Mua hàng hóa từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ thuế TNDN

Nghị định cho phép doanh nghiệp được tạm tính chi phí được trừ đối với các khoản mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên Ảnh : TNga.

Làm rõ điều kiện chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế

Một trong những nội dung được giới kế toán và doanh nghiệp chờ đợi nhất tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP là hướng dẫn chi tiết các khoản chi được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Theo Nghị định, trừ các khoản chi không được trừ quy định tại Điều 10, doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ nếu đáp ứng đầy đủ ba điều kiện cơ bản.

Thứ nhất, khoản chi phải là chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đáng chú ý, Nghị định dành dung lượng đáng kể để quy định về chi phí cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Theo đó, chi phí R&D phát sinh trong kỳ tính thuế được tính vào chi phí được trừ tối đa không quá 200% chi phí thực tế cho hoạt động này, với điều kiện sau khi áp dụng mức chi bổ sung, doanh nghiệp không bị lỗ. Việc xác định chi phí R&D phải tuân thủ pháp luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và không bao gồm các khoản chi bị loại trừ theo quy định.

Quy định này được đánh giá là bước tiến quan trọng, thể hiện rõ chủ trương khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua chính sách thuế.

Thứ hai, khoản chi phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Nghị định cũng làm rõ các trường hợp đặc thù, như mua nông, lâm, thủy sản của người sản xuất trực tiếp; mua sản phẩm thủ công truyền thống; mua phế liệu của người thu nhặt trực tiếp; mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra hoặc mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế giá trị gia tăng.

Với các trường hợp này, doanh nghiệp phải có chứng từ chi trả tiền theo quy định và lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ, do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền ký và chịu trách nhiệm. Đối với các khoản mua từ 5 triệu đồng trở lên trong ngày, bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt.

Thứ ba, đối với các khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Nghị định cũng xử lý linh hoạt các tình huống phát sinh trong thực tế, như trường hợp mua nhiều lần trong cùng một ngày với tổng giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, hay trường hợp doanh nghiệp ủy quyền cho người lao động mua hộ hàng hóa, dịch vụ phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong các trường hợp này, chi phí vẫn được trừ nếu đáp ứng đủ điều kiện về hóa đơn, chứng từ, quy chế tài chính nội bộ và hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Đáng chú ý, Nghị định cho phép doanh nghiệp được tạm tính chi phí được trừ đối với các khoản mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên mà đến thời điểm ghi nhận chi phí chưa thanh toán. Tuy nhiên, nếu đến khi thanh toán mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp phải kê khai điều chỉnh giảm chi phí trong kỳ phát sinh việc thanh toán bằng tiền mặt, kể cả khi đã có quyết định thanh tra, kiểm tra.

Ngoài các khoản chi thông thường, Nghị định cũng cho phép doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ đối với nhiều khoản chi mang tính xã hội và phát triển nguồn nhân lực, như chi cho nhiệm vụ quốc phòng – an ninh; chi hỗ trợ hoạt động của tổ chức đảng, tổ chức chính trị – xã hội trong doanh nghiệp; chi đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nghề nghiệp cho người lao động; chi tài trợ cho giáo dục, y tế, văn hóa, phòng chống thiên tai, dịch bệnh; tài trợ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Riêng với các khoản tài trợ cho giáo dục, Nghị định quy định rất cụ thể, bao gồm tài trợ cho trường học, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy, hoạt động thường xuyên của trường, học bổng cho học sinh – sinh viên, các cuộc thi học thuật, cũng như tài trợ thành lập các quỹ khuyến học theo quy định của pháp luật.

Nghị định cũng quy định rõ cách xác định doanh thu trong các trường hợp đặc thù.

Song song với đó, Điều 10 của Nghị định cũng liệt kê rõ các khoản chi không được trừ, như các khoản chi không đáp ứng điều kiện theo quy định; các khoản tiền phạt vi phạm hành chính; khoản chi đã được bù đắp từ nguồn kinh phí khác hoặc từ các quỹ phát triển khoa học – công nghệ; phần chi vượt mức quy định đối với chi phí quản lý phân bổ từ công ty mẹ ở nước ngoài; chi phí lãi vay trong giao dịch liên kết; và các khoản chi phúc lợi cho người lao động vượt quá một tháng lương bình quân thực tế trong năm tính thuế.

Doanh nghiệp doanh thu dưới 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 15%–17%

Bên cạnh quy định về chi phí được trừ, Nghị định số 320/2025/NĐ-CP cũng làm rõ mức thuế suất thuế TNDN theo quy mô doanh thu – nội dung đang được đông đảo doanh nghiệp quan tâm.

Theo đó, thuế suất phổ thông áp dụng là 20%. Mức thuế suất 15% được áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng, trong khi mức 17% áp dụng với doanh nghiệp có tổng doanh thu trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng.

Tổng doanh thu làm căn cứ xác định mức thuế suất là tổng doanh thu từ hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ (không bao gồm các khoản giảm trừ), doanh thu từ hoạt động tài chính và thu nhập khác.

Nghị định cũng quy định rõ cách xác định doanh thu trong các trường hợp đặc thù. Với doanh nghiệp có thời gian hoạt động trong kỳ tính thuế năm trước liền kề dưới 12 tháng, tổng doanh thu được quy đổi theo tỷ lệ 12 tháng. Với doanh nghiệp mới thành lập, chuyển đổi loại hình hoặc hình thức sở hữu trong năm, thời gian hoạt động được tính đủ theo tháng.

Đối với doanh nghiệp mới thành lập trong kỳ tính thuế và dự kiến tổng doanh thu không quá 3 tỷ đồng hoặc không quá 50 tỷ đồng, doanh nghiệp được tạm nộp thuế hàng quý theo mức thuế suất tương ứng 15% hoặc 17%. Tuy nhiên, các mức thuế suất ưu đãi này không áp dụng đối với doanh nghiệp được thành lập dưới hình thức công ty con hoặc có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp trong mối quan hệ liên kết không đáp ứng điều kiện áp dụng thuế suất ưu đãi.

Ngoài thuế suất, Nghị định cũng làm rõ chính sách ưu đãi thuế TNDN theo ngành nghề và địa bàn. Các ngành nghề được ưu đãi thuế bao gồm ứng dụng công nghệ cao, đầu tư mạo hiểm cho phát triển, sản xuất sản phẩm phần mềm, sản phẩm an toàn thông tin, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao, nông – lâm nghiệp, sản xuất và lắp ráp ô tô, hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp, xuất bản và báo chí theo quy định của pháp luật.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, Nghị định 320/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa nhiều quy định của Luật thuế TNDN theo hướng rõ ràng, chi tiết và sát thực tiễn hơn. Việc làm rõ nguyên tắc xác định chi phí được trừ, chi không được trừ và cơ chế ưu đãi thuế không chỉ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý trong kê khai, quyết toán thuế, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong quản trị tài chính và hoạch định chiến lược phát triển.