Hải quan khu vực XI: Tạo nền tảng tăng trưởng thu ngân sách

Công chức Hải quan Vinh (Chi cục Hải quan khu vực XI) hướng dẫn doanh nghiệp làm thủ tục hải quan. Ảnh: H.Nụ

Động lực từ hoạt động xuất nhập khẩu

Theo thống kê của Chi cục Hải quan khu vực XI, tính đến ngày 3/11/2026, số thu ngân sách nhà nước của đơn vị đạt 11.014,6 tỷ đồng, bằng 118,9% dự toán được giao và tăng 49% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, địa bàn Hà Tĩnh đạt 8.384,1 tỷ đồng, bằng 113% chỉ tiêu; địa bàn Nghệ An đạt 2.630,5 tỷ đồng, bằng 142,2% chỉ tiêu.

Đóng góp chủ yếu vào kết quả thu của toàn Chi cục là các đơn vị có hoạt động xuất nhập khẩu sôi động, tập trung tại những khu kinh tế, khu công nghiệp và doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn.

Trong đó, tại địa bàn Hà Tĩnh: Hải quan Vũng Áng đạt số thu 7.960,5 tỷ đồng, bằng 111,2% chỉ tiêu; Hải quan Cầu Treo đạt 395,42 tỷ đồng, bằng 188,3%.

Tại địa bàn Nghệ An: Hải quan Vinh thu đạt 1.102,64 tỷ đồng, bằng 147% chỉ tiêu; Hải quan Cửa Lò đạt 1.136,24 tỷ đồng, bằng 149,5%; Hải quan Nậm Cắn đạt 193,33 tỷ đồng, bằng 101,75%; Hải quan Thanh Thủy đạt 198,28 tỷ đồng, bằng 132,2% dự toán.

Cùng với kết quả thu ngân sách, hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Nghệ An và Hà Tĩnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Tính đến ngày 31/10/2026, đơn vị đã tiếp nhận và giải quyết thủ tục cho 202.599 bộ tờ khai với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 16,05 tỷ USD, tăng 51,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 4,45 tỷ USD, tăng 27%; kim ngạch nhập khẩu đạt hơn 11,6 tỷ USD, tăng 63,8%.

Riêng trong tháng 10/2026, Chi cục đã tiếp nhận và giải quyết thủ tục cho 22.635 bộ tờ khai với kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 1.863,56 triệu USD. Số thu trong tháng cũng đạt 1.212,49 tỷ đồng, tiếp tục duy trì kết quả thu tích cực trong tháng, góp phần bảo đảm tiến độ thực hiện dự toán ngân sách được giao.

Các mặt hàng xuất khẩu có kim ngạch lớn gồm điện thoại và linh kiện, dây điện, dây cáp điện, máy ảnh, máy quay phim và linh kiện, gỗ và sản phẩm gỗ. Hàng nhập khẩu chủ yếu là than, xăng dầu, phế liệu sắt thép, nguyên liệu và máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Hoạt động xuất nhập khẩu tập trung tại các doanh nghiệp điện tử trên địa bàn Nghệ An, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh và các dự án sản xuất lớn tại khu kinh tế Vũng Áng.

Đặc biệt, kim ngạch nhập khẩu tăng 63,8% so với cùng kỳ, cao hơn tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu, góp phần mở rộng cơ sở tạo nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu. Trong đó, các doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn, hoạt động xuất nhập khẩu thường xuyên tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với nguồn thu ngân sách nhà nước trên địa bàn hai tỉnh.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng kim ngạch nhập khẩu cao hơn xuất khẩu, tạo thêm dư địa cho công tác thu ngân sách. Các mặt hàng xuất khẩu có kim ngạch lớn gồm điện thoại và linh kiện, dây điện, dây cáp điện, máy ảnh, máy quay phim và linh kiện, gỗ và sản phẩm gỗ. Trong khi đó, hàng nhập khẩu chủ yếu là than, xăng dầu, phế liệu sắt thép, nguyên liệu và máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất.

Hoạt động xuất nhập khẩu tập trung tại các doanh nghiệp điện tử trên địa bàn Nghệ An, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh và các dự án sản xuất lớn tại khu kinh tế Vũng Áng. Đây là những doanh nghiệp, dự án có hoạt động xuất nhập khẩu quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào kim ngạch và nguồn thu ngân sách nhà nước của Chi cục.

Việc duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp này có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng kim ngạch và nguồn thu trên địa bàn. Vì vậy, Chi cục chú trọng nắm bắt tình hình hoạt động, theo dõi biến động về kim ngạch, mặt hàng xuất nhập khẩu và những yếu tố tác động đến số thu để chủ động trong công tác điều hành.

Theo ông Bùi Thanh San, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XI, đơn vị xác định việc bám sát hoạt động của doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có kim ngạch và số thu lớn là nhiệm vụ quan trọng trong điều hành thu ngân sách. Cùng với đó, Chi cục chú trọng kiểm soát trị giá, mã số, xuất xứ hàng hóa và việc áp dụng chính sách thuế, vừa bảo đảm thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Quản lý hiệu quả nguồn thu

Cùng với việc khai thác hiệu quả nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu, Hải quan khu vực XI chú trọng nâng cao chất lượng quản lý thuế, kiểm soát chặt các khâu nghiệp vụ có ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Đây là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế thất thu, bảo đảm nguồn thu được xác định đầy đủ, chính xác theo quy định.

Hải quan cửa khẩu quốc tế Cầu Treo xác định quản lý thu và chống thất thu là yêu cầu xuyên suốt. Ảnh: Phan Trâm

Trong đó, công tác tham vấn, kiểm tra trị giá khai báo hải quan tiếp tục được tăng cường. Tính đến ngày 31/10, đơn vị đã thực hiện tham vấn 4.464 tờ khai, bác bỏ trị giá khai báo đối với 40 tờ khai, số tiền thuế tăng thêm đạt hơn 291,6 triệu đồng.

Kết quả này cho thấy vai trò của công tác tham vấn trị giá trong việc bảo đảm xác định đúng trị giá tính thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Thông qua việc xem xét hồ sơ, thông tin liên quan đến hàng hóa và trị giá khai báo, cơ quan Hải quan kịp thời làm rõ những trường hợp chưa phù hợp, qua đó góp phần xác định chính xác nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp và hạn chế nguy cơ thất thu ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, Hải quan khu vực XI chú trọng kiểm tra việc phân loại hàng hóa, áp mã số HS và áp dụng chính sách thuế. Đây là những khâu nghiệp vụ có ảnh hưởng trực tiếp đến số thu ngân sách, đòi hỏi công chức hải quan phải thường xuyên cập nhật quy định, nâng cao chuyên môn và xử lý thống nhất các vướng mắc phát sinh.

Việc thực hiện đúng các quy định về phân loại, xác định mã số và chính sách thuế không chỉ bảo đảm quyền lợi của nhà nước mà còn giúp doanh nghiệp chủ động thực hiện nghĩa vụ tài chính trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Chi cục cũng tiếp tục rà soát hồ sơ, xác minh tình trạng pháp lý của các khoản nợ, đôn đốc thu hồi và thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định. Việc phân loại, theo dõi từng khoản nợ và xác định trách nhiệm trong quá trình xử lý góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi nợ, hạn chế phát sinh nợ mới và bảo đảm các khoản phải thu được quản lý chặt chẽ.

Trong những tháng cuối năm, Chi cục Hải quan khu vực XI xác định tiếp tục tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp thu ngân sách nhà nước, phấn đấu hoàn thành tốt chỉ tiêu được giao. Trọng tâm là theo dõi sát tình hình xuất nhập khẩu, tiến độ thu và hoạt động của các doanh nghiệp có số thu lớn để kịp thời tham mưu, đề xuất giải pháp điều hành phù hợp.

Đồng thời, tăng cường kiểm tra công tác phân loại hàng hóa, áp mã số HS, xác định trị giá hải quan và áp dụng chính sách thuế; kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp. Công tác rà soát, đôn đốc thu hồi và xử lý nợ thuế tiếp tục được thực hiện, bảo đảm đúng quy định, trình tự và thẩm quyền.