Thương mại điện tử Việt Nam bước vào kỷ nguyên tăng trưởng mới

Sự hội tụ của công nghệ, hạ tầng dữ liệu và logistics đã tạo nên bức tranh đa dạng về TMĐT trong giai đoạn mới.

Dữ liệu lớn dẫn dắt chiến lược TMĐT

Theo bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số, TMĐT tiếp tục là động lực quan trọng của kinh tế số và một trụ cột trong chiến lược chuyển đổi số ngành Công Thương.

Bà Oanh cho biết, Bộ Công Thương đã hoàn thiện hai văn bản quan trọng, đó là: Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 với định hướng “tiên phong - xanh - bao trùm”; dự thảo Luật TMĐT, tập trung vào phân loại mô hình nền tảng, quản lý chủ thể xuyên biên giới, đầu tư nước ngoài, dịch vụ hỗ trợ TMĐT và khung pháp lý cho hợp đồng điện tử.

Theo cơ quan quản lý, quy mô thị trường tăng nhanh đặt ra yêu cầu phát triển bền vững, xanh, nâng cao niềm tin và chuẩn hóa nguồn nhân lực. 4 nhóm nội dung trọng tâm được xác định gồm: xu hướng mô hình mới, xây dựng thị trường TMĐT lành mạnh, thúc đẩy TMĐT xanh - logistics bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và thu hẹp khoảng cách số.

Đề cập đến các điểm mới của khung chính sách, bà Lê Thị Hà, Trưởng phòng Quản lý hoạt động TMĐT (Cục TMĐT và Kinh tế số, Bộ Công Thương) cho hay, yêu cầu chuẩn hóa dữ liệu, quản lý TMĐT xuyên biên giới và kiểm soát mô hình kinh doanh mới như livestream hay influencer commerce (tiếp thị ảnh hưởng) sẽ được tăng cường.

Theo bà Hà, dự thảo Luật TMĐT gồm 7 chương, 41 điều, phân loại và quản lý theo bốn nhóm mô hình nền tảng; đồng thời nâng trách nhiệm của các nền tảng lớn trong tiếp nhận và xử lý phản ánh, bảo vệ người tiêu dùng và kiểm soát nội dung hàng hóa. Mục tiêu nhằm bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, tuân thủ pháp luật và theo kịp tốc độ đổi mới công nghệ.

Cung cấp thông tin mới nhất về TMĐT năm 2025, bà Đỗ Thanh Hương, Trưởng phòng Nghiên cứu thị trường (Nền tảng tổng hợp và khai thác dữ liệu thông minh Metric.vn thuộc Công ty CP Khoa học Dữ liệu) cho biết: Quý III/2025, tổng doanh số bốn sàn lớn đạt 103,6 nghìn tỷ đồng, tăng 2,6% so với quý II/2025. Trong đó, Shopee tiếp tục dẫn đầu với 56% thị phần; TikTok Shop duy trì mức tăng trưởng 69%, mở rộng thị phần lên 41%. 3 ngành hàng nổi bật gồm: làm đẹp, nhà cửa - đời sống, thời trang nữ. Nhóm hàng sức khỏe và thời trang trẻ em có mức tăng trưởng vượt trội.

Bà Hương nhận định, dữ liệu lớn đang trở thành công cụ then chốt để doanh nghiệp tối ưu chiến lược, nâng hiệu quả quảng cáo và dự báo xu hướng tiêu dùng.

Ông Đoàn Quốc Tâm, Trưởng ban Hợp tác, Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM) nhấn mạnh xu hướng xuất khẩu qua nền tảng số đang mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo ông Tâm, TMĐT xuyên biên giới giúp sản phẩm Việt Nam tiếp cận thị trường rộng hơn, giảm chi phí marketing, logistics và tăng khả năng xây dựng thương hiệu trực tuyến, phù hợp bối cảnh tiêu dùng số toàn cầu.

Xanh hóa TMĐT, tối ưu vận chuyển, giảm phát thải

Theo các chuyên gia, để TMĐT Việt Nam phát triển bền vững, doanh nghiệp cần: nâng cao năng lực vận hành và tối ưu logistics; chuẩn hóa dữ liệu để tăng minh bạch và hiệu quả quản lý; tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, giảm phát thải trong hoạt động TMĐT; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, tăng liên kết vùng để tạo cơ hội phát triển đồng đều trong hệ sinh thái TMĐT…

Bà Đặng Thùy Trang, Giám đốc đối ngoại Grab Việt Nam khẳng định: “TMĐT xanh: Tối ưu vận chuyển, giảm phát thải” là hướng đi giúp TMĐT phát triển; đồng thời đáp ứng yêu cầu giảm phát thải trong tương lai.

Đóng góp quan điểm về phát triển bền vững, bà Trang cũng cho rằng, hoạt động giao nhận đô thị cần chuyển sang mô hình phát thải thấp. Theo đó, những giải pháp cần chú trọng trong thời gian tới gồm: điện khí hóa đội xe, tối ưu lộ trình giao vận và dùng dữ liệu để điều phối đơn hàng.

Chia sẻ về chương trình hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm vùng miền thông qua TMĐT, đặc biệt bằng livestream và nội dung sáng tạo, ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng giám đốc TikTok Việt Nam cho rằng, mô hình này được cho là góp phần gia tăng giá trị kinh tế cho sản phẩm nông nghiệp và hàng thủ công mỹ nghệ.

Giới thiệu bộ giải pháp OmniAI, bà Lê Thị Nga, Giám đốc Khối Social Commerce & Shipping, Công ty CP Công nghệ Sapo cho hay, Sapo sẽ hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu quảng cáo thông qua Conversion API, Value Optimization và ứng dụng chatbot AI để tăng tỷ lệ chốt đơn.xanh

“Giải pháp FulfillMaster tự động hóa xử lý đơn hàng, giảm sai sót và tăng tốc hoạt động, đây là yếu tố quan trọng khi TMĐT tăng trưởng nhanh”, bà Nga nhận định.

Nhấn mạnh vai trò của hệ sinh thái thanh toán số trong TMĐT đa kênh, bà Phạm Thị Biên, Phó Giám đốc Khối doanh nghiệp, VNPAY cho rằng, các giải pháp như SmartPOS, PhonePOS, hóa đơn điện tử VNPAY-INVOICE và chữ ký số VNPAY-CA sẽ giúp tăng an toàn giao dịch, giảm rủi ro và bảo đảm tính pháp lý.