Tăng sử dụng dữ liệu số, giảm giấy tờ nhiều thủ tục hành chính thuế

Ảnh minh họa hỗ trợ bởi AI

Đẩy mạnh giao dịch điện tử

Cục Thuế vừa có văn bản giới thiệu nội dung mới của Thông tư số 89/2026/TT-BTC quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP.

Theo Cục Thuế, một trong những thay đổi đáng chú ý nhất trong Thông tư số 89/2026/TT-BTC là việc chuyển mạnh từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ giấy sang khai thác dữ liệu điện tử.

Theo đó, người nộp thuế không còn phải nộp lại những tài liệu đã có trong Hệ thống thông tin quản lý thuế hoặc đã được cơ quan nhà nước khai thác từ cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi dữ liệu đã đầy đủ để xác định nghĩa vụ thuế, hệ thống sẽ hỗ trợ tạo lập tờ khai, giúp người nộp thuế thực hiện khai và tính thuế thuận tiện hơn.

Cách làm này không chỉ cắt giảm giấy tờ mà còn hạn chế tình trạng người dân, doanh nghiệp phải nhiều lần cung cấp cùng một loại thông tin cho các cơ quan nhà nước. Đây cũng là bước tiến quan trọng trong việc thực hiện nguyên tắc “dữ liệu chỉ khai một lần”, góp phần tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ.

Một điểm mới khác được nhiều doanh nghiệp quan tâm là quy định liên quan đến phân bổ nghĩa vụ thuế giữa các địa phương.

Trường hợp người nộp thuế đã nộp đầy đủ, đúng thời hạn nhưng phân bổ chưa đúng địa bàn thì sẽ không phải nộp tiền chậm nộp đối với số thuế tại địa bàn nhận phân bổ.

Thay vào đó, cơ quan Thuế sẽ hướng dẫn người nộp thuế rà soát, hoàn kiêm bù trừ để điều chỉnh nguồn thu về đúng địa phương được hưởng. Đồng thời, trách nhiệm của cơ quan thuế quản lý trực tiếp trong việc đôn đốc nợ thuế và áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với khoản thuế phân bổ cũng được quy định rõ hơn, khắc phục khoảng trống của quy định trước đây.

Cùng với đó, các thủ tục điện tử tiếp tục được hoàn thiện. Người nộp thuế có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử để thực hiện các giao dịch với cơ quan Thuế; hồ sơ được xác thực bằng mã xác thực, sinh trắc học hoặc các phương thức điện tử theo quy định. Hệ thống cũng tự động phản hồi ngay khi tiếp nhận hồ sơ, thay vì phải qua nhiều khâu xử lý như trước.

Một nội dung khác cũng đã được quy định rõ hơn đó là thời gian phản hồi hồ sơ cũng được quy định cụ thể.

Đối với hầu hết các thủ tục, người nộp thuế sẽ nhận được thông báo chậm nhất trong một ngày làm việc kể từ khi hệ thống tiếp nhận hồ sơ; riêng hồ sơ hoàn thuế, miễn, giảm thuế hoặc hồ sơ khai thuế đồng thời là hồ sơ hoàn thuế, thời gian thông báo tối đa là ba ngày làm việc.

Trong trường hợp hệ thống điện tử gặp sự cố, người nộp thuế vẫn có thể nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính để bảo đảm quyền lợi không bị ảnh hưởng.

Đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ truyền, nhận dữ liệu điện tử (T-VAN), nhiều thủ tục cũng được rút gọn. Thời gian chấp nhận hồ sơ đề nghị kết nối giảm từ 20 ngày xuống còn 5 ngày làm việc; thời gian công bố danh sách tổ chức đủ điều kiện cũng được rút ngắn. Việc đơn giản hóa điều kiện kỹ thuật được kỳ vọng sẽ thu hút thêm các đơn vị cung cấp dịch vụ, qua đó nâng cao chất lượng hỗ trợ người nộp thuế.

Nhiều thay đổi phù hợp thực tiễn kinh doanh đa địa bàn

Bên cạnh việc đẩy mạnh số hóa, một loạt quy định về khai thuế cũng được điều chỉnh theo hướng sát với thực tế hoạt động của doanh nghiệp và hộ kinh doanh, nhất là trong bối cảnh mô hình kinh doanh đa địa bàn, đa nền tảng ngày càng phổ biến.

Đáng chú ý, hồ sơ khai bổ sung của hộ, cá nhân kinh doanh được đơn giản hóa. Nếu trước đây người nộp thuế phải nộp đồng thời hồ sơ khai bổ sung, bản giải trình và hồ sơ khai thuế của kỳ có sai sót thì nay chỉ cần nộp hồ sơ khai thuế của kỳ tính thuế đã được bổ sung.

Đồng thời, quy định cũng làm rõ cách khai bổ sung trong nhiều trường hợp liên quan đến thuế giá trị gia tăng như điều chỉnh số thuế còn được khấu trừ, điều chỉnh sau khi hủy hồ sơ hoàn thuế hoặc điều chỉnh đồng thời số thuế phải nộp và số thuế được chuyển sang kỳ sau. Những hướng dẫn cụ thể này giúp người nộp thuế thuận lợi hơn khi xử lý các sai sót phát sinh trong quá trình kê khai.

Đối với trường hợp doanh nghiệp chuyển địa chỉ trụ sở nhưng chưa hoàn tất thủ tục thay đổi với cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc cơ quan thuế nơi chuyển đến, quy định mới cũng xác định rõ trách nhiệm kê khai thuế và trách nhiệm của cơ quan thuế trong việc xác định lại số thuế phải phân bổ khi phát hiện kê khai chưa đúng. Việc làm rõ đầu mối xử lý giúp hạn chế các vướng mắc phát sinh trong quá trình doanh nghiệp thay đổi địa điểm hoạt động.

Một thay đổi khác được nhiều doanh nghiệp quan tâm là việc xác định kỳ khai thuế giá trị gia tăng. Theo quy định mới, doanh nghiệp mới thành lập nếu doanh thu của năm đầu hoạt động trên 50 tỷ đồng, kể cả hoạt động chưa đủ 12 tháng, sẽ thực hiện khai thuế theo tháng từ năm dương lịch tiếp theo. Quy định này giúp việc xác định kỳ khai thuế thống nhất, minh bạch hơn so với trước đây.

Đối với hộ và cá nhân kinh doanh, các thủ tục hành chính tiếp tục được đơn giản hóa theo hướng phù hợp với thực tiễn bán hàng đa kênh.

Tại hội thảo về chính sách thuế mới diễn ra mới đây, bà Nguyễn Thị Chinh, Phó Trưởng ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế) thông tin, các thủ tục hành chính về đăng ký, kê khai, nộp thuế theo quy định mới nhất tập trung vào 3 mục tiêu xuyên suốt: đơn giản hóa thủ tục, đáp ứng mô hình kinh doanh trên nhiều nền tảng và tăng cường hỗ trợ người nộp thuế bằng dữ liệu số.

Theo đó, hộ, cá nhân kinh doanh không đăng ký thông qua thủ tục đăng ký kinh doanh chỉ cần nộp hồ sơ khai thuế lần đầu là đồng thời hoàn thành thủ tục đăng ký thuế. Đối với hoạt động bán hàng trên sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, sàn sẽ thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo quy định.

Quyền lợi của người nộp thuế cũng được bảo đảm khi số thuế nộp thừa hoặc thuộc diện được miễn, giảm sẽ được bù trừ hoặc hoàn trả theo quy định.

Một điểm mới đáng chú ý là dù hộ kinh doanh có nhiều cửa hàng ở các địa phương khác nhau hoặc đồng thời bán hàng trên website, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử thì vẫn chỉ thực hiện một hồ sơ khai thuế.

Việc tập trung doanh thu trên một hồ sơ giúp người nộp thuế dễ theo dõi tổng doanh thu, đồng thời cơ quan thuế cũng thuận lợi hơn trong việc xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế và đối tượng phải áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Song song với đó, dữ liệu người nộp thuế được quản lý thống nhất theo mã định danh cá nhân. Thông tin về doanh thu, số thuế đã khấu trừ, kê khai và nộp thay từ các sàn thương mại điện tử sẽ được kết nối với cơ quan thuế và hiển thị trên Cổng thông tin điện tử cũng như ứng dụng eTax Mobile để người nộp thuế dễ dàng tra cứu, theo dõi và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Để tận dụng hiệu quả những cải cách này, cơ quan thuế khuyến nghị hộ và cá nhân kinh doanh chủ động cập nhật chính sách từ các kênh thông tin chính thống, thường xuyên theo dõi doanh thu trên tất cả các kênh bán hàng, sử dụng ứng dụng eTax Mobile để quản lý nghĩa vụ thuế và lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ phục vụ kê khai, đối chiếu khi cần thiết.

Như vậy, với hướng dẫn mới nhất này, việc giảm giấy tờ, tăng sử dụng dữ liệu số và hoàn thiện các quy trình điện tử được kỳ vọng sẽ tiếp tục giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.