Thứ sáu 20/11/2026 14:38
Thời tiết: Hà Nội 17°C
Đà Nẵng 24°C
Cà Mau 32°C
Hải Phòng 20°C
TP Hồ Chí Minh 34°C
e-ISSN 3093-3501
Xuất nhập khẩu
aa

Xuất khẩu số: Doanh nghiệp Việt cần làm gì để thắng?

Thái Hằng (Thực hiện)
Thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang nổi lên như một động lực mới cho xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, chia sẻ với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính, bà Phạm Thị Xuân, Viện trưởng Viện phát triển bền vững và kinh tế số cho rằng, để doanh nghiệp Việt tận dụng hiệu quả kênh này, không chỉ cần nền tảng công nghệ mà còn đòi hỏi sự chuyển đổi toàn diện về tư duy, năng lực và chiến lược phát triển thị trường.
Xuất khẩu số: Doanh nghiệp Việt cần làm gì để thắng?
Xuất khẩu số: Doanh nghiệp Việt cần gì để thắng?

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ, bà nhìn nhận như thế nào về vai trò của TMĐT xuyên biên giới đối với xuất khẩu của Việt Nam hiện nay?

Xuất khẩu số: Doanh nghiệp Việt cần làm gì để thắng?

TMĐT xuyên biên giới không chỉ là câu chuyện của kênh bán hàng, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện hoạt động xuất khẩu. Nếu tận dụng tốt, đây sẽ là động lực quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại và bền vững.

Bà Phạm Thị Xuân

Có thể thấy rằng TMĐT xuyên biên giới không còn là một xu hướng mang tính thử nghiệm mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược xuất khẩu của Việt Nam. Khi công nghệ số phát triển, cách thức tiếp cận thị trường quốc tế đã thay đổi căn bản.

Trước đây, doanh nghiệp muốn xuất khẩu phải thông qua đại lý, nhà nhập khẩu hoặc tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại với chi phí lớn. Nay, chỉ với một gian hàng trên nền tảng số, họ có thể tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều quốc gia. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách địa lý, giảm chi phí và tăng khả năng kết nối trực tiếp.

Đáng chú ý, số liệu thống kê của Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho thấy, TMĐT Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng, với quy mô đạt 31 tỷ USD vào năm 2025; tốc độ tăng trưởng xuất khẩu qua kênh này lên tới 78%, với giá trị khoảng 4,45 tỷ USD.

Hiệp hội TMĐT Việt Nam cũng dự báo đến năm 2030, quy mô thị trường TMĐT có thể đạt 50-70 tỷ USD vào năm 2030, tương ứng mức tăng trưởng trung bình khoảng 20% mỗi năm.

Xu hướng này tiếp tục được thể hiện rõ trong quý I/2026, khi tổng doanh số TMĐT đạt khoảng 134,6 nghìn tỷ đồng (tương đương 5,1 tỷ USD), tăng 32,74% so với cùng kỳ năm 2025, số liệu từ Metric.vn.

Kết quả trên cho thấy, dù mới trải qua quý đầu của năm 2026, song triển vọng khá tích cực, khi Nghị quyết số 01/NQ-CP đặt mục tiêu cho thị trường TMĐT 2026 tăng khoảng 20-22%. Những con số này cho thấy TMĐT đang dần định hình lại cách thức xuất khẩu của Việt Nam.

Theo bà, lợi thế lớn nhất mà TMĐT xuyên biên giới mang lại cho doanh nghiệp Việt là gì, đặc biệt là với doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Lợi thế quan trọng nhất nằm ở khả năng tạo ra một “sân chơi” bình đẳng hơn. Trong môi trường số, quy mô doanh nghiệp không còn là yếu tố quyết định tuyệt đối như trước.

Một doanh nghiệp nhỏ tại Gia Lai, Đồng Tháp hay Sơn La vẫn có thể tiếp cận khách hàng toàn cầu nếu biết tận dụng nền tảng số, đầu tư vào chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Đây là điểm khác biệt căn bản so với phương thức xuất khẩu truyền thống.

Không chỉ giúp gia tăng đơn hàng, TMĐT còn cho phép doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xây dựng thương hiệu, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng cuối cùng, thay vì phụ thuộc vào các khâu trung gian.

Bên cạnh cơ hội, thực tế triển khai cho thấy doanh nghiệp Việt vẫn gặp nhiều khó khăn, bà có thể phân tích rõ hơn những thách thức này?

Đúng vậy, cơ hội là rất lớn nhưng đi kèm với đó là những yêu cầu không nhỏ. Nhiều doanh nghiệp hiện vẫn gặp khó khăn trong các khâu then chốt như logistics, thanh toán quốc tế, quản trị dữ liệu và xây dựng thương hiệu.

Không ít doanh nghiệp mới dừng lại ở việc đưa hàng hoá lên sàn, nhưng chưa có chiến lược phát triển thị trường bài bản. Trong khi đó, TMĐT xuyên biên giới đòi hỏi cách tiếp cận chuyên nghiệp hơn, từ lựa chọn thị trường mục tiêu, tối ưu sản phẩm, đến vận hành chuỗi cung ứng.

TMĐT không chỉ giúp doanh nghiệp tăng số lượng đơn hàng mà quan trọng hơn là mở ra khả năng tiếp cận những thị trường mới mà nếu đi theo con đường xúc tiến truyền thống sẽ mất rất nhiều thời gian và chi phí.

Ngoài ra, áp lực về tiêu chuẩn quốc tế, truy xuất nguồn gốc, yêu cầu xanh hóa sản phẩm cũng ngày càng cao. Đây là những yếu tố buộc doanh nghiệp phải thay đổi từ gốc, chứ không chỉ ở khâu bán hàng.

Hành lang pháp lý được đánh giá là yếu tố quan trọng để thúc đẩy lĩnh vực này, bà nghĩ sao về những chính sách mới sắp có hiệu lực thi hành?

TMĐT không chỉ là kênh bán hàng, mà còn là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường toàn cầu và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế.

Việc Quốc hội thông qua Luật TMĐT số 122/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, là một bước tiến đáng chú ý. Lần đầu tiên, nội dung hỗ trợ TMĐT xuyên biên giới được đưa vào Luật, thể hiện định hướng rõ ràng trong việc mở rộng thị trường quốc tế cho hàng hóa và dịch vụ Việt Nam.

Song song đó, Kế hoạch triển khai thi hành Luật TMĐT cũng xác định cụ thể trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong việc tổ chức thực hiện, từ tuyên truyền, tập huấn đến rà soát và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Điều này cho thấy, chính sách đang chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ, tạo nền tảng dài hạn cho xuất khẩu qua kênh số.

Theo bà, để TMĐT xuyên biên giới thực sự trở thành động lực tăng trưởng xuất khẩu, doanh nghiệp Việt Nam và các bên liên quan cần tập trung vào những yếu tố nào?

Phát triển TMĐT xuyên biên giới cần dựa trên bốn trụ cột chính.

Thứ nhất là sản xuất, trong đó doanh nghiệp phải nâng cao năng lực nội tại, chủ động nguyên liệu, đẩy mạnh nghiên cứu và xây dựng thương hiệu quốc tế, thay vì chỉ gia công.

Thứ hai là thị trường, cần tận dụng các hiệp định thương mại tự do, đồng thời đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc.

Thứ ba là xúc tiến thương mại, theo hướng đổi mới toàn diện, gắn với xây dựng thương hiệu quốc gia và đáp ứng các tiêu chuẩn như xanh hóa, truy xuất nguồn gốc.

Cuối cùng là logistics, lĩnh vực còn nhiều dư địa để bứt phá, đòi hỏi đầu tư vào trung tâm logistics TMĐT quốc tế, hệ thống kho ngoại quan và tối ưu chi phí.

Có thể nói, TMĐT xuyên biên giới không chỉ là câu chuyện của kênh bán hàng, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện hoạt động xuất khẩu. Nếu tận dụng tốt, đây sẽ là động lực quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại và bền vững.

Trân trọng cảm ơn bà!

Tin bài có thể bạn quan tâm

Ngành dệt may đồng bộ nhiều giải pháp để đạt mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD

Ngành dệt may đồng bộ nhiều giải pháp để đạt mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD

Dù 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt 39,84 tỷ USD, tăng 3,9% so với cùng kỳ năm trước, song để đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu khoảng 48 tỷ USD cả năm vẫn còn nỗ lực hơn nữa, đặc biệt trong bối cảnh thị trường phục hồi chưa đồng đều, chi phí và tiêu chuẩn gia tăng. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) đã phân tích những yếu tố quyết định giúp hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026, đồng thời chia sẻ định hướng mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành trong thời gian tới.
Ba nhóm hàng xuất khẩu chủ lực mang về gần 290 tỷ USD

Ba nhóm hàng xuất khẩu chủ lực mang về gần 290 tỷ USD

Xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng khi kim ngạch từ đầu năm đến ngày 15/11/2026 đạt 529,26 tỷ USD, tăng 28,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Lào Cai khai thông dòng chảy thương mại xuyên biên giới

Lào Cai khai thông dòng chảy thương mại xuyên biên giới

Nằm trên trục giao thương kết nối Tây Nam Trung Quốc với Việt Nam và ASEAN, Lào Cai đang từng bước chuyển lợi thế địa lý thành năng lực kết nối kinh tế. Từ đầu tư hạ tầng giao thông, xây dựng cửa khẩu thông minh đến mở rộng xúc tiến thương mại và khai thác các hiệp định thương mại tự do, địa phương hướng tới nâng cao vị thế trong chuỗi lưu chuyển hàng hóa khu vực.
Nông sản Việt vào EU: Không chỉ tăng sản lượng, phải nâng giá trị

Nông sản Việt vào EU: Không chỉ tăng sản lượng, phải nâng giá trị

Thực tế xuất khẩu cà phê trong 10 tháng năm 2026 tăng 18,1% về sản lượng nhưng giảm 5,4% về giá trị, cho thấy bài toán nâng giá trị nông sản vẫn còn nhiều thách thức. Tận dụng EVFTA, doanh nghiệp cần chuyển từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm và phát triển bền vững của EU.
DEPA và DEFA: Mở thị trường, nâng chuẩn xuất nhập khẩu

DEPA và DEFA: Mở thị trường, nâng chuẩn xuất nhập khẩu

Khi kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vượt 1.000 tỷ USD sau 10 tháng năm 2026, yêu cầu nâng cao hiệu quả giao dịch, kết nối dữ liệu và giảm chi phí xuyên biên giới ngày càng rõ nét. Hiệp định Đối tác Kinh tế số (DEPA) và Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA) được kỳ vọng mở thêm không gian cho thương mại số, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào mức độ tương thích của thể chế, hạ tầng và năng lực số trong nước.
Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính

Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính

Có lợi thế về truyền thống sản xuất và bản sắc ẩm thực, nhưng mặt hàng nước mắm của Việt Nam vẫn chưa khai thác tương xứng tiềm năng xuất khẩu. Để chinh phục những thị trường khó tính, doanh nghiệp không chỉ cần bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và minh bạch toàn bộ quy trình sản xuất.
Xuất nhập khẩu đạt 1.070 tỷ USD, tiếp đà xuất siêu

Xuất nhập khẩu đạt 1.070 tỷ USD, tiếp đà xuất siêu

Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực trong nửa đầu tháng 11/2026 khi quy mô kim ngạch duy trì ở mức cao và cán cân thương mại tiếp tục trạng thái xuất siêu.
CEPA Việt Nam - UAE: Biến lợi thế hiệp định thành động lực tăng trưởng

CEPA Việt Nam - UAE: Biến lợi thế hiệp định thành động lực tăng trưởng

CEPA Việt Nam - UAE mở thêm cánh cửa cho hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn hai nước. Nhưng ưu đãi chỉ tạo lợi thế ban đầu; năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, hiểu thị trường và xây dựng đối tác mới quyết định cơ hội thành đơn hàng, dự án và hiện diện bền vững trên thực tế.
Từ ngày 17/11/2026 thép cán nguội xuất khẩu sang EU bị áp thuế 16%

Từ ngày 17/11/2026 thép cán nguội xuất khẩu sang EU bị áp thuế 16%

Thép cán nguội có xuất xứ từ Việt Nam và các nước Ấn Độ, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Thổ Nhĩ Kỳ xuất khẩu vào Liên minh châu Âu (EU) chịu mức thuế chống bán phá giá 16% từ ngày 17/11/2026.
Nhôm Việt Nam bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá

Nhôm Việt Nam bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá

Không chỉ thanh và ống nhôm, nhiều sản phẩm như cửa, khung cửa, hệ mặt dựng, lan can, bộ tản nhiệt, giá đỡ pin mặt trời, bộ phận xe đạp và ván khuôn có xuất xứ từ Việt Nam cũng nằm trong phạm vi vụ điều tra chống bán phá giá do Ấn Độ khởi xướng.
VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

Ngày 17/11, Vietnam Report phối hợp cùng Báo VietNamNet công bố Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026. Lễ công bố năm nay đánh dấu cột mốc 20 năm VNR500 đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, ghi nhận và tôn vinh những đầu tàu kinh tế qua các giai đoạn phát triển.
Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Trong bối cảnh tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở thêm dư địa cho xuất nhập khẩu, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là cơ hội để nông sản chế biến, thực phẩm đặc sản, hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm OCOP vượt qua giới hạn phân phối truyền thống, đóng góp vào mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.
Hưng Yên: Xuất nhập khẩu tiến sát 17 tỷ USD và nhiều cơ hội bứt phá

Hưng Yên: Xuất nhập khẩu tiến sát 17 tỷ USD và nhiều cơ hội bứt phá

Trong 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Hưng Yên đạt 16,95 tỷ USD, tăng 16,1% so với cùng kỳ 2025. Riêng tháng 10, xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ 2025, đưa mức xuất siêu của tỉnh từ đầu năm lên 1,28 tỷ USD.
Kết nối hệ sinh thái, khơi thông dòng chảy xuất khẩu hàng Việt

Kết nối hệ sinh thái, khơi thông dòng chảy xuất khẩu hàng Việt

Quy mô thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam năm 2026 ước đạt 37,2-37,8 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng lớn trong nền kinh tế. Tuy nhiên, để chuyển hóa thành sức bật xuất khẩu, hàng Việt cần nhiều hơn những kênh bán hàng trực tuyến. Đó là sự kết nối đồng bộ giữa sản xuất, công nghệ, logistics và phân phối, hình thành hệ sinh thái đủ năng lực đưa sản phẩm Việt tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế.
Việt Nam - Chile: Mở rộng hợp tác, đưa cơ hội thành giá trị thực

Việt Nam - Chile: Mở rộng hợp tác, đưa cơ hội thành giá trị thực

Quan hệ Việt Nam - Chile có nền tảng từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Chile (VCFTA) và lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Yêu cầu không chỉ mở rộng trao đổi hàng hóa, mà còn kết nối đầu tư, tháo gỡ điểm nghẽn, chuyển tiềm năng thành đơn hàng, dự án và chuỗi giá trị bền vững.