Lạng Sơn đóng góp nhiều ý kiến chuyên sâu sửa đổi Luật Hải quan

Quang cảnh cuộc họp lấy ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Hành lang pháp lý cho Hải quan số

Tại chương trình, các đại biểu tập trung thảo luận chuyên sâu về các nội dung trọng tâm của dự thảo Luật Hải quan như: kết quả cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa hải quan; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, thương mại điện tử; công tác kiểm tra, giám sát, phòng chống buôn lậu và quản lý thu ngân sách Nhà nước; khó khăn, bất cập phát sinh trong thực tiễn liên quan đến hải quan số, trách nhiệm phối hợp và cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chuyên ngành, công tác kiểm tra sau thông quan, phân loại, quản lý mức độ tuân thủ của doanh nghiệp và các quy định nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Trao đổi, giải trình làm rõ các vấn đề kỹ thuật nghiệp vụ và căn cứ pháp lý, ông Nguyễn Hữu Vượng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI khẳng định, đối với dự thảo Luật sửa đổi lần này đã cơ bản đủ cơ sở pháp lý ở cấp Luật để triển khai Hải quan số, Hải quan thông minh theo Điều 8, Điều 16a, Điều 17, Điều 17a, Điều 24 dự thảo Luật.

Dự thảo đã bổ sung các quy định về quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro, hồ sơ điện tử, dữ liệu điện tử, thương mại điện tử, ứng dụng AI và dữ liệu lớn (Big Data). Việc sửa đổi Điều 17 nhằm luật hóa việc ứng dụng Big Data, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa trong quản lý rủi ro, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời giảm tỷ lệ kiểm tra không cần thiết đối với doanh nghiệp chấp hành tốt.

Giải trình chi tiết về quy định quản lý tuân thủ tại Điều 17a dự thảo Luật và Luật Khiếu nại năm 2011, ông Nguyễn Hữu Vượng cho biết, Điều 17a chỉ quy định nguyên tắc quản lý tuân thủ; tiêu chí đánh giá cụ thể được giao Chính phủ quy định để bảo đảm linh hoạt, phù hợp thực tiễn. Việc đánh giá được thực hiện trên cơ sở dữ liệu khách quan về lịch sử chấp hành pháp luật, mức độ vi phạm, kết quả kiểm tra sau thông quan, tình trạng nợ thuế và các thông tin quản lý rủi ro; không phụ thuộc vào đánh giá chủ quan của công chức.

Người khai hải quan có quyền khiếu nại theo Luật Khiếu nại năm 2011 nếu không đồng ý với quyết định hành chính của cơ quan hải quan.

Liên quan đến băn khoăn về tờ khai luồng Xanh và cơ chế kiểm soát gian lận theo Điều 17, Điều 17a, Điều 32, Điều 33 và Chương V Luật Hải quan, đại diện Chi cục Hải quan khu vực VI nhấn mạnh, quản lý tuân thủ không đồng nghĩa với miễn kiểm tra tuyệt đối. Cơ quan Hải quan vẫn áp dụng quản lý rủi ro, phân tích dữ liệu, kiểm tra sau thông quan, thanh tra chuyên ngành và trao đổi thông tin với các cơ quan liên quan để phát hiện gian lận.

Kết quả phân luồng là kết quả xử lý ban đầu của hệ thống. Trường hợp phát sinh thông tin, dấu hiệu rủi ro hoặc yêu cầu quản lý, cơ quan Hải quan có thẩm quyền quyết định chuyển luồng để kiểm tra theo quy định. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, doanh nghiệp sẽ bị chuyển sang chế độ kiểm tra chặt chẽ và xử lý theo quy định của pháp luật.

Giải đáp về các chỉ tiêu cắt giảm chi phí, thời gian và quy trình nghiệp vụ, ông Nguyễn Hữu Vượng nêu rõ, dự thảo Luật Hải quan không quy định một tỷ lệ cứng trong Luật về mục tiêu giảm tối thiểu 30% chi phí, thời gian cho doanh nghiệp. Mục tiêu xuyên suốt là tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, giảm thời gian thông quan và chi phí tuân thủ thông qua chuyển đổi số, quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ, còn các chỉ tiêu cụ thể sẽ do Chính phủ triển khai.

Dự thảo Luật cũng mở rộng việc xử lý hồ sơ điện tử, tự động hóa quy trình nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ số, từ đó rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Đồng thời, khoản 4 Điều 29 dự thảo Luật và Luật Quản lý thuế năm 2019 tiếp tục cho phép người khai hải quan chủ động khai bổ sung trước khi cơ quan hải quan công bố quyết định kiểm tra hoặc trong thời hạn luật định sau thông quan nhằm khuyến khích doanh nghiệp tự giác tuân thủ.

Phân tích các vướng mắc thực tiễn tại địa phương, đại diện Chi cục Hải quan khu vực VI cho biết thời gian thông quan hiện nay chủ yếu kéo dài ở khâu kiểm tra chuyên ngành, cấp giấy phép của các bộ ngành, trao đổi dữ liệu chưa hoàn toàn điện tử và việc kiểm định, giám định.

Đối với địa bàn Lạng Sơn, đơn vị kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý cho Cửa khẩu thông minh, trao đổi dữ liệu điện tử với phía Trung Quốc, mở rộng thủ tục số đối với hàng hóa qua cửa khẩu đường bộ và tăng cường chia sẻ dữ liệu liên ngành (như giữa Hải quan và Biên phòng) trên cơ sở bảo đảm quy định về bảo mật và an toàn dữ liệu. Đồng thời, để chia sẻ dữ liệu chính thức với Hải quan Trung Quốc, cần tiếp tục hoàn thiện các điều ước quốc tế, thỏa thuận song phương và quy định về bảo vệ dữ liệu, bảo mật thông tin, phạm vi và mục đích sử dụng dữ liệu.

Tăng cường phối hợp liên ngành

Phát biểu kết luận chương trình làm việc, bà Đoàn Thu Hà, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu quốc hội tỉnh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh biểu dương kết quả đạt được của Chi cục Hải quan khu vực VI trong cải cách, hiện đại hóa hải quan và công tác thu ngân sách Nhà nước (đạt 11.858 tỷ đồng, bằng 123% dự toán năm và tăng 128% so với cùng kỳ).

Ông Nguyễn Hữu Vượng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI giải trình rõ các vấn đề mà đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Lạng Sơn nêu về dự thảo Luật Hải quan.

Bà Đoàn Thu Hà đề nghị Hải quan khu vực VI tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý; triển khai hiệu quả Nền tảng cửa khẩu số, mô hình cửa khẩu thông minh; chủ động rà soát những bất cập trong quá trình thực hiện Luật Hải quan, kịp thời kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung.

Nhấn mạnh về công tác xây dựng thể chế và phối hợp chính sách, bà Đoàn Thu Hà cho rằng, các cơ quan, đơn vị cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Đoàn ĐBQH tỉnh, chủ động nghiên cứu, tham gia ý kiến ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách và soạn thảo văn bản để các quy định của pháp luật khi được ban hành bảo đảm sát thực tiễn, có tính khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và của tỉnh trong giai đoạn mới.

Bà Đoàn Thu Hà cũng đề nghị các sở, ngành liên quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chi cục Hải quan khu vực VI trong tổ chức thực hiện pháp luật; đặc biệt là các quy định mới sau khi dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan được ban hành nhằm kịp thời phát hiện những quy định còn chồng chéo, bất cập hoặc phát sinh vướng mắc trong thực tiễn để kiến nghị sửa đổi, bổ sung, tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật.