Việt Nam - Liên bang Nga: Nâng tầm hợp tác thương mại song phương

Quan hệ thương mại Việt Nam - Liên bang Nga đang phục hồi mạnh mẽ với kim ngạch đạt gần 4,8 tỷ USD.

Động lực tăng trưởng thương mại mới

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc đặc biệt trong quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga khi hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, đồng thời tiếp tục phát huy hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện được nâng cấp từ năm 2012. Trên nền tảng hữu nghị được bồi đắp qua nhiều thế hệ, hợp tác kinh tế - thương mại đang ngày càng khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng nhất của quan hệ song phương.

Theo số liệu Cục Hải quan, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt gần 4,8 tỷ USD, tăng 4% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt gần 2,26 tỷ USD, giảm nhẹ 3,2%, trong khi nhập khẩu từ Nga đạt 2,51 tỷ USD, tăng 11,6%. 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 1,72 tỷ USD, tăng 9,22% so với cùng kỳ năm trước.

Điểm nổi bật của quan hệ thương mại Việt Nam - Liên bang Nga chính là tính bổ trợ rất cao giữa hai nền kinh tế. Việt Nam xuất khẩu sang Nga nhiều mặt hàng có lợi thế như: hạt điều, cà phê, cao su, hạt tiêu, dệt may, thủy sản, linh kiện điện tử và điện thoại. Ngược lại, Nga cung cấp cho Việt Nam các nguyên liệu đầu vào thiết yếu phục vụ sản xuất như: lúa mì, hóa chất, dược phẩm, than đá, phân bón, thiết bị ô tô và nguyên liệu nhựa.

Đáng chú ý, nhiều nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Nga ghi nhận mức tăng trưởng rất cao trong năm 2025. Sắt thép tăng 582,8%; cà phê tăng 51%; giày dép tăng 43,4%; đồ chơi và dụng cụ thể thao tăng 41,7%.

Xét về giá trị, dệt may tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất với 504 triệu USD, chiếm 22,3% tổng kim ngạch xuất khẩu sang Nga; tiếp theo là cà phê đạt 462,3 triệu USD, chiếm 20%; thủy sản đạt 214,5 triệu USD.

Theo ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương), cơ cấu thương mại giữa hai nước mang tính bổ trợ rõ nét với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là dệt may, nông sản, thủy sản và cà phê; trong khi nhập khẩu từ Nga chủ yếu là năng lượng và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Đây là tín hiệu cho thấy dư địa hợp tác giữa hai nền kinh tế còn rất lớn trong thời gian tới.

Cà phê là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường Liên bang Nga.

Ông Lê Hoàng Tài cũng nhấn mạnh, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) tiếp tục là nền tảng quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh tại thị trường Nga thông qua các ưu đãi thuế quan và thuận lợi hóa thương mại. Đây là lợi thế mà cộng đồng doanh nghiệp hai nước cần tận dụng hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.

Mở rộng không gian hợp tác

Bên cạnh thương mại hàng hóa, nhiều động lực tăng trưởng mới đang được hình thành để nâng tầm hợp tác song phương một cách toàn diện hơn. Theo ông Dương Hoàng Minh, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Liên bang Nga, Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Nga trong ASEAN.

Ông Dương Hoàng Minh cho biết, sau giai đoạn khó khăn, kim ngạch thương mại song phương đã phục hồi mạnh mẽ, từ 3,6 tỷ USD năm 2023 lên 4,6 tỷ USD năm 2024 và đạt gần 4,8 tỷ USD trong năm 2025. Đây là minh chứng rõ nét cho sức bền và khả năng thích ứng của quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước.

Bên cạnh đó, hai nước đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục mở rộng hợp tác. Ngoài lợi thế từ Hiệp định Thương mại tự do, các đường bay trực tiếp đã được khôi phục, chính sách visa ngày càng thuận lợi và hoạt động thanh toán thương mại bằng đồng rúp và đồng Việt Nam đang tạo thêm động lực cho giao thương.

Ở lĩnh vực đầu tư, Nga hiện có gần 200 dự án tại Việt Nam với tổng vốn khoảng 1 tỷ USD, đứng thứ 25 trong số 139 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Hai nước cũng vừa ký hiệp định hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, được kỳ vọng trở thành biểu tượng mới cho tình hữu nghị Việt Nam - Nga trong thời kỳ phát triển mới.

Không chỉ vậy, các tập đoàn lớn của Nga như Novatek hay Zarubezhneft đang tiếp tục mở rộng kế hoạch hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, khí tự nhiên hóa lỏng và dầu khí. Đây là những lĩnh vực mà hai bên có nhiều lợi thế bổ sung cho nhau.

Một trong những điểm sáng đáng chú ý là hợp tác logistics. Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang mở rộng hợp tác với các đối tác Nga để phát triển vận tải đa phương thức. Năm 2025, tổng sản lượng hàng hóa vận chuyển giữa Việt Nam và Nga đạt 688,3 nghìn tấn, tăng 38% so với năm 2024. Trong bối cảnh kim ngạch thương mại duy trì khoảng 5 tỷ USD mỗi năm và chuỗi cung ứng Á - Âu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, nhu cầu phát triển các hành lang vận tải hiệu quả sẽ tiếp tục gia tăng.

Với nền tảng chính trị tin cậy, lợi thế bổ trợ lẫn nhau và quyết tâm của cả hai bên, quan hệ thương mại Việt Nam - Liên bang Nga đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn, tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế, đầu tư và kết nối chuỗi cung ứng trong nhiều năm tới.