Cần tháo gỡ kịp thời điểm nghẽn chính sách về an toàn thực phẩm

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI phát biểu khai mạc Hội thảo.

Phản hồi kịp thời, tháo gỡ áp lực trước mắt

Sáng 6/2/2026, tại Hà Nội, Hội thảo “Tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm” do VCCI phối hợp với các hiệp hội ngành hàng trong lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm tổ chức đã thu hút sự quan tâm của đông đảo doanh nghiệp, chuyên gia và cơ quan báo chí. Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP đang được tạm ngưng hiệu lực đến hết ngày 15/4/2026, sau khi phát sinh nhiều khó khăn trong thực tiễn triển khai.

Phát biểu khai mạc, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI nhấn mạnh, mục tiêu xuyên suốt của chính sách an toàn thực phẩm là bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thiết kế phù hợp với thực tiễn và có khả năng thực thi.

“Những vướng mắc vừa qua cho thấy cần có thêm đối thoại, phân tích thấu đáo để vừa bảo đảm an toàn thực phẩm, vừa không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp”, ông Đậu Anh Tuấn nêu rõ.

Tại hội thảo, nhiều đại biểu đánh giá cao phản ứng kịp thời của Chính phủ khi ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP ngày 4/2/2026, tạm ngưng hiệu lực thi hành Nghị định số 46 và Nghị quyết số 66 đến hết ngày 15/4/2026. Theo các hiệp hội, quyết định này đã trực tiếp “giải cứu” hàng trăm nghìn tấn thực phẩm, nguyên liệu, bao bì và phụ gia thực phẩm đang ùn ứ tại các cảng và cửa khẩu.

Đại diện các đơn vị phát biểu tại Hội thảo.

Theo ước tính của một số hiệp hội ngành hàng, thời điểm cao nhất đã có khoảng 123.400 tấn hàng hóa bị ách tắc do chưa thể hoàn tất thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, gần 300.000 tấn nông sản, thực phẩm tươi sống đứng trước nguy cơ hư hỏng nếu không được thông quan kịp thời. Việc tạm ngưng hiệu lực các quy định mới đã giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí lưu kho, lưu bãi, tránh nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng trong giai đoạn cao điểm phục vụ thị trường Tết Nguyên đán.

Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, đây là quyết định cần thiết trong bối cảnh các văn bản mới chưa có đầy đủ hướng dẫn thực hiện. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, việc tạm ngưng chỉ là giải pháp tình thế, vấn đề cốt lõi vẫn là cần rà soát, điều chỉnh chính sách để khi áp dụng trở lại không tái diễn tình trạng ách tắc như vừa qua.

Từ góc độ doanh nghiệp, đại diện nhiều hiệp hội ngành hàng như thực phẩm, đồ uống, nông - lâm - thủy sản đồng tình rằng, nếu không có sự điều chỉnh phù hợp, đến mốc ngày 15/4/2026, nguy cơ tắc nghẽn trong thông quan và đăng ký sản phẩm có thể quay trở lại, thậm chí ở quy mô lớn hơn.

Những điểm nghẽn cần được tháo gỡ căn cơ

Thảo luận tại Hội thảo, tập trung phân tích những bất cập nổi bật của Nghị định số 46 và Nghị quyết số 66, các đại biểu cho rằng, quy trình kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo Nghị định số 46 đã trở nên phức tạp hơn đáng kể, khi chuyển từ mô hình 2 cấp sang 3 cấp, làm kéo dài thời gian xử lý hồ sơ. Trong khi đó, số lượng cơ sở kiểm nghiệm đủ điều kiện lại giảm, khiến nguy cơ ùn tắc càng gia tăng.

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp phản ánh, nhiều lô hàng thực phẩm tươi sống không thể chờ từ 7 đến 10 ngày để hoàn tất kiểm nghiệm, bởi khi có kết quả thì hàng hóa đã hư hỏng, gây thiệt hại lớn. Đáng chú ý, các đại biểu cho rằng, việc tăng cường tiền kiểm với hàng nhập khẩu chưa chứng minh được hiệu quả tương xứng trong việc nâng cao an toàn thực phẩm, khi thực tế các vụ việc vi phạm nghiêm trọng thời gian qua chủ yếu phát sinh từ khâu lưu thông nội địa và hậu kiểm.

Các đại biểu tập trung phát biểu, đóng góp ý kiến tại Hội thảo.

Đối với Nghị quyết số 66, nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại về nguy cơ quá tải trong đăng ký bản công bố sản phẩm. Thủ tục đăng ký được đánh giá là phức tạp hơn rất nhiều, yêu cầu hồ sơ và thời gian thẩm định tăng mạnh, trong khi năng lực thẩm định tại cấp địa phương còn hạn chế. Theo phản ánh, toàn bộ các sản phẩm đã được cấp số đăng ký trước đây đều phải đăng ký lại, dẫn tới nguy cơ hàng chục nghìn hồ sơ dồn vào hệ thống trong thời gian ngắn.

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA) cho rằng, điểm đáng lo ngại không chỉ nằm ở quy định, mà còn ở năng lực thực thi. “Cả Nghị định số 46 và Nghị quyết số 66 đều giao thêm khối lượng công việc rất lớn cho địa phương, trong khi nhân lực, chuyên môn và hệ thống phòng kiểm nghiệm chưa được chuẩn bị tương xứng. Nếu không đánh giá đầy đủ năng lực thực thi, doanh nghiệp sẽ tiếp tục là bên gánh chịu hệ quả”, bà Kim Chi nhấn mạnh.

Từ kinh nghiệm quốc tế, bà Hoàng Thị Liên - Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) cùng các đại biểu đến từ các hiệp hội, đại diện doanh nghiệp kiến nghị, cần chuyển mạnh sang quản lý rủi ro, tăng cường hậu kiểm, giảm các thủ tục tiền kiểm mang tính hình thức. Nhiều ý kiến đề xuất thừa nhận rộng rãi các chứng nhận quốc tế như HACCP, ISO, GMP, FSSC 22000 như bằng chứng quan trọng trong bảo đảm an toàn thực phẩm, thay vì yêu cầu thêm các giấy phép mang tính chồng chéo.

Kết luận Hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn khẳng định, VCCI sẽ tổng hợp đầy đủ ý kiến, kiến nghị của các hiệp hội và doanh nghiệp để báo cáo Chính phủ và các bộ, ngành liên quan. Theo ông, việc sửa đổi chính sách cần bám sát tinh thần đổi mới tư duy lập pháp tại các nghị quyết của Trung ương, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và yêu cầu phát triển sản xuất, kinh doanh bền vững.

“Chính sách tốt là chính sách đi được vào cuộc sống, được thực tiễn chấp nhận và tạo động lực cho doanh nghiệp phát triển”, ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh.