 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng dự thảo Luật Hải quan cần quy định theo hướng bắt buộc liên thông dữ liệu định danh và xây dựng cổng thông tin hải quan chuyên dụng. |
Quản lý rủi ro và thúc đẩy tuân thủ tự nguyện
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao công tác chuẩn bị dự án Luật cũng như những kết quả ngành Hải quan đạt được trong tinh gọn tổ chức bộ máy, chuyển đổi số và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Đối với quy định bổ sung về quản lý hàng hóa thương mại điện tử xuyên biên giới, Chủ tịch Quốc hội đánh giá đây là một trong những nội dung đột phá của dự thảo Luật Hải quan, góp phần khắc phục khoảng trống pháp lý trước sự phát triển nhanh của hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng, thời gian qua, lượng lớn đơn hàng giá trị nhỏ qua cửa khẩu khiến phương thức quản lý truyền thống không còn phù hợp, trong khi tình trạng chia nhỏ giá trị hàng hóa để lợi dụng chính sách miễn thuế cũng làm gia tăng nguy cơ thất thu ngân sách.
Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo Luật Hải quan cần quy định theo hướng bắt buộc liên thông dữ liệu định danh và xây dựng cổng thông tin hải quan chuyên dụng phục vụ quản lý hàng hóa thương mại điện tử xuyên biên giới.
Đánh giá cao việc bổ sung quy định về quản lý tuân thủ tại Điều 17a của dự thảo. Trong đó, dự thảo đã chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên phân luồng Xanh, Vàng, Đỏ tại thời điểm thông quan sang quản lý doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ pháp luật trong suốt quá trình hoạt động. Đây là quy định mới và doanh nghiệp chắc đều rất phấn khởi, Chủ tịch quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao quy định về đối tác tự nguyện tuân thủ, theo đó doanh nghiệp không chỉ là đối tượng kiểm tra, giám sát mà còn được cơ quan Hải quan hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý. Đồng thời, dự thảo chuyển từ cơ chế doanh nghiệp ưu tiên sang phân loại mức độ tuân thủ, tạo điều kiện để doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao được giảm tối đa tần suất kiểm tra sau thông quan.
Đối với quy định về khai bổ sung hồ sơ hải quan tại Điều 29, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc siết chặt là cần thiết nhằm ngăn chặn hành vi hợp thức hóa hồ sơ hoặc tẩu tán chứng cứ khi có dấu hiệu buôn lậu.
Tuy nhiên, cần phân định rõ giữa trường hợp doanh nghiệp vô ý sai sót và trường hợp cố tình vi phạm; đồng thời quy định rõ thời hạn cơ quan Hải quan được yêu cầu khai bổ sung để tránh kéo dài thủ tục, ảnh hưởng đến dòng tiền và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh việc pháp lý hóa Hải quan số và cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành có ý nghĩa quan trọng đối với tiến trình cải cách hải quan. Vì vậy, các quy định về giá trị pháp lý của chứng từ điện tử và cơ chế chia sẻ dữ liệu bắt buộc cần bảo đảm thống nhất với các luật có liên quan, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và cải cách thực chất.
Tháo gỡ nút thắt kỹ thuật lập pháp
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định yêu cầu Chính phủ và các cơ quan thẩm tra phối hợp rà soát, hoàn thiện kỹ thuật lập pháp đối với các quy định mang tính nghiệp vụ chuyên sâu, tránh phát sinh bất cập khi luật đi vào cuộc sống.
 |
| Quang cảnh phiên họp. |
Theo đó, đối với việc chuẩn hóa nghiệp vụ kiểm định hải quan, cần rà soát để làm rõ nội hàm, tiêu chí kỹ thuật, căn cứ và phạm vi kiểm định; phân định rạch ròi giữa hoạt động kiểm định của hải quan và hoạt động đánh giá sự phù hợp của các bộ chuyên ngành để tránh biến khâu này thành một dạng “giấy phép con” gây phiền hà.
Ngoài ra, Luật Hải quan sửa đổi phải quy định rõ thời điểm áp dụng, trình tự thủ tục thực hiện, đồng thời bảo đảm quyền tự khắc phục vi phạm và quyền khiếu nại kết quả kiểm định của người khai hải quan.
Bên cạnh đó, để bảo đảm tính đồng bộ hệ thống, các cơ quan thẩm tra tiếp tục hoàn thiện các quy định về hồ sơ hải quan điện tử, bổ sung hàng hóa trung chuyển vào nhóm vận chuyển chịu sự giám sát hải quan (Điều 64), xử lý hàng hóa tồn đọng tại cửa khẩu và đánh giá kỹ lưỡng năng lực hạ tầng công nghệ thông tin trước khi áp dụng diện rộng.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan sẽ được khẩn trương hoàn thiện nhằm tháo gỡ thực chất các rào cản thể chế, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu phát triển. Sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự án Luật dự kiến sẽ đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua theo quy trình một kỳ họp tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất vào tháng 8/2026.
