Chủ nhật 22/11/2026 13:53
Thời tiết: Hà Nội 25°C
Đà Nẵng 27°C
Cà Mau 32°C
Hải Phòng 25°C
TP Hồ Chí Minh 34°C
e-ISSN 3093-3501
Tuân thủ pháp luật
aa

Thuế không bắt đầu từ tờ khai: Doanh nghiệp cần thay đổi cách quản trị dữ liệu

Hương Quỳnh
Khi phương thức quản lý thuế chuyển từ kiểm tra hồ sơ, chứng từ sang phân tích dữ liệu, dòng tiền, dòng hàng và mức độ rủi ro, những cách vận hành từng được doanh nghiệp xem là bình thường có thể trở thành điểm rủi ro. Theo các chuyên gia, doanh nghiệp không chỉ cần cập nhật quy định mới về thuế, hóa đơn mà quan trọng hơn là phải thay đổi cách quản trị dữ liệu và kiểm soát giao dịch ngay từ đầu.
Thuế không bắt đầu từ tờ khai: Doanh nghiệp phải thay đổi cách quản trị dữ liệu
Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “xử lý thuế” sang quản trị rủi ro thuế. Ảnh: Hương Quỳnh.

Khi cơ quan Thuế “đọc” doanh nghiệp qua dữ liệu

Tại hội nghị “Thuế giá trị gia tăng và hóa đơn - điểm mới và tác động đến doanh nghiệp” ngày 18/8, bà Lê Yến, CEO HanoiTax, đưa ra một thông điệp đáng chú ý: “Thuế không bắt đầu từ tờ khai”.

Theo bà Yến, nếu doanh nghiệp vẫn coi thuế là công việc riêng của kế toán, đến cuối tháng, cuối quý mới tập hợp hóa đơn, chứng từ và xử lý kê khai thì đang bỏ qua một thực tế: rủi ro thuế có thể đã phát sinh từ rất lâu trước khi kế toán mở tờ khai.

Cách làm như “bán hàng trước, hóa đơn tính sau”, thu tiền trước rồi hoàn thiện hợp đồng, cuối kỳ mới xử lý chi phí hay duy trì dữ liệu quản trị khác với dữ liệu báo cáo thuế có thể từng tồn tại trong điều kiện dữ liệu còn rời rạc. Nhưng phương thức quản lý thuế hiện nay đã thay đổi.

Thay vì chủ yếu xuống doanh nghiệp, yêu cầu xuất trình từng tập hồ sơ để kiểm tra, cơ quan Thuế ngày càng có khả năng phân tích doanh nghiệp thông qua dữ liệu, dòng tiền, dòng hàng và nhiều nguồn thông tin khác.

Hệ thống quản lý rủi ro có thể chấm điểm doanh nghiệp; dữ liệu được phân tích, so sánh theo ngành, đối chiếu đa nguồn và nhận diện những mâu thuẫn trong chính hoạt động của doanh nghiệp.

Điều này khiến những điểm bất thường trước đây có thể dễ dàng bị bỏ qua trở thành tín hiệu cần giải trình.

Chẳng hạn, doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp bất thường so với ngành; thua lỗ nhiều năm nhưng vẫn tăng vốn, mở rộng mặt bằng, tuyển thêm nhân sự; hoặc chi phí đột biến vào những tháng cuối năm.

Đáng lưu ý, bà Lê Yến cảnh báo tình trạng doanh nghiệp có hai hệ thống sổ sách, một phục vụ quản trị nội bộ và một phục vụ báo cáo thuế.

Trong khi đó, ngành Thuế đang triển khai nhiều lớp công cụ phân tích rủi ro, gồm hệ thống quản lý rủi ro, phân tích so sánh ngành, đối chiếu đa nguồn dữ liệu, phân tích mâu thuẫn nội tại và ứng dụng AI, dữ liệu lớn để phát hiện hành vi bất thường.

“5 lớp công cụ này hoạt động đồng thời, tự động, không cần cán bộ đến trụ sở. Doanh nghiệp bị đọc trước khi nhận được quyết định kiểm tra”, bà Lê Yến nhấn mạnh.

Như vậy, vấn đề doanh nghiệp phải đối mặt không chỉ là “kê khai có đúng không”, mà còn là dữ liệu của doanh nghiệp có thống nhất, hợp lý và phản ánh đúng bản chất hoạt động kinh doanh hay không.

Doanh nghiệp cần thay đổi cách quản trị từ gốc

Từ thực tế trên, các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “xử lý thuế” sang quản trị rủi ro thuế.

Thuế không phải việc riêng của kế toán. Rủi ro có thể bắt đầu từ phòng kinh doanh khi ký hợp đồng, bộ phận mua hàng khi lựa chọn nhà cung cấp, từ cách tổ chức dòng tiền hoặc chính sách nhân sự. Nếu kế toán chỉ nhận hồ sơ để xử lý ở cuối quy trình thì rất khó kiểm soát rủi ro từ gốc.

Một giao dịch an toàn, theo mô hình “5 khớp + 1” được bà Lê Yến đưa ra, phải bảo đảm mô hình kinh doanh phù hợp pháp lý và thuế; hợp đồng phản ánh đúng bản chất; hóa đơn đúng thời điểm, nội dung, giá trị; dòng tiền đúng chủ thể và mục đích; chứng từ đủ khả năng chứng minh; đồng thời dữ liệu thống nhất giữa các hệ thống. Chỉ một khâu sai lệch cũng có thể khiến cả chuỗi giao dịch mất khả năng giải trình.

Trong khi đó, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, lưu ý với những thay đổi lớn trong chính sách thuế từ 1/7/2026, doanh nghiệp phải chủ động cập nhật, đặc biệt liên quan đến thay đổi về thuế GTGT, hoàn thuế và hóa đơn điện tử.

Đối với hóa đơn điện tử, doanh nghiệp cũng cần đặc biệt lưu ý các quy định mới về thời điểm lập hóa đơn, nội dung, xử lý hóa đơn sai sót và đăng ký, ngừng sử dụng hóa đơn điện tử. Một số dịch vụ cần thời gian đối soát dữ liệu được bổ sung thời điểm lập hóa đơn chậm theo quy định; một số trường hợp hóa đơn có sai sót cũng được xử lý theo cơ chế mới, không nhất thiết phải lập lại hóa đơn.

Điểm quan trọng là doanh nghiệp không nên nhìn những quy định này như các phần việc riêng lẻ của kế toán. Hóa đơn và tờ khai chỉ là phần cuối của một chuỗi giao dịch. Muốn kê khai đúng và giảm rủi ro, doanh nghiệp phải kiểm soát từ hợp đồng, giao dịch, hóa đơn, dòng tiền, chứng từ đến dữ liệu.

Theo bà Lê Yến, kế toán vì thế cũng cần chuyển từ vai trò ghi sổ, nhận hóa đơn, lập tờ khai sang kiểm soát dữ liệu, cảnh báo rủi ro và tham gia thiết kế quy trình. Lãnh đạo doanh nghiệp phải trao cho kế toán dữ liệu, quyền kiểm soát và trách nhiệm tương xứng.

Tin bài có thể bạn quan tâm

Thuế tỉnh Điện Biên: Thu hồi 400 tỷ đồng tiền thuế nợ, tiền phạt và chậm nộp

Thuế tỉnh Điện Biên: Thu hồi 400 tỷ đồng tiền thuế nợ, tiền phạt và chậm nộp

Thuế tỉnh Điện Biên triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý, đôn đốc và cưỡng chế nợ thuế, ước thu nộp ngân sách nhà nước 400 tỷ đồng tiền thuế nợ, tiền phạt và tiền chậm nộp. Tuy nhiên, tổng số nợ thuế vẫn tăng so với cuối năm 2025, đặt ra yêu cầu cần tăng cường quản lý và nâng cao hiệu quả thu hồi.
Vietel Telecom tung gói hỗ trợ chuyển đổi số, thúc đẩy thực thi Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Vietel Telecom tung gói hỗ trợ chuyển đổi số, thúc đẩy thực thi Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Ngay khi Quốc hội thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Tổng Công ty Viễn thông Viettel (Viettel Telecom) chính thức công bố gói chính sách hỗ trợ đặc biệt dành cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Theo đó, Viettel tặng miễn phí 500 Hợp đồng điện tử và 6 tháng sử dụng Giải pháp Quản lý bán hàng Tendoo cho các doanh nghiệp chưa sử dụng các dịch vụ này của Viettel. Chương trình áp dụng từ nay đến hết ngày 30/06/2027.
Thanh Hóa: Công khai 478 trường hợp nợ thuế gần 120 tỷ đồng

Thanh Hóa: Công khai 478 trường hợp nợ thuế gần 120 tỷ đồng

Ba đơn vị Thuế cơ sở 5, cơ sở 2 và cơ sở 9 tỉnh Thanh Hóa vừa công khai 478 người nộp thuế còn nợ tiền thuế và các khoản thu ngân sách nhà nước, với tổng số tiền lên tới 119,57 tỷ đồng tính đến ngày 31/10/2026. Trong đó, nhiều doanh nghiệp, đơn vị có khoản nợ từ hàng tỷ đến hàng chục tỷ đồng.
Sơn La tiếp tục công khai hàng loạt doanh nghiệp nợ thuế

Sơn La tiếp tục công khai hàng loạt doanh nghiệp nợ thuế

Thuế cơ sở 4, Thuế cơ sở 5 và Thuế cơ sở 1 tỉnh Sơn La vừa công khai danh sách 163 người nộp thuế còn nợ tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước, với tổng số tiền hơn 32 tỷ đồng tính đến ngày 31/10/2026. Trong đó, Thuế cơ sở 1 tỉnh Sơn La có số nợ lớn nhất, 17,18 tỷ đồng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Chery đẩy mạnh đầu tư, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Chery đẩy mạnh đầu tư, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam

Chiều 17/11, tại Thâm Quyến (Trung Quốc), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp ông Yin Tongyue (Doãn Đồng Dược), Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Chery Holdings, đề nghị tập đoàn tăng cường đầu tư, chuyển giao công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và phát triển chuỗi cung ứng tại Việt Nam.
Đưa thuế vào trường học: Gieo sớm mầm văn hóa tuân thủ

Đưa thuế vào trường học: Gieo sớm mầm văn hóa tuân thủ

Trong bối cảnh kinh tế số bùng nổ, thế hệ trẻ tiếp xúc với thương mại điện tử, livestream bán hàng và sáng tạo nội dung từ rất sớm. Thế nhưng, hiểu biết về nghĩa vụ thuế vẫn thường bị bỏ ngỏ cho đến khi nghĩa vụ tài chính phát sinh. Đề án "Thuế học đường" ra đời như một bước đi chiến lược mang tính đột phá, không chỉ hình thành ý thức tuân thủ pháp luật tự nguyện từ sớm mà còn trang bị kỹ năng ứng xử văn minh cho những công dân số tương lai.
Cảnh báo rủi ro thuế đối với doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện điện tử

Cảnh báo rủi ro thuế đối với doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện điện tử

Thuế TP. Đà Nẵng đề nghị các doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện điện tử chủ động rà soát việc kê khai thuế, hóa đơn, chứng từ và chi phí.
Quản trị dữ liệu: “Tấm hộ chiếu” để doanh nghiệp bước vào thị trường quốc tế

Quản trị dữ liệu: “Tấm hộ chiếu” để doanh nghiệp bước vào thị trường quốc tế

Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tiếp cận khách hàng toàn cầu với chi phí thấp hơn, nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ mất dữ liệu, gián đoạn kinh doanh. Khi yêu cầu pháp lý cụ thể hơn, quản trị rủi ro số trở thành điều kiện bảo vệ dòng tiền, uy tín và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
T&T Group tham gia giải bài toán logistics quốc gia với mô hình đa phương thức

T&T Group tham gia giải bài toán logistics quốc gia với mô hình đa phương thức

Quy mô giao thương ngày càng lớn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực logistics quốc gia. Việt Nam cần những trung tâm kết nối nhiều phương thức vận tải, xử lý hàng hóa theo tiêu chuẩn quốc tế và ứng dụng công nghệ. Trên hành lang Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, siêu cảng logistics Vietnam SuperPort do Tập đoàn T&T Group và Tập đoàn YCH (Singapore) hợp tác phát triển đang từng bước đáp ứng yêu cầu đó.
Agribank đồng hành triển khai dự án năng lượng trọng điểm

Agribank đồng hành triển khai dự án năng lượng trọng điểm

Agribank tiếp tục mở rộng hợp tác với Tập đoàn Xuân Thiện trong triển khai các dự án năng lượng quy mô lớn. Mới đây, ngân hàng tham dự lễ khởi công Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên (Sơn La), có tổng vốn đầu tư gần 27.871 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.200 MW.
Thuế tỉnh Sơn La: Điểm danh 114 người nộp thuế còn nợ 118,73 tỷ đồng

Thuế tỉnh Sơn La: Điểm danh 114 người nộp thuế còn nợ 118,73 tỷ đồng

Theo Thông báo số 31/TB-SLA ngày 10/11/2026, Thuế tỉnh Sơn La công khai danh sách 114 người nộp thuế còn nợ tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước. Tổng số tiền nợ thuế tính đến ngày 31/10/2026 là 118,73 tỷ đồng.
Thuế tỉnh Cao Bằng công khai 36 người nợ thuế

Thuế tỉnh Cao Bằng công khai 36 người nợ thuế

Theo Thông báo số 1917/TB-CBA ngày 12/11/2026, Thuế tỉnh Cao Bằng công khai thông tin người nộp thuế còn nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành. Cụ thể, tổng số tiền nợ thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước là 62,66 tỷ đồng. Danh sách gồm 36 người nộp thuế, được sắp xếp theo số tiền nợ thuế tính đến ngày 31/10/2026.
Hải quan khu vực XII: Công khai danh sách 67 người nộp thuế nợ hơn 105,7 tỷ đồng

Hải quan khu vực XII: Công khai danh sách 67 người nộp thuế nợ hơn 105,7 tỷ đồng

Chi cục Hải quan khu vực XII vừa công khai danh sách 67 người nộp thuế còn nợ thuế tính đến ngày 31/10/2026, với tổng số tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt còn nợ 105,72 tỷ đồng. Toàn bộ các trường hợp trong danh sách đều thuộc diện cưỡng chế theo quy định.
Khoanh vùng rủi ro thuế, hóa đơn từ giao dịch thương mại điện tử

Khoanh vùng rủi ro thuế, hóa đơn từ giao dịch thương mại điện tử

Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Quyết định số 186/QĐ-BCĐ đặt giao dịch trên sàn thương mại điện tử, nền tảng số và hóa đơn vào nhóm cần kiểm soát bên cạnh nhiều lĩnh vực. Trọng tâm không phải kiểm tra đại trà, mà cần khai thác, đối chiếu chuỗi dữ liệu để nhận diện đúng giao dịch, chủ thể và những dấu hiệu bất thường về doanh thu, hóa đơn, dòng tiền, nguồn gốc hàng hóa.
DATC và VAMC tăng cường hợp tác, thúc đẩy phát triển thị trường mua bán nợ

DATC và VAMC tăng cường hợp tác, thúc đẩy phát triển thị trường mua bán nợ

Với thế mạnh riêng và mục tiêu chung, sự hợp tác giữa DATC và VAMC được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển thị trường mua bán nợ theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả.