Hiện đại hóa công tác quản lý thuế, thúc đẩy tự giác tuân thủ

Trụ cột chiến lược cho công tác quản lý thuế hiện đại

Thực hiện Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 (Quyết định số 508/QĐ-TTg ngày 23/4/2022) và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về chuyển đổi số quốc gia, ngành Thuế hướng tới mục tiêu: xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, tinh gọn, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ, dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro, giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.

Trên cơ sở đó, Cục Thuế đã hình thành hệ sinh thái dữ liệu ngành Thuế, kết nối với các Bộ, ngành, địa phương, tiến tới một nền quản lý thuế số toàn diện. Để hiện thực hóa tầm nhìn đến 2030, ngành Thuế xác định ba trụ cột chiến lược gắn bó chặt chẽ, tạo nền tảng cho công tác quản lý thuế hiện đại.

Thứ nhất, xây dựng hệ thống dữ liệu lớn, liên thông, tập trung, coi dữ liệu là tài sản cốt lõi, là nguồn lực quan trọng nhất để ra quyết định quản lý. Hiện nay, ngành Thuế đã xây dựng kiến trúc dữ liệu đa tầng, gồm dữ liệu quản lý thuế (đăng ký, khai, nộp, hoàn, nợ, hóa đơn điện tử, báo cáo tài chính...) và dữ liệu chia sẻ từ các bên thứ ba như Hải quan, Kho bạc, Thống kê, Ngân hàng, Bảo hiểm xã hội, Nông nghiệp – Môi trường, C06 Bộ Công an... Việc trao đổi thông tin được thực hiện bảo đảm an toàn, bảo mật và tuân thủ Khung Kiến trúc Chính phủ điện tử.

Hệ sinh thái dữ liệu ngành Thuế được kết nối với các Bộ, ngành, địa phương, tiến tới một nền quản lý thuế số toàn diện

Dấu mốc quan trọng trong tiến trình này là việc triển khai thành công 100% hóa đơn điện tử trên toàn quốc, bước ngoặt chuyển từ quản lý chứng từ rời rạc sang quản lý dòng dữ liệu giao dịch theo thời gian thực. Từ kho dữ liệu khổng lồ này, ngành Thuế đang đẩy mạnh phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) để phục vụ quản lý rủi ro, phòng chống gian lận và tối ưu công tác hoàn thuế.

Tại Hội thảo "Thúc đẩy tự giác tuân thủ, đóng góp đầy đủ thuế – Xây dựng kỷ nguyên hùng cường", ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng: Tuân thủ pháp luật không chỉ là nghĩa vụ, mà là văn hóa. Dẫn lại tinh thần của Nghị quyết 66-NQ/TW, ông nhấn mạnh, khi làm luật và chính sách, Nhà nước phải đảm bảo "dễ tuân thủ, không tạo thêm gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp". Để nâng cao tính tuân thủ nghĩa vụ nộp thuế cần chú ý gồm các yếu tố: Chính sách phải rõ ràng, thủ tục đơn giản; quản lý phải chuyển từ quy trình sang mục tiêu. Trong đó, chuyển đổi số cần thay đổi tư duy quản trị; cơ quan công quyền cần chủ động hỗ trợ người dân; cần cơ chế khuyến khích người tuân thủ tốt, phân biệt rõ với người vi phạm để khơi dậy tinh thần tự giác.

Thứ hai, thiết lập cơ chế kết nối, chia sẻ liên ngành thông qua API. Nếu dữ liệu là nguồn năng lượng, thì API chính là hệ thống đường ống vận chuyển dữ liệu an toàn, chuẩn hóa và thông suốt. Ngành Thuế đang xây dựng mạng lưới API liên ngành để kết nối dữ liệu hai chiều giữa các cơ quan nhà nước. Đây cũng chính là nền tảng để hình thành Chính phủ số, thuế số, trong đó dữ liệu di chuyển tự động, quy trình xử lý điện tử hoàn toàn, giảm thiểu can thiệp thủ công.

Thứ ba, triển khai hệ thống Quản trị quan hệ tuân thủ (CRM) bằng cách thay đổi căn bản tư duy từ "quản lý" sang "phục vụ và đồng hành" cùng người nộp thuế, trong đó, Hệ thống CRM là công cụ hiện thực hiện giúp quản lý rủi ro tuân thủ dựa trên dữ liệu và phân tích hành vi. Qua CRM, ngành Thuế không chỉ quản lý nghĩa vụ, mà còn xây dựng niềm tin, khuyến khích văn hóa tuân thủ tự nguyện.

Thúc đẩy tự giác tuân thủ từ hiện đại hóa toàn diện

Hiện đại hóa công tác quản lý thuế đến năm 2030 là một cuộc cải cách toàn diện, kết hợp đổi mới tư duy, mô hình tổ chức và công nghệ. Ba trụ cột “Dữ liệu liên thông - API liên ngành - CRM” tạo thành hệ sinh thái thuế số minh bạch, thông minh, lấy người nộp thuế làm trung tâm.

Để đảm bảo sự thành công, ngành Thuế sẽ tập trung triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp trọng tâm sau:

Về hành lang pháp lý, khẩn trương nghiên cứu, đề xuất với các cấp có thẩm quyền ban hành hoặc sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước. Đặc biệt chú trọng đến các quy định về an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư, tạo sự tin cậy cho toàn hệ thống.

Về nền tảng công nghệ và hạ tầng, tập trung nguồn lực đầu tư có trọng điểm để xây dựng Trung tâm dữ liệu lớn của ngành Thuế, có khả năng xử lý, lưu trữ và phân tích dữ liệu hiệu năng cao. Xây dựng Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu của ngành Thuế để quản lý tập trung các kết nối API, đảm bảo tính tiêu chuẩn, an toàn và khả năng mở rộng.

Về phát triển nguồn nhân lực số, triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ thuế. Không chỉ đào tạo về kỹ năng sử dụng công nghệ mà còn tập trung vào kỹ năng phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro và đặc biệt là kỹ năng giao tiếp, hỗ trợ theo định hướng của hệ thống CRM.

Về hợp tác và truyền thông, tăng cường cơ chế hợp tác chặt chẽ với các bộ, ngành, các hiệp hội doanh nghiệp và các chuyên gia công nghệ. Đẩy mạnh công tác truyền thông một cách bài bản, đa kênh để cả xã hội, đặc biệt là cộng đồng người nộp thuế, hiểu rõ về lộ trình, lợi ích và trách nhiệm của mình trong công cuộc chuyển đổi số của ngành.

Ba trụ cột Dữ liệu - API - CRM chính là nền móng cho một hệ sinh thái quản lý thuế số hiện đại, góp phần xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, tạo động lực thúc đẩy tự giác tuân thủ, đóng góp đầy đủ thuế và xây dựng một Việt Nam hùng cường, minh bạch, bền vững.