hoàn thuế đã đạt khoảng 99% dự toán cả năm. Đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tài chính và cơ quan Thuế trong việc đẩy nhanh tiến độ hoàn thuế, các chuyên gia cho rằng, kết quả này không chỉ góp phần giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp, mà còn thể hiện những chuyển biến tích cực trong cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Xử lý 2,5 triệu mã số thuế: Không chỉ làm sạch dữ liệu, mà còn bảo đảm môi trường kinh doanh an toàn

Xử lý 2,5 triệu mã số thuế: Không chỉ làm sạch dữ liệu, mà còn bảo đảm môi trường kinh doanh an toàn

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, làm sạch khoảng 2,5 triệu mã số thuế tồn đọng không chỉ nhằm chuẩn hóa cơ sở dữ liệu quản lý thuế, mà còn góp phần nuôi dưỡng, bảo đảm môi trường kinh doanh an toàn, ngăn chặn tình trạng lợi dụng mã số thuế của doanh nghiệp không còn hoạt động để trốn thuế, kinh doanh bất hợp pháp.
Cải cách hải quan: Từ số hóa thủ tục đến đổi mới phương thức quản lý

Cải cách hải quan: Từ số hóa thủ tục đến đổi mới phương thức quản lý

Tái cấu trúc thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu, hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ là những hướng đi trọng tâm của ngành Hải quan nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo nền tảng xây dựng Hải quan thông minh.
Siết kiểm soát trị giá hải quan, ngăn gian lận thuế dịp cuối năm

Siết kiểm soát trị giá hải quan, ngăn gian lận thuế dịp cuối năm

Nhu cầu nhập khẩu tăng cao dịp cuối năm và Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027 tiềm ẩn nguy cơ doanh nghiệp khai thấp trị giá hàng hóa để giảm số thuế phải nộp. Cục Hải quan yêu cầu các chi cục hải quan khu vực tăng cường kiểm tra, tham vấn, xác định trị giá, tập trung vào các nhóm hàng có thuế suất cao, rủi ro gian lận thương mại.
Nâng cao năng lực nhận diện ma túy: Yêu cầu từ thực tiễn kiểm soát hải quan

Nâng cao năng lực nhận diện ma túy: Yêu cầu từ thực tiễn kiểm soát hải quan

Hoạt động vận chuyển trái phép ma túy qua biên giới ngày càng diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn cất giấu tinh vi, liên tục thay đổi. Ma túy có thể được ngụy trang trong các loại hàng hóa thông thường, thiết bị, máy móc hoặc hành lý cá nhân, gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm tra, phát hiện. Thực tiễn đấu tranh của lực lượng Hải quan cho thấy, bên cạnh việc tăng cường trang thiết bị và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, nâng cao năng lực nhận diện ma túy, nhất là kỹ năng phát hiện các loại ma túy mới và thủ đoạn ngụy trang mới, đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Hải quan Việt Nam - Trung Quốc thúc đẩy hợp tác về hiện đại hóa và tạo thuận lợi thương mại

Hải quan Việt Nam - Trung Quốc thúc đẩy hợp tác về hiện đại hóa và tạo thuận lợi thương mại

Ngày 9/11/2026, Cục Hải quan Việt Nam và Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã tổ chức Hội đàm cấp cao nhằm tăng cường hợp tác giữa hai bên. Tham dự hội đàm có Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ và ông Ngô Hải Bình, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc.
Hải quan xây dựng quy định mới về quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro

Hải quan xây dựng quy định mới về quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro

Cục Hải quan đang xây dựng quy định mới về quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro, theo đó doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật sẽ được xem xét ưu tiên thủ tục, miễn, giảm mức độ kiểm tra, giám sát và kiểm tra sau thông quan.
Xây dựng phương án Bản đồ số ngành Hải quan

Xây dựng phương án Bản đồ số ngành Hải quan

Hiện nay, ngành Hải quan có 96 thủ tục hành chính được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 49 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến một phần.