 |
| Hội thảo trở thành diễn đàn đối thoại làm rõ chính sách, gỡ những “vùng xám” từ thực tiễn giúp hộ kinh doanh tự tin chuyển đổi. Ảnh: NP. |
Thay đổi căn bản nhưng không gây khó
Theo quy định, kể từ ngày 1/1/2026, toàn bộ hộ kinh doanh trên cả nước sẽ chấm dứt áp dụng phương thức nộp thuế khoán, chuyển sang cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Tại Hà Nội, địa bàn có số lượng hộ kinh doanh lớn, ông Nguyễn Tiến Minh, Phó trưởng Thuế TP. Hà Nội, cho biết, Thành phố đã chủ động triển khai chuyển đổi từ sớm, trước cả khi chiến dịch 60 ngày cao điểm được phát động. Cơ quan Thuế xác định cách tiếp cận trọng tâm là phân loại đúng hộ kinh doanh theo mức độ sẵn sàng, từ đó xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp.
|
“Hơn 40 năm áp dụng thuế khoán là một thói quen không dễ thay đổi. Thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà còn ở nhận thức, tâm lý và mức độ sẵn sàng của hộ kinh doanh. Vì vậy, chúng tôi triển khai đồng thời nhiều giải pháp, từ tuyên truyền trên nền tảng số, tổ chức hàng trăm hội nghị tập huấn, đến việc thành lập các tổ công tác lưu động trực tiếp đến từng hộ để “cầm tay chỉ việc,” ông Minh cho biết.
Ở góc độ doanh nghiệp Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh, dù thường được gọi là khu vực kinh doanh nhỏ lẻ, song hộ kinh doanh lại đóng vai trò rất lớn đối với nền kinh tế. Năm 2024, khu vực này đóng góp gần 26.000 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước, tăng 20%; riêng 6 tháng đầu năm 2025, số thu đạt 17.100 tỷ đồng, vượt xa cùng kỳ.
“Những con số này cho thấy hộ kinh doanh không chỉ là sinh kế của từng gia đình, mà còn là động lực quan trọng của tăng trưởng GDP và tạo việc làm. Vì vậy, chuyển đổi mô hình quản lý thuế lần này không phải để làm khó, mà là bước đệm cần thiết để khu vực hộ kinh doanh phát triển minh bạch, công bằng và bền vững hơn”, ông Vinh nhấn mạnh.
Theo VCCI, quá trình chuyển đổi đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch trong hoạt động sản xuất – kinh doanh, tuân thủ pháp luật thuế và từng bước chuyên nghiệp hóa mô hình vận hành.
Đây là xu thế tất yếu, mở ra cơ hội để hộ kinh doanh tiếp cận tín dụng, thị trường và chuỗi giá trị tốt hơn. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít hộ vẫn băn khoăn về việc hiểu đúng chính sách, tổ chức lại hoạt động kinh doanh cũng như ứng dụng công nghệ trong quản lý.
Đồng hành để hộ kinh doanh làm chủ chuyển đổi
Theo khảo sát của VCCI, khi chuyển sang hình thức kê khai, gần một nửa số hộ kinh doanh lo ngại chi phí và thời gian quản lý hóa đơn, chứng từ sẽ gia tăng. Nhiều hộ gặp khó khăn do hạn chế về kỹ năng công nghệ, thói quen ghi chép thủ công kéo dài nhiều năm, cũng như áp lực chi phí đầu tư ban đầu cho thiết bị và phần mềm phục vụ kê khai thuế.
 |
| Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: NP. |
Do vậy, VCCI khuyến nghị hộ kinh doanh cần thường xuyên cập nhật quy định pháp luật thông qua các kênh báo chí chính thống và cơ quan thuế, đồng thời từng bước tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, lựa chọn các giải pháp phần mềm phù hợp với mô hình kinh doanh, để công nghệ thực sự trở thành “trợ thủ”, giúp hộ kinh doanh chủ động trong quản lý và vận hành.
Thực tế sau hơn 45 ngày triển khai chiến dịch “60 ngày cao điểm chuyển đổi mô hình từ thuế khoán sang kê khai đối với hộ kinh doanh”, không ít hộ kinh doanh vẫn còn bỡ ngỡ, thậm chí lo ngại trước những thay đổi lớn. Việc tiếp cận hóa đơn điện tử, thiết bị tính tiền hay phần mềm kế toán trở thành thách thức đáng kể, đặc biệt với các hộ kinh doanh truyền thống.
Tại phần thảo luận, nhiều câu hỏi sát thực tiễn đã được đặt ra, xoay quanh việc xử lý chi phí đầu vào không có hóa đơn, hàng tồn kho, sổ sách kế toán cũng như lộ trình chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp. Đại diện cơ quan Thuế và các chuyên gia đã trực tiếp giải đáp, làm rõ từng tình huống cụ thể, giúp hộ kinh doanh hiểu rõ hơn cách thức tuân thủ trong giai đoạn chuyển tiếp.
Khẳng định tinh thần đồng hành cùng người nộp thuế, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết từ ngày 12/12, ngành Thuế đã chính thức vận hành cổng trải nghiệm dành riêng cho hộ kinh doanh – môi trường giả lập cho phép thực hành kê khai, điều chỉnh và tra cứu nghĩa vụ thuế mà không phát sinh rủi ro. Cùng với đó, hệ thống hỗ trợ đang từng bước tích hợp trợ lý AI, giúp hộ kinh doanh tra cứu thông tin, đặt câu hỏi và tiếp cận chính sách thuận tiện hơn.
Lãnh đạo Cục Thuế nhấn mạnh, ngành Thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn, cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý và mở rộng dịch vụ công trực tuyến. “Chuyển đổi không dễ, nhưng với sự đồng hành của các hiệp hội, doanh nghiệp, đơn vị công nghệ và báo chí, chúng tôi tin rằng hộ kinh doanh sẽ từng bước làm chủ quá trình này, ổn định hoạt động và phát triển bền vững”, ông Sơn cho biết.
Ở góc độ doanh nghiệp cung cấp giải pháp, ông Đỗ Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ KiotViet cho rằng, khả năng tiếp nhận công nghệ của hộ kinh doanh phụ thuộc nhiều vào độ tuổi, ngành nghề và môi trường kinh doanh. Với nhóm hộ kinh doanh truyền thống, chuyển đổi không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn là thay đổi tư duy và thói quen vận hành. “Nếu thiếu sự thấu hiểu và đồng hành, chuyển đổi số có thể trở thành gánh nặng. Ngược lại, nếu được hỗ trợ đúng cách, công nghệ sẽ là đòn bẩy giúp hộ kinh doanh nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển lâu dài”, ông Tuấn Anh nhận định.
KiotViet đã xây dựng lộ trình chuyển đổi số theo từng giai đoạn, bắt đầu từ khảo sát, đánh giá điều kiện ban đầu, đến triển khai, đào tạo và hỗ trợ sau bán. Mỗi bước đều tập trung giải quyết những vấn đề nhỏ, cụ thể của hộ kinh doanh, từ đó từng bước tiến tới mục tiêu lớn là chuyển đổi mô hình quản lý thuế hiệu quả.
Ở góc độ tư vấn, theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, việc chuyển sang kê khai không chỉ giúp giảm rủi ro pháp lý mà còn tạo nền tảng để hộ kinh doanh minh bạch hóa hoạt động, nâng cao uy tín và từng bước mở rộng quy mô. Chính vì thế, bà Cúc cho rằng, việc hình thành văn hóa tự giác tuân thủ thuế được xem là yếu tố then chốt để xây dựng thị trường lành mạnh và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững.
