![]() |
| Chính sách mới dành nhiều ưu đãi về thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: Nga Phạm. |
Việc Quốc hội thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đánh dấu bước chuyển trong chính sách dành cho khu vực doanh nghiệp này, từ hỗ trợ tháo gỡ khó khăn sang tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển. Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Trong đó, các chính sách thuế được thiết kế phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp, từ doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp mới thành lập đến doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là quy định cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) thấp hơn mức thuế suất thông thường.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế TNDN trong thời gian đầu mới thành lập theo quy định của pháp luật về thuế TNDN.
Đặc biệt, chính sách thuế không chỉ dừng lại ở việc giảm thuế suất hay miễn thuế mà còn mở rộng quyền lựa chọn phương pháp tính thuế, phù hợp với khả năng tổ chức kế toán và quy mô hoạt động của doanh nghiệp.
Theo đó, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng hoặc theo mức điều chỉnh của Chính phủ trong từng thời kỳ được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế theo quy định của pháp luật về thuế TNDN. Bên cạnh đó, doanh nghiệp siêu nhỏ được áp dụng chế độ kế toán và các thủ tục hành chính về thuế đơn giản.
![]() |
| “Nhà nước đã trao quyền thực chất cho người nộp thuế được lựa chọn phương pháp tính thuế thuận tiện và tối ưu nhất đối với hoạt động của mình”, ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín. |
Đánh giá về những quy định này, ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng, Luật đã kế thừa các chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời bổ sung những quy định mới nhằm tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế.
Chính sách áp dụng thuế suất TNDN thấp hơn mức phổ thông đã được cụ thể hóa trong pháp luật thuế TNDN. Theo đó, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng được áp dụng thuế suất 15%.
Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17%, khi đáp ứng điều kiện theo quy định.
Cùng với chính sách thuế suất ưu đãi, Quốc hội đã thông qua quy định miễn thuế TNDN trong 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới theo quy định của pháp luật thuế TNDN.
Điểm đáng chú ý là việc mở rộng quyền lựa chọn phương pháp tính thuế đối với doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm. Đồng thời giao Chính phủ điều chỉnh ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng theo từng thời kỳ. Như vậy ngưỡng doanh thu có thể được điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và thực tiễn triển khai chính sách.
Theo vị chuyên gia này, với doanh nghiệp có bộ máy kế toán chưa hoàn thiện hoặc năng lực chuyên môn còn hạn chế, việc lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu có thể giúp đơn giản hóa việc xác định nghĩa vụ thuế.
Trong khi đó, doanh nghiệp có khả năng tổ chức kế toán, xác định đầy đủ doanh thu và chi phí có thể lựa chọn phương pháp tính thuế trên thu nhập chịu thuế.
Bên cạnh chính sách dành cho doanh nghiệp quy mô nhỏ, Luật còn hướng ưu đãi thuế vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Đây là những lĩnh vực được khuyến khích đầu tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp.
Cụ thể, Điều 9 cho phép, doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược được hưởng ưu đãi thuế TNDN theo quy định của pháp luật về thuế TNDN và pháp luật về công nghệ cao.
Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn, giảm thuế TNDN đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức trung gian hỗ trợ theo quy định của pháp luật.
Không chỉ ưu đãi trực tiếp cho doanh nghiệp, chính sách còn khuyến khích các nguồn lực đầu tư vào hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. Theo đó, thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp và các quyền liên quan đến góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế TNDN theo quy định của pháp luật.
Chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo được miễn, giảm thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công theo quy định. Quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo không thuộc đối tượng nộp thuế TNDN; nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào quỹ được miễn thuế TNCN theo quy định của pháp luật.
Một nội dung đáng chú ý khác của Luật là các chính sách khuyến khích hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.
Doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh được kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp theo quy định. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp trong thời hạn một ngày làm việc kể từ khi cơ quan đăng ký kinh doanh nhận được hồ sơ hợp lệ.
Doanh nghiệp được miễn một số khoản phí, lệ phí khi đăng ký lần đầu và được tiếp tục sử dụng giấy phép, giấy chứng nhận còn hiệu lực đã cấp cho hộ kinh doanh nếu không thay đổi điều kiện kinh doanh thực tế.
Đặc biệt, trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, doanh nghiệp chuyển đổi được áp dụng cơ chế kê khai, nộp thuế, chế độ kế toán và biểu mẫu, báo cáo tối giản của doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định. Sau thời hạn này, doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán và nghĩa vụ thuế theo quy mô tương ứng.
![]() |
| “Hỗ trợ là phương tiện, còn phát triển doanh nghiệp mới là mục tiêu cuối cùng của chính sách”, bà Lê Thị Yến, CEO Công ty TNHH Tư vấn Thuế Hà Nội (Hanoitax). |
Trong thời gian 36 tháng, doanh nghiệp còn được hướng dẫn miễn phí, cảnh báo về mức độ tuân thủ pháp luật và hỗ trợ chi phí dịch vụ kế toán.
Luật cũng quy định chính sách miễn phí sử dụng nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung và hỗ trợ chi phí sử dụng các giải pháp số.
Đối với doanh nghiệp chuyển đổi lựa chọn mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do một cá nhân làm chủ sở hữu, đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ, Luật cho phép tổ chức bộ máy quản trị tinh gọn, không bắt buộc phải có Chủ tịch công ty hoặc kế toán trưởng.
Nhóm doanh nghiệp này cũng được lựa chọn phương pháp tính thuế theo khoản 3 Điều 9 của Luật.
Theo ông Được, quy định này tạo sự đồng bộ giữa chính sách dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với chính sách khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi, qua đó tạo thuận lợi cho người kinh doanh khi thay đổi mô hình hoạt động.
Ở khía cạnh khác, bà Lê Thị Yến, CEO Công ty TNHH Tư vấn Thuế Hà Nội (Hanoitax), đánh giá việc đổi tên từ Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thể hiện sự thay đổi có ý nghĩa trong tư duy chính sách.
Các chính sách ưu đãi thuế, đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí tuân thủ có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là trong giai đoạn mới thành lập hoặc chuyển đổi mô hình hoạt động.
Việc giảm bớt gánh nặng ban đầu giúp doanh nghiệp có thêm điều kiện ổn định hoạt động, từng bước nâng cao năng lực quản trị và phát triển kinh doanh.
Vì vậy, việc triển khai cần theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đơn giản hóa thủ tục, phân loại nhu cầu hỗ trợ và chủ động cung cấp thông tin để doanh nghiệp biết mình được hưởng chính sách gì, bắt đầu từ đâu.
Riêng với hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp cần hướng dẫn cụ thể việc kế thừa tài sản, hợp đồng, giấy phép; phương pháp tính thuế, điều kiện hưởng ưu đãi, hóa đơn, kế toán và xử lý nghĩa vụ thuế trước, sau chuyển đổi.
Bà Yến lưu ý, đơn giản hóa bộ máy không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không phải thực hiện nghĩa vụ kế toán, thuế. Chính sách hỗ trợ của Nhà nước không thể thay thế nỗ lực tự đổi mới của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chuyển từ quản lý bằng kinh nghiệm sang quản trị bằng hệ thống, dữ liệu và công nghệ; từ tuân thủ đối phó sang tuân thủ chủ động; từ trông chờ hỗ trợ sang đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh.
“Nhà nước tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển, nhưng chính năng lực nội sinh mới quyết định doanh nghiệp có thể lớn lên và đi xa đến đâu”, bà Yến khẳng định.
| Điều 11. Nâng cao năng lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số 1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa được trích lập, sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp, pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. 2. Chi phí liên quan đến hoạt động nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa được tính vào chi phí được trừ với mức cao hơn so với chi phí thực tế khi xác định thu nhập chịu thuế theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp. 3. Căn cứ quy mô, lĩnh vực hoạt động, doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ một phần chi phí tư vấn, chi phí sử dụng các dịch vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ cho hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. 4. Doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ tiếp cận các dịch vụ tư vấn và thực hiện chuyển đổi số phù hợp với quy mô, lĩnh vực, nhu cầu và mức độ trưởng thành số của doanh nghiệp. 5. Nhà nước bố trí kinh phí để cung cấp miễn phí các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ theo quy định của Chính phủ... |