![]() |
| Cơ quan thuế các cấp đang đẩy mạnh thực hiện làm sạch mã số thuế. Ảnh: T. Nga |
Từ nỗi lo nợ đến kỳ vọng được tháo gỡ
Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cộng đồng kinh doanh.
Những bình luận, chia sẻ bày tỏ sự vui mừng, kỳ vọng chính sách sớm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06) xuất hiện nhiều trên các diễn đàn thuế.
Chị Thu Hà, Giám đốc một công ty tư vấn đầu tư và phát triển có trụ sở tại phường Trung Hòa, TP. Hà Nội cho biết, doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ năm 2018, không phát sinh doanh thu nhưng vẫn còn vướng hồ sơ khai thuế, nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp, khiến việc hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, giải thể doanh nghiệp gặp khó khăn.
Việc được xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp không chỉ giúp chị giảm áp lực tài chính mà còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp tháo gỡ những nghĩa vụ tồn đọng, sớm hoàn tất thủ tục giải thể.
Thực tế cho thấy, việc một cơ sở kinh doanh đã đóng cửa không đồng nghĩa với việc các nghĩa vụ về đăng ký thuế, khai thuế và chấm dứt hiệu lực mã số thuế đương nhiên kết thúc. Chính khoảng cách giữa việc ngừng kinh doanh trên thực tế và hoàn tất thủ tục theo quy định đã khiến nhiều trường hợp tiếp tục phát sinh vướng mắc.
Theo báo cáo của Chính phủ, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước còn hơn 2,5 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06. Đáng chú ý, số nợ gốc lệ phí môn bài thuộc phạm vi đề xuất xử lý khoảng 1.250 tỷ đồng, cùng khoảng 438 tỷ đồng tiền chậm nộp phát sinh.
![]() |
| Nhiều chia sẻ vui mừng về chính sách tháo gỡ khó khăn trong xử lý thủ tục chấm dứt mã số thuế. |
Những con số này cho thấy quy mô của vấn đề không chỉ nằm ở các khoản nợ thuế tồn đọng mà còn ở số lượng lớn hồ sơ chưa thể khép lại sau nhiều năm cơ sở kinh doanh ngừng hoạt động. Nếu không có cơ chế tháo gỡ phù hợp, việc xử lý những trường hợp này sẽ tiếp tục gặp khó khăn.
Gỡ nợ cũ, tạo điều kiện khép lại hồ sơ thuế
Nhìn nhận về chính sách vừa được Quốc hội thông qua, chuyên gia thuế, Luật sư Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng, những khoản nợ tồn đọng kéo dài có nguyên nhân từ việc không ít doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh chưa nắm rõ các thủ tục thuế cần thực hiện khi dừng hoạt động.
Nhiều người biết cách đăng ký khi bắt đầu kinh doanh nhưng lại chưa hiểu đầy đủ những nghĩa vụ phải hoàn thành khi chấm dứt hoạt động.
Có trường hợp đóng cửa hàng, trả mặt bằng và cho rằng như vậy là đã kết thúc việc kinh doanh, trong khi hồ sơ đăng ký kinh doanh và hồ sơ thuế vẫn chưa được xử lý theo quy định. Đến khi quay lại thực hiện thủ tục, người nộp thuế mới biết còn những nghĩa vụ tồn đọng, trong đó có lệ phí môn bài và tiền chậm nộp.
Phân tích rõ hơn, vị chuyên gia này nhấn mạnh, lệ phí môn bài trước đây gắn với tình trạng đăng ký và hoạt động của cơ sở kinh doanh theo quy định từng thời kỳ. Vì vậy, việc không có doanh thu chưa đủ để xác định cơ sở kinh doanh không còn nghĩa vụ môn bài.
Mặc dù việc thu, nộp lệ phí môn bài đã chấm dứt từ 1/1/2026, nhưng các khoản nghĩa vụ phát sinh trước đó vẫn cần có cơ sở pháp lý để xử lý.
Cơ chế đặc thù vừa được Quốc hội thông qua cho thấy những khó khăn, vướng mắc của người dân, doanh nghiệp đã được quan tâm tháo gỡ, qua đó tạo điều kiện để người nộp thuế giải quyết các nghĩa vụ tồn đọng và hoàn tất thủ tục thuế còn dang dở.
“Với những trường hợp đã thực sự dừng kinh doanh, việc xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp sẽ giảm số tiền người nộp thuế phải thu xếp khi quay lại hoàn tất thủ tục. Người muốn chấm dứt hoạt động có thêm điều kiện để khép hồ sơ, trong khi cơ quan Thuế cũng có cơ sở cập nhật chính xác tình trạng của những trường hợp đã ngừng hoạt động từ lâu”, chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được phân tích.
Tuy nhiên, chính sách không đồng nghĩa với việc mọi khoản nợ thuế đều được xóa mà người nộp thuế phải đáp ứng những điều kiện theo Nghị quyết.
Cụ thể, đối với việc xóa tiền chậm nộp, người nộp thuế phải nộp đủ tiền thuế nợ gốc, tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính (nếu có), đồng thời nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế và được cơ quan thuế tiếp nhận theo quy định.
Các trường hợp có hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc phát sinh hoạt động kinh doanh trong thời gian thuộc diện ngừng hoạt động theo những trường hợp loại trừ của Nghị quyết sẽ không được hưởng chính sách xóa tiền chậm nộp.
Tuy nhiên, trường hợp chỉ bán, thanh lý tài sản, hàng hóa còn lại để chấm dứt hoạt động và đã khai, nộp đủ số thuế phát sinh từ hoạt động này không thuộc diện loại trừ nêu trên.
Một điểm đáng chú ý là người nộp thuế không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp. Cơ quan quản lý thuế căn cứ dữ liệu trên hệ thống để thực hiện xóa các khoản nợ đủ điều kiện, công khai kết quả và gửi thông tin qua tài khoản giao dịch thuế điện tử của người nộp thuế nếu có.
Quy định này được kỳ vọng giảm thêm thủ tục cho người nộp thuế, nhất là những trường hợp đã ngừng kinh doanh nhiều năm, hồ sơ và chứng từ không còn đầy đủ.
Trước đó, tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội ngày 20/11, đại biểu Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đánh giá việc Chính phủ trình Nghị quyết là “rất kịp thời”.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cũng như những doanh nghiệp đã đóng cửa nhưng chưa hoàn tất thủ tục đều đang hào hứng đón nhận chính sách.
Không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn cho từng người nộp thuế, theo đại biểu Nguyễn Văn Thân, chính sách còn có ý nghĩa trong việc xác định chính xác số doanh nghiệp đang hoạt động thực chất, số đã ngừng hoạt động và số đang tạm dừng kinh doanh. Từ đó, có cơ sở xây dựng các giải pháp phát triển doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu đến năm 2030. Từ góc độ quản lý nhà nước, việc xử lý các khoản nợ tồn đọng cũng được kỳ vọng tạo chuyển biến trong công tác quản lý nợ thuế.
Việc tháo gỡ có điều kiện cũng được kỳ vọng khuyến khích người nộp thuế thanh toán các khoản nợ gốc, qua đó chuyển một phần nợ khó thu thành số thu thực tế, đồng thời giảm chi phí quản lý những khoản nợ kéo dài.
Trước đó, giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ sẽ theo dõi kết quả thu hồi nợ gốc, số tiền được xóa, số mã số thuế được khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực, số doanh nghiệp hoàn tất giải thể và nguyên nhân những hồ sơ còn vướng mắc.
Để chính sách sớm đi vào cuộc sống, bên cạnh việc xử lý các khoản nợ đủ điều kiện, các ý kiến cũng cho rằng việc hướng dẫn người nộp thuế hoàn thiện hồ sơ, giải quyết những vướng mắc về thủ tục cũng có ý nghĩa quan trọng.
Khi các khoản nợ và thủ tục được xử lý theo đúng quy định, người nộp thuế có thể hoàn tất việc chấm dứt hoạt động hoặc khôi phục mã số thuế để tiếp tục kinh doanh, trong khi cơ quan thuế có điều kiện cập nhật, làm sạch dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý.
| Những lưu ý về xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp Nghị quyết áp dụng đối với người nộp thuế trạng thái 03, 06 được cơ quan Thuế xác định tính đến hết ngày 23/10/2026. Trường hợp chưa thực hiện khai, nộp lệ phí môn bài thì không phải khai, nộp và không bị tính tiền chậm nộp đối với khoản lệ phí này. Người nộp thuế không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ. Cơ quan Thuế căn cứ dữ liệu quản lý để thực hiện xóa các khoản nợ đủ điều kiện. Trường hợp đã được xóa tiền chậm nộp nhưng sau đó bị phát hiện thuộc diện không được xóa theo quy định, cơ quan Thuế có trách nhiệm phục hồi khoản tiền đã xóa. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028. |