 |
| Chưa đăng ký kinh doanh vẫn có thể bị khấu trừ thuế từ tiếp thị liên kết. Ảnh: M.Huyền. |
Theo phản ảnh của một cá nhân chưa đăng ký kinh doanh, đang làm tiếp thị liên kết cho Shopee từ đầu năm 2026 trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính, khoản hoa hồng trước đây được chi trả dưới dạng tiền lương, tiền công, sau khi khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân (TNCN) để chờ quyết toán.
Tuy nhiên, từ tháng 10/2026, khoản khấu trừ chuyển thành 5% thuế giá trị gia tăng (GTGT) và 5% thuế TNCN. Tổng tỷ lệ vẫn là 10%, nhưng điều cá nhân kinh doanh này băn khoăn là căn cứ áp dụng khi chưa đăng ký hộ kinh doanh.
Vấn đề đặt ra là cần xác định rõ khoản tiền nhận được thuộc loại thu nhập nào. Cùng một tỷ lệ khấu trừ, nhưng thuế TNCN đối với tiền lương, tiền công khác với khoản khấu trừ gồm cả thuế GTGT và thuế TNCN đối với hoạt động kinh doanh. Vì vậy, chỉ nhìn tổng số tiền bị giữ lại chưa đủ để xác định nghĩa vụ thuế.
Để xác định nghĩa vụ thuế đối với thu nhập từ hoạt động tiếp thị liên kết, theo Chi cục Thuế thương mại điện tử (Cục Thuế) cần phân biệt rõ các trường hợp. Theo đó, nếu cá nhân nhận thu nhập theo hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể ký với tổ chức, cá nhân chi trả theo pháp luật lao động, thì khoản thu nhập được xác định là tiền lương, tiền công. Bên chi trả thực hiện khấu trừ, kê khai, nộp thuế TNCN theo quy định.
Nếu khoản thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, bao gồm toàn bộ thu nhập từ hoạt động sáng tạo nội dung số và tiếp thị liên kết, cơ quan Thuế xác định đây là thu nhập kinh doanh, không phân biệt cá nhân có đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế cho hoạt động kinh doanh hay không.
Do đó, nếu cá nhân có thu nhập từ kinh doanh đối với hoạt động tiếp thị liên kết thì sàn thương mại điện tử thực hiện khấu trừ thuế với tổng tỷ lệ 10% trên thu nhập (bao gồm: 5% thuế giá trị gia tăng và 5% thuế thu nhập cá nhân).
Người nộp thuế cần phối hợp với sàn, căn cứ quy định và hoạt động thực tế để xác định đúng bản chất khoản thu nhập.
Như vậy, việc chưa đăng ký hộ kinh doanh không tự làm cho hoa hồng tiếp thị liên kết trở thành tiền lương, tiền công. Cũng không thể chỉ từ thông báo thay đổi cách khấu trừ của sàn để kết luận rằng mọi khoản thu của người làm tiếp thị liên kết đều thuộc cùng một nhóm.
Với người làm tiếp thị liên kết, hợp đồng, thỏa thuận và cách thức thực hiện công việc vì thế là những tài liệu cần rà soát trước tiên. Tên gọi “hoa hồng” hay việc tự nhận là người làm tự do chưa thay thế được việc xác định quan hệ kinh tế thực tế.
 |
| Người làm tiếp thị liên kết cần làm rõ loại thu nhập, đối chiếu khoản sàn đã khấu trừ và xác định thủ tục đăng ký phù hợp. Ảnh minh họa: M.Huyền. |
Hướng dẫn của Chi cục Thuế thương mại điện tử được đưa ra trong bối cảnh khung pháp lý về thương mại điện tử và quản lý thuế có những thay đổi. Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Khoản 12 Điều 3 Luật Thương mại điện tử xác định dịch vụ tiếp thị liên kết là quảng cáo hàng hóa, dịch vụ bằng đường dẫn truy cập, mã giới thiệu hoặc phương thức tương tự liên kết với nền tảng thương mại điện tử. Quy định này giúp nhận diện hoạt động để đối chiếu với các quy định thuế liên quan.
Trong khi đó, Luật Quản lý thuế năm 2025 quy định trách nhiệm khấu trừ, khai thay, nộp thay của chủ quản nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Trường hợp nền tảng không có đồng thời hai chức năng này, hộ, cá nhân kinh doanh trực tiếp khai, tính và nộp thuế.
Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và quy định của Luật Thuế GTGT, Điều 43 Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế là những căn cứ pháp lý cần đối chiếu cùng tính chất khoản thu khi xác định cách khấu trừ.
Bên cạnh đó, cần tách bạch viêc đăng ký kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ thuế. Theo đó, trường hợp thuộc cơ chế một cửa liên thông thực hiện đăng ký thuế cùng đăng ký kinh doanh; trường hợp không thuộc cơ chế này thực hiện thủ tục với cơ quan thuế theo quy định.
Căn cứ các quy định hiện hành, người làm tiếp thị liên kết cần làm rõ loại thu nhập, đối chiếu khoản sàn đã khấu trừ và xác định thủ tục đăng ký phù hợp. Khi còn vướng mắc, hồ sơ trao đổi nên thể hiện rõ công việc, bên chi trả và cơ chế thanh toán để cơ quan có thẩm quyền có căn cứ hướng dẫn.
Điểm cốt lõi của quản lý thuế tiếp thị liên kết là nhận diện đúng hoạt động và khoản thu. Xác định rõ ngay từ hợp đồng và quá trình chi trả sẽ giúp cá nhân, nền tảng có cơ sở thực hiện nghĩa vụ thuế, tránh nhầm lẫn giữa khấu trừ tiền lương với khấu trừ đối với thu nhập kinh doanh.
