Miễn, giảm phí, lệ phí để người dân tiến sâu hơn vào đời sống số

Ảnh minh họa có sự hỗ trợ bởi AI.

Phóng viên: Theo Thông tư số 117/2026/TT-BTC (gọi tắt Thông tư 117), chính sách miễn, giảm 10 khoản phí, lệ phí có hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027. Nếu nhìn từ quyền lợi trực tiếp, người dân được hưởng lợi gì từ chính sách này, thưa ông?

Luật sư Phạm Tuấn Anh: Theo Thông tư 117, công dân Việt Nam có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và đáp ứng đủ điều kiện có thể được hưởng nhiều chính sách miễn, giảm phí, lệ phí. Đáng chú ý, lệ phí trước bạ đối với nhà, đất nhận chuyển nhượng khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng được giảm 10%; ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống đăng ký lần thứ 2 trở đi được giảm 50%; xe mô tô đăng ký lần thứ 2 trở đi được giảm 100%.

Giá trị của chính sách không chỉ được đo bằng số tiền người dân được giảm trong thời gian áp dụng. Điều quan trọng hơn là từ những ưu đãi ban đầu, người dân hình thành thói quen sử dụng định danh điện tử, khai thác dữ liệu số và thực hiện thủ tục trực tuyến. Khi đã thấy thủ tục số nhanh hơn, thuận tiện hơn và tiết kiệm hơn, nhu cầu sử dụng sẽ dần trở thành thói quen tự nhiên. Luật sư Phạm Tuấn Anh

Bên cạnh đó, người dân còn được miễn một số khoản như: phí khai thác, sử dụng thông tin trong cơ sở dữ liệu hộ tịch; lệ phí đăng ký cư trú; lệ phí cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước; phí cung cấp thông tin lý lịch tư pháp; một số khoản lệ phí liên quan đến giấy phép lái xe, đăng ký và cấp biển phương tiện, hộ chiếu, giấy thông hành, giấy phép xuất cảnh theo phạm vi quy định.

Quan trọng, lợi ích không chỉ nằm ở khoản tiền được miễn, giảm mà thực chất là cách Nhà nước tạo ra một lợi ích cụ thể để khuyến khích người dân tham gia sâu hơn vào đời sống số.

Khi dữ liệu được kết nối, người dân có thể giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ, hạn chế việc đi lại và giảm việc phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Đây mới là giá trị lớn hơn của quá trình số hóa thủ tục hành chính.

Phóng viên: Trong các khoản ưu đãi, lệ phí trước bạ được người dân đặc biệt quan tâm. Vậy cần hiểu như thế nào để không bỏ lỡ quyền lợi nhưng cũng không kỳ vọng vượt quá phạm vi chính sách, thưa ông?

Luật sư Phạm Tuấn Anh: Người dân cần lưu ý đây là chính sách có điều kiện và có giới hạn, không phải giảm lệ phí trước bạ không giới hạn.

Theo quy định, việc giảm lệ phí trước bạ được áp dụng một lần đối với mỗi loại tài sản gồm nhà, đất; ô tô; xe mô tô cho một công dân trong một năm. Số tiền được giảm tối đa không quá 5 lần mức lương cơ sở tại thời điểm kê khai lệ phí trước bạ.

Quan trọng hơn, ưu đãi tài chính gắn với yêu cầu về dữ liệu. Với nhà, đất, bên chuyển nhượng phải tích hợp thành công các thông tin, giấy tờ theo yêu cầu trên VNeID, cùng mã số thuế cá nhân và thông tin về quyền sử dụng đất. Với ô tô, xe mô tô, những thông tin liên quan đến đăng ký xe cũng phải được tích hợp theo quy định.

Điều này cho thấy, chính sách được thiết kế rõ ràng: Nhà nước tạo lợi ích tài chính, còn người dân chủ động hoàn thiện dữ liệu số của mình. Đây là cách tiếp cận hợp lý. Một khoản phí được miễn, một khoản lệ phí được giảm, một lần đi lại được cắt bớt có thể là động lực rất thiết thực để người dân hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số.

Phóng viên: Với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ thì sao, có được thụ hưởng trực tiếp chính sách này không, thưa ông?

Luật sư Phạm Tuấn Anh: Chúng ta cần phân biệt rõ giữa lợi ích trực tiếp và lợi ích gián tiếp. Đối tượng trọng tâm của chính sách là công dân Việt Nam có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và đáp ứng các điều kiện theo quy định. Vì vậy, doanh nghiệp với tư cách pháp nhân không thể mặc nhiên áp dụng chính sách dành cho công dân.

Tuy nhiên, với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, tác động của chính sách khá rõ vì chủ thể kinh doanh thường gắn trực tiếp với một cá nhân. Khi thông tin định danh, thuế, tài sản, phương tiện và các dữ liệu liên quan được kết nối tốt hơn, người kinh doanh có thể thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện thủ tục, đồng thời giảm thời gian và chi phí xử lý hồ sơ.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, lợi ích đáng chú ý hơn là ở các khoản phí liên quan đến hoạt động đầu tư, tài sản và giao dịch. Chẳng hạn, Thông tư 117 quy định, giảm 50% phí đăng ký giao dịch bảo đảm và phí cung cấp thông tin về giao dịch bảo đảm trong phạm vi quy định. Chính sách cũng giảm 50% phí thẩm định phê duyệt thiết kế phòng cháy và chữa cháy, với mức phí từ 250.000 đồng đến tối đa 75 triệu đồng mỗi dự án.

Với doanh nghiệp lớn, những khoản giảm này có thể không phải yếu tố quyết định, nhưng với doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, chi phí thủ tục và chi phí thời gian luôn tác động trực tiếp đến dòng tiền và hiệu quả kinh doanh. Vì vậy, giảm một khoản phí, rút ngắn một quy trình hay giảm một lần đi lại đều có ý nghĩa nhất định.

Quan trọng hơn, cần nhìn nhận chính sách này như một tín hiệu thúc đẩy số hóa hoạt động quản trị. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, doanh nghiệp sẽ không chỉ thuận lợi hơn trong việc thực hiện thủ tục mà còn giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy, giảm thao tác thủ công và nâng cao khả năng kiểm soát thông tin.

Phóng viên: Theo ông, chính sách này cần được tiếp nối như thế nào để động lực chuyển đổi số không dừng lại khi thời gian miễn, giảm phí, lệ phí kết thúc?

Luật sư Phạm Tuấn Anh: Việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 117/2026/TT-BTC là bước đi thiết thực để đưa chủ trương phát triển công dân số vào đời sống. Miễn, giảm 10 khoản phí, lệ phí không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp về chi phí mà còn tạo động lực để người dân chủ động sử dụng VNeID mức độ 2 và thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử.

Tuy nhiên, giá trị của chính sách không chỉ được đo bằng số tiền người dân được giảm trong thời gian áp dụng. Điều quan trọng hơn là từ những ưu đãi ban đầu, người dân hình thành thói quen sử dụng định danh điện tử, khai thác dữ liệu số và thực hiện thủ tục trực tuyến. Khi đã thấy thủ tục số nhanh hơn, thuận tiện hơn và tiết kiệm hơn, nhu cầu sử dụng sẽ dần trở thành thói quen tự nhiên.

Với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây cũng là cơ hội để đẩy nhanh quá trình chuẩn hóa dữ liệu, quản lý hồ sơ điện tử và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác và kết nối thông suốt, doanh nghiệp sẽ giảm được thời gian xử lý hồ sơ, chi phí giao dịch và những khâu giấy tờ không cần thiết.

Theo tôi, sau thời gian ưu đãi, điều cần tiếp nối là tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, tăng khả năng liên thông dữ liệu và duy trì những chính sách đủ sức khuyến khích người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ số. Khi người dân thấy rõ lợi ích, doanh nghiệp thấy giảm được chi phí và cơ quan nhà nước giảm được khâu xử lý, chuyển đổi số sẽ không còn là một mục tiêu mang tính khẩu hiệu mà trở thành phương thức phục vụ và giao dịch quen thuộc.

Đó cũng là cách để chính sách trở thành “cú hích” giúp hình thành thói quen số, giảm chi phí tuân thủ và đưa lợi ích của chuyển đổi số đến gần hơn với người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!