Lực lượng Hải quan đóng vai trò đặc biệt trong đợt cao điểm chống buôn lậu dịp tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027

Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia. Ảnh: QH

Phóng viên: Thưa ông, xin ông cho biết mục tiêu, yêu cầu trọng tâm và những điểm đáng chú ý trong công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện của kế hoạch lần này là gì?

Đại tá Trần Đức Đông: Năm 2026, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục diễn biến phức tạp, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng, lưu thông hàng hóa tăng cao vào dịp cuối năm và tết Nguyên đán. Các mặt hàng vi phạm không chỉ tập trung ở hàng tiêu dùng thông thường mà còn liên quan đến hàng cấm, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và các mặt hàng thiết yếu phục vụ sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng.

Trước tình hình đó, Kế hoạch cao điểm được ban hành nhằm tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc của cấp ủy, chính quyền các cấp, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, các bộ, ngành và địa phương; huy động sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng chức năng, chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm.

Một yêu cầu xuyên suốt của kế hoạch là phải triển khai thực chất, hiệu quả, đúng chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của từng lực lượng; không để xảy ra tình trạng bao che, tiếp tay cho các hành vi vi phạm. Đồng thời, các cơ quan, đơn vị phải chủ động phối hợp, chia sẻ thông tin, hiệp đồng chặt chẽ, tránh tình trạng hoạt động riêng lẻ, thiếu liên kết.

Điểm đáng chú ý là kế hoạch không chỉ tập trung đấu tranh, xử lý vi phạm tại các tuyến lĩnh vực, địa bàn trọng điểm mà còn mở rộng kiểm soát trên môi trường thương mại điện tử, mạng xã hội, các ứng dụng công nghệ số; chú trọng nhận diện phương thức, thủ đoạn mới, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quản lý, kiểm tra, kiểm soát và hậu kiểm. Qua đó, góp phần tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, người tiêu dùng.

Phóng viên: Trong kế hoạch cao điểm lần này, cơ quan Hải quan được giao những nhiệm vụ trọng tâm nào? Đâu là những lĩnh vực, mặt hàng và địa bàn cần tập trung kiểm soát để vừa chủ động phòng ngừa, vừa kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại?

Đại tá Trần Đức Đông: Với vai trò là lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện và hành lý hành khách xuất nhập cảnh, lực lượng Hải quan có vị trí đặc biệt quan trọng trong triển khai kế hoạch cao điểm.

Theo phân công tại kế hoạch, Bộ Tài chính chỉ đạo lực lượng Hải quan tăng cường thu thập thông tin, nắm chắc địa bàn; áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ trong kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan tại khu vực thuộc địa bàn hoạt động hải quan. Trên cơ sở phân tích, đánh giá thông tin, lực lượng Hải quan cần nhận diện, xác định các nhóm mặt hàng trọng điểm, đối tượng và tuyến, địa bàn có nguy cơ cao để bố trí lực lượng, phương tiện, biện pháp nghiệp vụ phù hợp.

Công chức Hải quan phát tờ rơi tuyên truyền pháp luật cho ngư dân trên tàu cá. Ảnh: Chi cục HQKV VIII

Trọng tâm kiểm soát là các mặt hàng cấm, hàng hóa có giá trị cao, hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng tiêu dùng thiết yếu phục vụ dịp Tết; đồng thời chú trọng các mặt hàng có thuế suất cao, hàng hóa xuất nhập khẩu có điều kiện, hàng hóa dễ bị lợi dụng để gian lận thương mại, trốn thuế. Đặc biệt, cần tập trung vào các đối tượng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, doanh nghiệp tạm nhập tái xuất, thương nhân đầu mối và cư dân biên giới thường xuyên thực hiện hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa qua biên giới.

Bên cạnh đó, kế hoạch yêu cầu lực lượng Hải quan tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng, nhất là Công an, Bộ đội Biên phòng và Quản lý thị trường, trong tuần tra, kiểm soát, đấu tranh với các đường dây, ổ nhóm buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Việc trao đổi thông tin, phối hợp kiểm tra, xác minh, xử lý vi phạm phải được thực hiện chặt chẽ, kịp thời, bảo đảm không để hình thành các điểm nóng, đường dây buôn lậu phức tạp.

Tôi cho rằng, bên cạnh yêu cầu siết chặt kiểm soát, lực lượng Hải quan cần phát huy hiệu quả công tác quản lý rủi ro, nâng cao chất lượng phân tích thông tin, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, vừa ngăn chặn hiệu quả vi phạm, vừa bảo đảm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp.

Phóng viên: Cùng với lực lượng Hải quan, cơ quan Thuế được giao những nhiệm vụ cụ thể gì trong đợt cao điểm?

Đại tá Trần Đức Đông: Theo nhiệm vụ được giao, Bộ Tài chính chỉ đạo lực lượng Thuế tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động của tổ chức, cá nhân nộp thuế; chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi gian lận thương mại về thuế, trốn thuế đối với những lĩnh vực kinh doanh tiềm ẩn rủi ro cao; quản lý chặt chẽ hoạt động sử dụng hóa đơn.

Đặc biệt, cần tăng cường quản lý thuế, chống thất thu thuế đối với các lĩnh vực có rủi ro cao như sản xuất, kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số; hoàn thuế, miễn giảm, gia hạn tiền thuế; chuyển giá, trốn thuế; mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để hợp thức hóa hàng nhập lậu, trốn thuế.

Cơ quan Thuế cần chủ động trao đổi, cung cấp thông tin, phối hợp với các lực lượng chức năng để xác minh, xử lý các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại liên quan đến công tác quản lý thuế, cũng như các hành vi thành lập doanh nghiệp không có hoạt động thực tế để vi phạm pháp luật.

Có thể thấy, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại hiện nay thường gắn với nhiều khâu, từ nhập khẩu, vận chuyển, lưu thông đến phân phối, tiêu thụ hàng hóa. Nếu chỉ kiểm soát ở một khâu sẽ khó phát hiện đầy đủ bản chất và quy mô vi phạm. Vì vậy, sự phối hợp giữa cơ quan Hải quan và cơ quan Thuế có ý nghĩa rất quan trọng.

Thông qua kết nối, trao đổi thông tin về hoạt động xuất nhập khẩu, hàng hóa, doanh nghiệp, hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ thuế, hai lực lượng có thể hỗ trợ nhau nhận diện những dấu hiệu bất thường, phát hiện hành vi gian lận có tính hệ thống, nhất là việc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để hợp thức hóa hàng nhập lậu hoặc trốn thuế. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại mà còn góp phần chống thất thu ngân sách nhà nước, bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp.

Phóng viên: Với vai trò là cơ quan tham mưu, giúp việc Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, Văn phòng Thường trực sẽ triển khai những giải pháp gì để theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và đánh giá hiệu quả thực hiện kế hoạch cao điểm? Ông có thông điệp gì đối với các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng trong đợt cao điểm lần này?

Đại tá Trần Đức Đông: Thứ nhất, Văn phòng Thường trực trình Trưởng ban Chỉ đạo 389 quốc gia thành lập các đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia tiến hành kiểm tra công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hang giả tại một số địa phương trọng điểm. Dự kiến sẽ thành lập 5 đoàn, kiểm tra tại 15 địa phương. Văn phòng Thường trực chủ trì thành lập 1 đoàn và cử cán bộ, chuyên viên tham gia các đoàn kiểm tra.

Thứ hai, tiếp tục tham mưu Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai và tổ chức thực hiện hiệu quả Kế hoạch cao điểm.

Thứ ba, tổng hợp tình hình kết quả thực hiện Kế hoạch cao điểm của các bộ, ngành, địa phương; tham mưu sơ kết, tổng kết, đề xuất khen thưởng cho tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc, đồng thời kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý tập thể, cá nhân thiếu trách nhiệm, triển khau kế hoạch hình thức, đối phó, để vi phạm nghiêm trọng kéo dài hoặc có tham nhũng tiêu cực.

Thông điệp chúng tôi muốn nhấn mạnh là công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, không ngừng nghỉ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Trong đợt thực hiện Kế hoạch cao điểm này, các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, lực lượng chức năng chủ động nắm tình hình, nhận diện những vấn đề nổi cộm, phức tạp, xây dựng các phương án, kế hoạch kiểm tra, hậu kiểm, điều tra phát hiện, xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm; tập trung lực lượng, phương tiện, biện pháp đáng trúng, đánh đúng đối tượng chủ mưu cầm đầu, đường dây ổ nhóm tụ điểm phức tạp để răn đe, đề phòng chung; siết chặt kỷ cương công vụ, xác định và xử lý trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương trong phạm vi trách nhiệm quản lý của mình để xảy ra tiêu cức và sai phạm nghiêm trọng kéo dài trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Tôi tin tưởng rằng, với sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sắc của cấp ủy, chính quyền các cấp, sự chủ động của các cơ quan, lực lượng thực thi, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng tham gia tích cực của nhân dân, Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ dịp trước, trong và sau tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027 sẽ thành công và đạt được các mục tiêu đề ra.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!