 |
| Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: Trọng Nghĩa. |
Từ xuất khẩu hàng hóa đến quốc tế hóa doanh nghiệp
Ngày 4/11/2026 tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo Chương trình Go Global (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2026 với chủ đề “Go Global - Cùng doanh nghiệp vươn ra thế giới”, với sự phối hợp của Chương trình SIPPO (Thụy Sĩ), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng các tổ chức xúc tiến thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp.
Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam có mạng lưới 18 hiệp định thương mại tự do (FTA). Đến hết tháng 10/2026, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 1.010,6 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5% so với cùng kỳ năm trước. Quy mô thương mại đặt ra yêu cầu nâng chất lượng hội nhập và giá trị gia tăng.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhận định, trong thời gian dài, doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu hội nhập theo hướng thích ứng, đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế. Định hướng hiện nay là chuyển sang chủ động vươn ra thế giới, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và khẳng định vị thế trên trường quốc tế. “Chính trong bối cảnh đó, Chương trình Go Global ra đời, thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy và định hướng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương), Go Global xác định bốn hướng quốc tế hóa: xuất khẩu hàng hóa; thương mại xuyên biên giới; tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; hiện diện và đầu tư tại nước ngoài thông qua thành lập văn phòng, chi nhánh, công ty, liên doanh hoặc mua bán, sáp nhập (M&A).
Kinh nghiệm Haier (Trung Quốc), Toyota (Nhật Bản) và Samsung (Hàn Quốc) được ông Vũ Bá Phú phân tích cho thấy hành trình quốc tế hóa thường bắt đầu từ năng lực cốt lõi, tiếp đến là tiếp cận thị trường, nâng cấp vai trò trong chuỗi giá trị và xây dựng mạng lưới kinh doanh quốc tế.
 |
| Các đại biểu đại diện các bộ ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp tham dự Diễn đàn. Ảnh: Trọng Nghĩa. |
Viettel hiện diện tại 10 thị trường nước ngoài, dẫn đầu thị phần tại 7 thị trường, doanh thu quốc tế năm 2025 khoảng 3,3 tỷ USD. FPT đạt trên 35.000 tỷ đồng doanh thu dịch vụ công nghệ thông tin ở nước ngoài, giá trị hợp đồng ký mới khoảng 1,5 tỷ USD trong năm 2025.
Dù vậy, thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng, tiêu chuẩn, phát triển xanh và truy xuất nguồn gốc; đồng thời mở ra không gian kinh doanh mới như thương mại số xuyên biên giới, phân phối và đầu tư ở nước ngoài. Câu hỏi vì thế không chỉ là xuất khẩu thêm bao nhiêu, mà doanh nghiệp Việt Nam giữ vai trò nào trong chuỗi giá trị và hiện diện đến đâu trên thị trường quốc tế.
Được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 626/QĐ-TTg ngày 6/4/2026, Go Global đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp; tư vấn cho 1.000 doanh nghiệp có kế hoạch vươn ra quốc tế; hỗ trợ 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, trong đó 30% theo phương thức M&A; 100 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, với ít nhất 20 doanh nghiệp lớn; và 100 doanh nghiệp trên sàn thương mại điện tử xuyên biên giới, trong đó 10 doanh nghiệp đạt doanh thu trên 10 triệu USD.
Xây dựng hệ sinh thái, biến khát vọng thành năng lực thực tế
Thứ trưởng Lương Hoàng Thái nhấn mạnh vai trò kiến tạo, kết nối nguồn lực của cơ quan nhà nước và đề nghị địa phương chủ động triển khai chương trình “Local Go Global”. Địa phương cần căn cứ tiềm năng, lợi thế, năng lực sản xuất và nhu cầu doanh nghiệp để xây dựng giải pháp. Đến thời điểm diễn đàn, đã có 18 địa phương ban hành chương trình hành động.
 |
| Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái cùng lãnh đạo các bộ ngành, tổ chức, hiệp hội doanh nghiệp thực hiện nghi thức công bố Chương trình Go Global. Ảnh: Trọng Nghĩa. |
Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, đề xuất sáng kiến thành lập VietCham (Hiệp hội hoặc Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại nước ngoài). Theo số liệu Bộ Ngoại giao được ông Vinh dẫn, hiện có hơn 6,5 triệu người Việt Nam sinh sống, học tập tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ; lượng kiều hối đạt khoảng 17,7 tỷ USD.
Ông Vinh cho rằng, VietCham cần trở thành những “trạm radar thị trường”, cảnh báo sớm thay đổi chính sách, biến động tại nước sở tại, đồng thời tập hợp và phản ánh ý kiến doanh nghiệp.
Theo tham luận của ông Nguyễn Thế Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương Bắc Ninh, 10 tháng năm 2026, xuất khẩu của TP. Bắc Ninh ước đạt 101,30 tỷ USD, tăng 32,51%; nhập khẩu đạt 103,40 tỷ USD, tăng 43,81%. Xuất khẩu vẫn tập trung vào điện tử, linh kiện; doanh nghiệp nội địa còn hạn chế ở công đoạn giá trị gia tăng cao.
Bắc Ninh đã ban hành Chương trình địa phương vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định số 1098/QĐ-UBND ngày 19/8/2026. Thành phố đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 20 doanh nghiệp có tiềm năng tham gia chuỗi cung ứng; tư vấn chuyên sâu cho tối thiểu 50 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã; hỗ trợ 50-100 doanh nghiệp tiếp cận nền tảng số và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Địa phương cũng xác định kết nối doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp FDI cần đi xa hơn những cuộc gặp giao thương, hướng tới đánh giá năng lực nhà cung ứng, cải tiến công nghệ, chất lượng và hình thành quan hệ hợp tác dài hạn.
Tại Diễn đàn, Bộ Công Thương công bố Mạng lưới đối tác đồng hành Go Global, đồng thời ký kết các biên bản ghi nhớ, thỏa thuận hợp tác giữa Cục Xúc tiến thương mại - Văn phòng Chương trình với các đối tác. Đây là hoạt động nhằm mở rộng mạng lưới kết nối, huy động nguồn lực chuyên môn, thông tin thị trường và tư vấn, tạo thêm điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận, mở rộng hoạt động kinh doanh tại thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, để Go Global phát huy hiệu quả, các hoạt động kết nối và hợp tác cần được chuyển hóa thành những chương trình hỗ trợ cụ thể, sát với nhu cầu và năng lực của doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, địa phương chủ động triển khai, các đối tác cùng đồng hành và doanh nghiệp là trung tâm. Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp Việt từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.
