Xóa bỏ tư duy "đối phó" trong quản trị thuế: Chìa khóa để doanh nghiệp nhỏ phát triển bền vững

Bước chuyển chiến lược từ “hậu kiểm” sang “cảnh báo sớm”

Tiến trình chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, trong đó việc thực hiện Đề án 06 của Chính phủ đóng vai trò hạt nhân để xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Trong bối cảnh đó, ngành Thuế đã có những bước đi đột phá khi thay đổi tư duy quản lý. Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, ông Mạc Quốc Anh, đây không đơn thuần là sự thay đổi về công cụ mà là một cuộc cách mạng về phương thức quản trị của Nhà nước đối với các hoạt động kinh tế.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội Mạc Quốc Anh

Nếu trước đây, việc quản lý thuế chủ yếu dựa trên hồ sơ kê khai tự nguyện và thực hiện hậu kiểm theo cách thức thủ công, thì nay trọng tâm đã chuyển sang quản lý dựa trên nền tảng dữ liệu kết nối và phân tích. Hệ thống mới cho phép cơ quan Thuế khả năng phân tích, cảnh báo sớm và quản lý rủi ro một cách chủ động. Điều này tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng hơn, nơi các dữ liệu được chuẩn hóa và minh bạch hóa giữa tất cả các chủ thể kinh tế.

Không chỉ có vậy, với phương thức quản lý mới, những doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc, kê khai trung thực sẽ được ngành thuế bảo vệ tốt hơn. Ngược lại, việc quản lý bằng dữ liệu sẽ giúp loại bỏ tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, trốn thuế hoặc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là thu ngân sách mà còn là kiến tạo một môi trường kinh doanh minh bạch và kỷ cương.

Ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh, để thích ứng với phương thức quản lý mới dựa trên dữ liệu thì một trong những thay đổi lớn nhất đối với các SME đó là tư duy quản trị tài chính và kế toán.

Trước đây, công tác quản lý tài chính của SME thường rời rạc: dữ liệu bán hàng một nơi, kế toán một nơi, hóa đơn điện tử lại nằm ở một hệ thống khác. Cách làm này có thể tạm chấp nhận ở quy mô siêu nhỏ, nhưng khi bước vào sân chơi hội nhập với những giao dịch lớn, sự sai lệch dữ liệu sẽ ngay lập tức làm suy giảm tính cạnh tranh. Chính vì vậy, doanh nghiệp buộc phải số hóa và chuẩn hóa thông tin để có thể kiểm soát theo thời gian thực.

Chia sẻ rõ hơn về những lợi ích của việc quản lý dựa trên dữ liệu, ông Mạc Quốc Anh cho biết, thay vì phải lục tìm hồ sơ giấy tờ trong ngăn tủ, doanh nghiệp có thể tra cứu nhanh chóng trên hệ thống, giảm thiểu sai sót và chi phí nhân công.

Thông qua dữ liệu chuẩn hóa, chủ doanh nghiệp có thể nắm bắt chính xác dòng tiền, công nợ, tồn kho và các biến động bất thường trước khi phát sinh thanh tra, kiểm tra.

Khi báo cáo tài chính minh bạch, dòng tiền rõ ràng, doanh nghiệp sẽ dễ dàng thuyết phục các ngân hàng và nhà đầu tư để tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn.

Đặc biệt, hệ thống dữ liệu của ngành Thuế còn cung cấp ngược lại cho doanh nghiệp những góc nhìn giá trị. “Doanh nghiệp có thể nhìn vào dữ liệu để biết sản phẩm nào có biên lợi nhuận tốt, khoản chi phí nào chưa hợp lý hay những rủi ro tiềm ẩn trong hệ thống công nợ để điều chỉnh kịp thời”.

Khoảng cách từ chính sách đến thực thi: Những rào cản nội tại

Dù lợi ích đã rõ, nhưng thực tế cho thấy vẫn tồn tại một khoảng cách lớn giữa yêu cầu chính sách và năng lực triển khai của các SME. So với các doanh nghiệp lớn có nền tảng quản trị hiện đại và bộ máy kế toán chuyên nghiệp, các hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ đang phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Trước hết là hệ thống công nghệ của các SME hiện nay chưa đồng đều, dẫn đến việc thiếu tích hợp giữa các phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử, ngân hàng số và quản lý kho. Sự rời rạc này khiến dữ liệu dễ bị sai sót, chồng chéo và thiếu chứng từ khớp lệnh, buộc doanh nghiệp lại phải quay về xử lý thủ công, gây tốn kém nguồn lực.

Về nhân lực, đội ngũ kế toán tại các SME thường mỏng, một người phải phụ trách quá nhiều mảng từ xuất hóa đơn, theo dõi nợ đến làm việc với ngân hàng. Nhiều nơi vẫn duy trì thói quen quản trị kiểu cũ, chỉ coi dữ liệu là công cụ để báo cáo thuế định kỳ chứ chưa coi đó là tài sản để quản trị rủi ro và ra quyết định kinh doanh.

Bên cạnh đó, việc nâng cấp máy móc, hệ thống phần mềm và đào tạo nhân sự là một khoản đầu tư không nhỏ. Nhiều lãnh đạo SME vẫn còn tâm lý ngần ngại, cân nhắc liệu đầu tư có thực sự mang lại hiệu quả ngay lập tức hay không. “Nếu các hướng dẫn không rõ ràng hoặc công cụ quá phức tạp, doanh nghiệp sẽ ngại chuyển đổi và dễ quay lại với cách làm thủ công”, ông Mạc Quốc Anh phân tích.

Xóa bỏ tư duy “đối phó” trong quản trị thuế: Chìa khóa để doanh nghiệp nhỏ bền vững

Chia sẻ với những khó khăn của doanh nghiệp. Trưởng ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế, Cục Thuế Nguyễn Thu Trà nhấn mạnh, hiểu rõ những khó khăn của doanh nghiệp, ngành Thuế đang nỗ lực đơn giản hóa quy trình và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật. Hệ thống thuế điện tử liên tục được nâng cấp để tự động điền thông tin, giúp người nộp thuế giảm bớt thao tác và không phải cung cấp dữ liệu nhiều lần.

Cơ quan Thuế cũng phối hợp với các nhà cung cấp giải pháp để khuyến khích các dịch vụ miễn phí hoặc mức phí ưu đãi cho doanh nghiệp mới chuyển đổi. Các hình thức hỗ trợ cũng đa dạng hóa từ tập huấn trực tuyến đến sử dụng Chatbot AI để giải đáp vướng mắc 24/7. Đặc biệt, phương thức quản lý rủi ro giúp cơ quan Thuế có thêm thời gian, nguồn lực để tập trung vào quản lý nhóm doanh nghiệp có rủi ro cao, tạo môi trường thông thoáng nhất cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt được tự do sản xuất kinh doanh.

Còn ông Mạc Quốc Anh cho rằng, khi ngành Thuế đã đẩy mạnh việc quản lý dựa trên dữ liệu thì các doanh nghiệp không nên làm theo kiểu đối phó. Bởi việc chuẩn hóa dữ liệu, hóa đơn, chứng từ đến hàng tồn kho thì người hưởng lợi đầu tiên chính là doanh nghiệp”.

Trong một nền kinh tế hội nhập sâu rộng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ nằm ở giá cả hay sản phẩm, mà còn ở năng lực quản trị, độ tin cậy và mức độ tuân thủ pháp luật. Minh bạch chính là “tấm thẻ thông hành” để các SME tham gia vào các chuỗi cung ứng nội khối và quốc tế, nơi các đối tác lớn luôn đòi hỏi sự chuẩn mực trong báo cáo tài chính.

Việc quản trị thuế bằng dữ liệu có thể coi là bước đệm quan trọng để doanh nghiệp “trưởng thành” hơn. Khi lãnh đạo doanh nghiệp nhìn rõ sức khỏe tài chính của mình thông qua những con số biết nói, họ sẽ đưa ra các quyết định nhanh hơn, chính xác hơn và bền vững hơn. Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ đứng vững ở thị trường trong nước mà còn tự tin “vươn mình” ra biển lớn trong kỷ nguyên mới.