Dữ liệu livestream bán hàng trên nền tảng số bắt buộc phải lưu trữ 3 năm

Trung tâm eComDX (Cục TMĐT và Kinh tế số, Bộ Công Thương) chia sẻ các quy định pháp lý hiện hành yêu cầu các nhà bán hàng và sàn TMĐT cần tuân thủ.

Dữ liệu livestream bắt buộc phải lưu trữ 3 năm

Theo định nghĩa trong dự thảo, các mạng xã hội có tích hợp chức năng bán hàng như mở gian hàng, đặt hàng, tiếp thị liên kết hay livestream đều được xem là nền tảng TMĐT. Như vậy, các mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube... nếu có hoạt động livestream bán hàng sẽ phải tuân thủ các điều kiện pháp lý tương tự như sàn TMĐT như Shopee, Lazada hay Tiki.

Theo Bộ Công Thương, việc bổ sung khung pháp lý riêng cho hình thức phát trực tiếp bán hàng là cần thiết để đảm bảo minh bạch, truy xuất được thông tin khi xảy ra tranh chấp.

Một trong những nội dung quan trọng được đề xuất là yêu cầu lưu trữ đầy đủ dữ liệu của các phiên livestream, bao gồm âm thanh, hình ảnh, thông tin giao dịch, hợp đồng liên quan đến hoạt động mua bán.

Theo dự thảo, tất cả các nền tảng TMĐT, bao gồm cả sàn trung gian và mạng xã hội có chức năng bán hàng, phải bảo đảm khả năng truy xuất dữ liệu và lưu trữ tối thiểu trong vòng 3 năm.

Đây được xem là một bước tiến quan trọng để tăng tính minh bạch trong TMĐT, giúp các cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp và truy cứu trách nhiệm khi có dấu hiệu vi phạm.

Theo TS Khúc Đại Long (Khoa Marketing, Trường Đại học Thương mại), việc lưu trữ dữ liệu livestream là cần thiết. Thực tế đã có nhiều vụ việc bán hàng giả, hàng nhái diễn ra trên nền tảng mạng xã hội nhưng cơ quan chức năng khó khăn trong xử lý vì thiếu dữ liệu lưu trữ.

Những năm gần đây, livestream bán hàng bùng nổ tại Việt Nam, đặc biệt trên các nền tảng như: TikTok, Facebook, YouTube. Hình thức này thu hút lượng lớn người bán cá nhân và doanh nghiệp nhỏ với các ưu điểm như tiếp cận trực tiếp khách hàng, tương tác thời gian thực, tiết kiệm chi phí thuê mặt bằng.

Tuy nhiên, đi kèm với đó là nhiều rủi ro: bán hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, không xuất hóa đơn, vi phạm quảng cáo, lừa đảo người tiêu dùng. Hiện nay, phần lớn các hoạt động livestream chưa được ràng buộc đầy đủ bởi khung pháp lý.

Cho rằng dự thảo Luật TMĐT đang đi đúng hướng trong việc điều chỉnh hoạt động livestream, nhiều chuyên gia khuyến nghị, dự thảo cần làm rõ thêm cơ chế triển khai, đặc biệt là công cụ kỹ thuật để giám sát lượng lớn dữ liệu số phát sinh mỗi ngày.

“Việc lưu dữ liệu 3 năm là hợp lý nhưng cũng sẽ tạo áp lực kỹ thuật và chi phí rất lớn cho doanh nghiệp, đặc biệt là startup và nền tảng nhỏ”, TS Khúc Đại Long cho biết.

Dự thảo Luật TMĐT bổ sung quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm nhằm tăng cường tính minh bạch và công bằng trong môi trường số.

Nền tảng có thể bị liên đới trách nhiệm

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng mở rộng trách nhiệm pháp lý của chủ sở hữu nền tảng TMĐT. Không chỉ đơn thuần gỡ sản phẩm vi phạm, nền tảng có thể bị truy trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu không kiểm duyệt đầy đủ nội dung của người bán.

Quy định này được kỳ vọng sẽ buộc các nền tảng xây dựng cơ chế giám sát nội dung, xác thực thông tin người bán và nâng cao trách nhiệm phòng ngừa gian lận thương mại.

Theo Luật sư Bùi Văn Đức (Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh), quy định này giúp thay đổi nhận thức của các nền tảng từ việc chỉ là trung gian sang việc cùng chịu trách nhiệm nếu có thiệt hại xảy ra.

Dự thảo cũng quy định rõ nghĩa vụ của người bán hàng trên môi trường số. Theo đó, cá nhân, tổ chức khi kinh doanh qua nền tảng TMĐT phải cung cấp đầy đủ, chính xác và minh bạch thông tin về sản phẩm, dịch vụ.

Cụ thể như: tên người bán, địa chỉ kinh doanh; giá cả, phương thức vận chuyển, thanh toán; điều kiện giao hàng. Nếu là tổ chức, cá nhân nước ngoài phải ghi rõ quốc gia, vùng lãnh thổ bằng ký tự Latinh hoặc phiên âm sang tiếng Việt.

Đồng thời, người bán phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành như: chất lượng hàng hóa, quảng cáo, thuế, bảo vệ người tiêu dùng và chuyên ngành khác có liên quan.

Dự thảo Luật TMĐT cũng bổ sung quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm nhằm tăng cường tính minh bạch và công bằng trong môi trường số. Theo đó, nghiêm cấm tổ chức, cá nhân lợi dụng danh nghĩa TMĐT để huy động vốn trái phép, lừa đảo hoặc gian dối người tiêu dùng, cũng như cung cấp thông tin sai sự thật khi làm việc với cơ quan quản lý...