![]() |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi trình bày tóm tắt tờ trình. Ảnh: quochoi.vn. |
Nguyên tắc xuyên suốt là không xóa nợ đại trà
Thông tin trên Cổng Thông tin điện tử của Quốc hội cho biết, chiều 17/11, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý xóa tiền nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện Luật Quản lý thuế nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu.
Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, việc ban hành Nghị quyết dựa trên cơ sở Nghị quyết 68-NQ/TW, Kết luận 18-KL/TW về hỗ trợ kinh tế tư nhân và Nghị quyết 198/2025/QH15 về việc chấm dứt thu lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026.
Về thực tiễn, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước vẫn còn hơn 2,5 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đăng ký).
Trong khi đó, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 chưa có cơ chế xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp cho hai nhóm đối tượng này. Nếu thiếu chính sách đặc thù hỗ trợ giảm nghĩa vụ tài chính khi người nộp thuế khôi phục hoặc đóng mã số thuế, cơ quan quản lý sẽ khó xử lý dứt điểm lượng người nộp thuế tồn đọng, ảnh hưởng đến việc đáp ứng khuyến nghị của Diễn đàn Toàn cầu.
Do đó, Chính phủ xây dựng dự thảo Nghị quyết theo trình tự rút gọn với nguyên tắc xuyên suốt là không xóa nợ đại trà. Việc xóa nợ tiền chậm nộp cho người nộp thuế trạng thái 03 và 06 phải gắn với điều kiện quản lý cụ thể; tuyệt đối không áp dụng cho các khoản nợ liên quan đến trốn thuế, gian lận, hóa đơn bất hợp pháp hoặc đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử. Quy trình xử lý chủ yếu dựa trên cơ sở dữ liệu thuế, không phát sinh thủ tục hành chính mới, đi kèm với việc tăng cường hậu kiểm, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm của cơ quan thuế.
Dự thảo Nghị quyết xác định phạm vi điều chỉnh là xử lý xóa nợ lệ phí môn bài (gồm cả thuế môn bài trước ngày 1/1/2017) và tiền chậm nộp (gồm cả tiền phạt chậm nộp trước ngày 1/7/2013) của người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 tính đến ngày 21/11/2026.
Hai nhóm đối tượng không được xóa
Dự thảo loại trừ hai nhóm đối tượng.
Thứ nhất: Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh ở trạng thái 03, 06 nhưng đơn vị chủ quản đang hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (khoảng 44.000 chi nhánh) nhằm bảo đảm trách nhiệm của đơn vị chủ quản.
![]() |
| Quang cảnh phiên họp. Ảnh: quochoi.vn |
Thứ hai: Người nộp thuế có hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian ở trạng thái 03, 06 (trừ trường hợp chỉ bán, thanh lý tài sản, hàng hóa còn lại để chấm dứt hoạt động và đã khai, nộp đủ thuế phát sinh).
Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành giải pháp đặc thù, áp dụng một lần, có thời hạn nhằm xử lý dứt điểm nghĩa vụ lệ phí môn bài tồn đọng và tháo gỡ rào cản tài chính cho người nộp thuế thực sự đã ngừng hoạt động.
Giải pháp này giúp làm sạch cơ sở dữ liệu đăng ký kinh doanh, cơ sở dữ liệu thuế và ngăn chặn sớm việc lợi dụng pháp nhân không hoạt động để gian lận hóa đơn, lập công ty vỏ bọc.
Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính lưu ý Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin vì mục đích thuế (GF) không khuyến nghị xóa nợ thuế; việc đáp ứng chuẩn mực của GF phụ thuộc chủ yếu vào quản lý trạng thái pháp nhân và lưu giữ thông tin người nộp thuế. Vì vậy, Chính phủ cần xác định rõ mục tiêu định lượng (số mã số thuế dự kiến khôi phục, chấm dứt hiệu lực) và chịu trách nhiệm bảo đảm quá trình thực hiện tuân thủ chuẩn mực của OECD và GF, không ảnh hưởng kết quả kỳ đánh giá lại.
Tại phiên họp, nhiều ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhấn mạnh sự cần thiết phải làm rõ tính cấp bách, sự phù hợp với các khuyến nghị quốc tế, đồng thời bảo đảm đầy đủ quy trình xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi trình Quốc hội.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận sự nỗ lực của Chính phủ trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án nghị quyết, nêu rõ tính cấp thiết của các chính sách đề xuất.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đánh giá cao Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Thường trực Hội đồng Dân tộc và Thường trực các Ủy ban của Quốc hội khẩn trương tổ chức thẩm tra sơ bộ dự án nghị quyết.
Trên cơ sở ý kiến thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất, về sự cần thiết và quy trình xem xét, cơ bản nhất trí về sự cần thiết phải có cơ chế đặc thù để tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn.
Tuy nhiên, do đây là những chính sách mới, có nội dung khác với quy định của luật hiện hành nên trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá tác động thật sự kỹ lưỡng, cần có thêm thời gian chuẩn bị, xác định trọng tâm là minh bạch hóa thông tin bảo đảm tính chuẩn xác, chặt chẽ và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.