Đề xuất nền tảng xuyên biên giới phải trả phí khi sử dụng tác phẩm báo chí

Toàn cảnh phiên họp thứ 52, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi).

Gia tăng ràng buộc với nền tảng xuyên biên giới

Báo cáo một số vấn đề trong tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi), Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội (cơ quan thẩm tra) cho biết, cơ quan này đã tiếp thu nhiều ý kiến liên quan đến bảo vệ quyền tác giả và kinh tế báo chí trong bối cảnh thông tin được lan truyền rộng rãi trên không gian mạng và các nền tảng số.

Theo cơ quan thẩm tra, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung quy định mang tính ràng buộc pháp lý đối với các nền tảng xuyên biên giới như Google, Facebook, TikTok… Bởi vì, đây là các đơn vị đang hưởng lợi trực tiếp từ việc phân phối, lan truyền tin tức và nội dung báo chí trên không gian mạng, trong đó có môi trường thương mại điện tử (TMĐT).

Một số ý kiến cho rằng, các nền tảng này cần phải trả phí bản quyền và chia sẻ doanh thu với cơ quan báo chí Việt Nam khi sử dụng hoặc khai thác các tác phẩm báo chí. Theo nhiều đại biểu Quốc hội, tình trạng sao chép nội dung báo chí tràn lan trên mạng xã hội, website TMĐT hoặc các kênh phân phối nội dung số đang gây thất thoát nguồn thu, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tác giả, đồng thời làm giảm tính minh bạch của thông tin.

Ngoài ra, các đại biểu cũng đề xuất, dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) quy định rõ trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội trong việc gỡ bỏ thông tin giả, thông tin sai lệch xuất hiện trên nền tảng.

Tiếp thu các đề xuất này, cơ quan thẩm tra cho biết, khoản 2 Điều 39 của dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) đã bổ sung quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm báo chí phải thỏa thuận với cơ quan báo chí theo quy định pháp luật. Đây được là bước hoàn thiện cơ bản nhằm đảm bảo quyền tác giả và quyền liên quan đối với sản phẩm báo chí trên môi trường số, trong đó bao gồm cả hoạt động khai thác thông tin phục vụ TMĐT.

Đối với thông tin do các nền tảng xuyên biên giới đăng tải, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết, nội dung này không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi). Việc xử lý các vi phạm trên những nền tảng này tiếp tục được thực hiện theo Nghị định số 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng. Theo quy định hiện hành, các nền tảng xuyên biên giới phải gỡ bỏ thông tin vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng Việt Nam.

Hoàn thiện chính sách kinh tế báo chí và hỗ trợ tài chính

Liên quan đến vấn đề kinh tế báo chí, ông Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết, cơ quan thẩm tra đã rà soát, chỉnh lý các quy định về cơ chế tự chủ, nguồn thu, hoạt động đầu tư công và các hình thức kinh doanh hợp pháp của cơ quan báo chí.

Khoản 3 Điều 9 của dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) quy định, Nhà nước có chính sách giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ chi phí vận chuyển, đăng tải, truyền dẫn, phát sóng cho các hoạt động báo chí phục vụ nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tuyên truyền trong tình trạng khẩn cấp…

Bên cạnh đó, dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) cũng bổ sung chính sách đầu tư hạ tầng dữ liệu báo chí số và phát triển nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số trong lĩnh vực báo chí. Theo cơ quan thẩm tra, hoạt động chuyển đổi số báo chí được xếp vào nhóm ứng dụng khoa học và công nghệ, do vậy có thể sử dụng nguồn vốn từ Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia và các quỹ phát triển khoa học và công nghệ liên quan.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, sử dụng tác phẩm báo chí phải được thực hiện thông qua thỏa thuận với cơ quan báo chí là bước quan trọng nhằm bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan. Cơ quan thẩm tra cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các bộ, ngành liên quan để thống nhất nội dung tiếp thu, giải trình đối với các ý kiến của đại biểu Quốc hội về dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi).

Chủ tịch Quốc hội cũng đồng tình đối với đề xuất giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các cơ quan báo chí nhằm hỗ trợ hoạt động báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh khốc liệt hiện nay. Theo ông Mẫn, việc xác định cơ chế hỗ trợ tài chính cho báo chí khi thực hiện nhiệm vụ chính trị, công ích là cần thiết.