 |
| Ảnh minh họa có sự hỗ trợ bởi AI. |
Thương mại song phương hướng đến mốc 18 tỷ USD
Thương mại Việt Nam - Malaysia đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Theo Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước tính đến hết quý III/2026 đạt 17,4 tỷ USD, vượt tổng kim ngạch của cả năm 2025. Với kết quả này, thương mại song phương được các chuyên gia dự báo có thể vượt mốc 18 tỷ USD trong năm 2026.
|
Theo ThS. Nguyễn Thị Duyên (Khoa Kinh tế, Học viện Tài chính), kết quả trên không chỉ phản ánh sự gia tăng trao đổi hàng hóa giữa hai nền kinh tế mà còn cho thấy dư địa hợp tác thương mại vẫn còn đáng kể. Trong đó, xuất khẩu sang Malaysia là hướng đi quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường, đa dạng hóa đầu ra và tham gia sâu hơn vào mạng lưới cung ứng khu vực.
Đáng chú ý, cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Malaysia đang ghi nhận sự bứt phá ở một số nhóm hàng công nghiệp. Theo Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 1,775 tỷ USD, tăng 70,01% so với cùng kỳ năm 2025. Máy móc, thiết bị và phụ tùng tăng hơn 55% so với cùng kỳ năm 2025.
Sự tăng trưởng mạnh của nhóm điện tử, máy móc cho thấy hàng Việt đang từng bước mở rộng hiện diện ở những lĩnh vực có giá trị gia tăng và yêu cầu kỹ thuật cao. Đây là tín hiệu đáng chú ý trong bối cảnh Malaysia có nhu cầu lớn về linh kiện, thiết bị và sản phẩm phục vụ sản xuất công nghiệp. Nếu đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và tiến độ cung ứng, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của thị trường này.
Không chỉ giới hạn ở nhóm hàng công nghiệp, nông sản, thực phẩm, thủy sản và hàng tiêu dùng cũng có dư địa mở rộng. Sự đa dạng về nhu cầu nhập khẩu của Malaysia tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nhiều phân khúc khác nhau, giảm phụ thuộc vào một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực.
Dù thương mại song phương tăng trưởng nhanh, khả năng mở rộng xuất khẩu của hàng Việt tại Malaysia vẫn còn nhiều dư địa. Theo phân tích của ThS. Duyên, doanh nghiệp Việt cần nhìn nhận cơ hội này trong tương quan thương mại giữa hai nước, từ đó chủ động khai thác nhu cầu nhập khẩu và nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam tại thị trường sở tại.
Thực tế, tăng trưởng xuất khẩu hàng hoá sang Malaysia không diễn ra đồng đều giữa các nhóm hàng. Một số mặt hàng như cà phê, gạo, hóa chất và phương tiện vận tải ghi nhận mức giảm so với cùng kỳ 2026. Điều này cho thấy, quy mô thị trường và nhu cầu nhập khẩu chưa đủ để bảo đảm đơn hàng tăng trưởng ổn định. Khả năng duy trì thị phần phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có nắm bắt đúng nhu cầu, nhận diện sức ép cạnh tranh và điều chỉnh chiến lược theo đặc thù từng ngành hàng hay không.
Theo TS. Đào Cao Sơn, Phó trưởng Bộ môn Quản trị thương hiệu và Sở hữu trí tuệ (Khoa Marketing, Trường Đại học Thương mại), doanh nghiệp cần nghiên cứu thị trường Malaysia một cách bài bản, thay vì áp dụng chung một phương thức tiếp cận cho tất cả sản phẩm. Với điện tử và máy móc, những yếu tố quyết định là chất lượng ổn định, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng bảo đảm tiến độ giao hàng. Trong khi đó, với nông sản, thực phẩm, thủy sản và hàng tiêu dùng, doanh nghiệp cần chú trọng thị hiếu, quy cách đóng gói, nhãn hàng hóa và các điều kiện nhập khẩu.
Đặc biệt, đối với thực phẩm hướng tới người tiêu dùng Hồi giáo, chứng nhận Halal là yêu cầu quan trọng cần được tính đến ngay từ khâu sản xuất. “Tiêu chuẩn này không chỉ liên quan đến thành phần nguyên liệu mà còn bao quát toàn bộ quy trình chế biến, bảo quản, vận chuyển, vệ sinh và kiểm soát nội bộ. Vì vậy, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình sản xuất ngay từ đầu, thay vì chỉ tập trung hoàn thiện chứng nhận khi chuẩn bị xuất khẩu”, TS. Sơn nhấn mạnh.
Kinh tế số mở thêm kênh đưa hàng Việt vào Malaysia
Bên cạnh việc đáp ứng tiêu chuẩn, phương thức tiếp cận thị trường cũng cần được đổi mới. Theo bà Phạm Thị Xuân, Viện trưởng Viện Phát triển bền vững và Kinh tế số, điều quan trọng là doanh nghiệp không nên bắt đầu bằng việc đưa sản phẩm lên các nền tảng thương mại điện tử, mà cần bắt đầu từ việc phân tích dữ liệu thị trường, xác định đúng phân khúc khách hàng và lựa chọn phương thức tiếp cận phù hợp.
| Cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Malaysia đang ghi nhận sự bứt phá ở một số nhóm hàng công nghiệp. Theo Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 1,775 tỷ USD, tăng 70,01% so với cùng kỳ năm 2025. Máy móc, thiết bị và phụ tùng tăng hơn 55% so với cùng kỳ năm 2025. Sự tăng trưởng mạnh của nhóm điện tử, máy móc cho thấy hàng Việt đang từng bước mở rộng hiện diện ở những lĩnh vực có giá trị gia tăng và yêu cầu kỹ thuật cao. |
“Công nghệ số, đặc biệt là các công cụ phân tích dữ liệu và AI, có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí khảo sát, nhận diện cơ hội và đưa ra quyết định kinh doanh có cơ sở hơn”, bà Xuân chia sẻ.
Bên cạnh việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, theo bà Xuân, doanh nghiệp cũng cần hiểu đặc điểm văn hóa, tập quán tiêu dùng và yêu cầu riêng của từng nhóm khách hàng tại Malaysia. Với một số ngành hàng, việc đáp ứng tiêu chuẩn Halal không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn có thể tạo lợi thế cạnh tranh, mở rộng khả năng tiếp cận hệ thống phân phối và người tiêu dùng.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bà Xuân cho rằng, chuyển đổi số trong xuất khẩu không thể chỉ là câu chuyện của từng doanh nghiệp riêng lẻ mà cần có sự kết nối giữa các nền tảng công nghệ, tổ chức xúc tiến thương mại, hiệp hội ngành hàng, đơn vị logistics, ngân hàng và các đối tác phân phối tại thị trường sở tại. “Một hệ sinh thái hỗ trợ xuất khẩu số sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực chuyên môn với chi phí hợp lý hơn, đồng thời giảm thiểu rủi ro khi bước vào thị trường xuất khẩu”, bà Xuân nhấn mạnh.
Ở góc độ dài hạn, ThS. Nguyễn Thị Duyên nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định đây là những động lực quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững, đồng thời đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp ít nhất 30% GDP vào năm 2030 và hướng tới 50% vào năm 2045.
Theo ThS. Duyên, định hướng này cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong sản xuất, quản trị và xuất khẩu. Khi dữ liệu thị trường, hoạt động tiếp thị, quản lý đơn hàng và hệ thống phân phối được số hóa, doanh nghiệp có thêm công cụ để nắm bắt biến động nhu cầu, rút ngắn thời gian phản ứng và nâng cao hiệu quả kinh doanh xuyên biên giới.
Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 17,4 tỷ USD sau 9 tháng và triển vọng vượt 18 tỷ USD trong năm 2026 cho thấy quan hệ thương mại Việt Nam - Malaysia đang có bước tiến tích cực. Tuy nhiên, tăng trưởng kim ngạch mới phản ánh quy mô trao đổi hàng hóa, chưa đồng nghĩa với việc hàng Việt đã khai thác hết tiềm năng thị trường. Muốn mở rộng thị phần và duy trì vị thế lâu dài, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy tìm kiếm đơn hàng sang xây dựng quan hệ cung ứng ổn định, chuẩn hóa chất lượng, nâng năng lực đáp ứng tiêu chuẩn và phát triển hệ thống phân phối. Đây mới là nền tảng để biến đà tăng trưởng thương mại thành lợi thế cạnh tranh bền vững.
