Thứ năm 19/11/2026 02:02
Thời tiết: Hà Nội 22°C
Đà Nẵng 26°C
Cà Mau 25°C
Hải Phòng 21°C
TP Hồ Chí Minh 28°C
e-ISSN 3093-3501
Xuất nhập khẩu
aa

Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính

Thái Hằng
Có lợi thế về truyền thống sản xuất và bản sắc ẩm thực, nhưng mặt hàng nước mắm của Việt Nam vẫn chưa khai thác tương xứng tiềm năng xuất khẩu. Để chinh phục những thị trường khó tính, doanh nghiệp không chỉ cần bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và minh bạch toàn bộ quy trình sản xuất.
Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính
Ảnh minh họa có sự hỗ trợ bởi AI.

Rào cản từ nguồn nguyên liệu

Tại Hội thảo “Khoa học công nghệ và truy xuất nguồn gốc - Giải pháp cho xuất khẩu nước mắm” ngày 18/11/2026, ông Lê Văn Giang, Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm Việt Nam cho biết, thị phần xuất khẩu nước mắm còn khiêm tốn, một phần do rào cản kỹ thuật tại EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Nước mắm Việt tìm đường xuất khẩu vào thị trường khó tính

Thị phần xuất khẩu nước mắm còn khiêm tốn, một phần do rào cản kỹ thuật tại EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Nhà nhập khẩu ngày càng quan tâm đến tính hợp pháp của nguyên liệu, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất từng lô hàng. Trong khi đó, việc thiếu thống kê riêng cũng khiến quy mô xuất khẩu nước mắm chưa được phản ánh đầy đủ.

Ông Lê Văn Giang

Nhà nhập khẩu ngày càng quan tâm đến tính hợp pháp của nguyên liệu, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất từng lô hàng.

Trong khi đó, việc thiếu thống kê riêng cũng khiến quy mô xuất khẩu nước mắm chưa được phản ánh đầy đủ.

Nước mắm Phú Quốc đã được EU bảo hộ tên gọi xuất xứ từ năm 2012, tuy nhiên, lợi thế về chỉ dẫn địa lý không thay thế các điều kiện nhập khẩu mà doanh nghiệp phải đáp ứng.

Theo ThS. Nguyễn Thị Trang Nhung, Phó Trưởng ban Hợp tác quốc tế Hội Thủy sản Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Nước mắm Việt Nam, khó khăn lớn nằm ở đặc thù nguyên liệu được thu mua từ nhiều tàu, nhiều chuyến biển. Hồ sơ phải kết nối được từ khai thác, bốc dỡ, thu mua đến chế biến.

Trong thực tế, nhật ký khai thác có trường hợp ghi sai tọa độ, thiếu thông tin; dữ liệu giám sát hành trình (VMS) không khớp hồ sơ chuyển tải qua tàu dịch vụ hậu cần. Tình trạng trùng số giấy biên nhận nhưng khác doanh nghiệp, khối lượng… cũng tác động, gây khó khăn nhất định đối với việc xác minh nguồn gốc.

Đáng chú ý, nghề lưới vây khai thác cá cơm theo đàn, trong khi quản lý thực hiện theo vùng, có thể phát sinh bất cập khi đàn cá di chuyển qua các vùng biển khác nhau.

Những sai lệch từ khâu khai thác, thu mua có thể ảnh hưởng đến khả năng chứng minh nguồn gốc của cả lô thành phẩm, dù doanh nghiệp đã thực hiện quy trình chế biến đúng yêu cầu.

Truy xuất nguồn gốc trở thành điều kiện cạnh tranh

Từ ngày 1/1/2026, Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT có hiệu lực, quy định về nhật ký khai thác, kiểm tra tàu cá, giám sát sản lượng tại cảng, xác nhận nguyên liệu và chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Thời hạn cấp giấy xác nhận nguồn gốc nguyên liệu được rút từ 2 ngày xuống 1 ngày.

Tại thị trường EU, Quy định 2026/1304 có hiệu lực từ ngày 13/9/2026, bổ sung mã HS 2103 vào phạm vi điều kiện nhập khẩu đối với sản phẩm có nguồn gốc động vật. Các cơ sở thuộc diện điều chỉnh phải đáp ứng yêu cầu về danh sách cơ sở được EU công nhận.

Theo đó, nước mắm HS 2103 thuộc trường hợp ngoại lệ đối với yêu cầu chứng nhận khai thác theo Quy định EC 1005/2008. Tuy nhiên, sản phẩm vẫn phải đáp ứng các điều kiện liên quan đến an toàn thực phẩm và nhập khẩu.

TS. Trần Hồng Quang, đại diện Hội Thủy sản Việt Nam cho rằng, điểm nghẽn hiện nay là dữ liệu chưa được kết nối thành hồ sơ xuyên suốt. “Thông tin về tàu cá, chuyến biển, sản lượng, cảng, nguyên liệu và lô sản phẩm cần liên thông để có thể truy ngược lịch sử hàng hóa khi cần kiểm tra”, ông Quang cho hay.

Việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) trong năm 2026 là một bước hướng tới mục tiêu này. Tuy nhiên, hiệu quả truy xuất phụ thuộc trước hết vào tính chính xác và đồng bộ của dữ liệu tại từng khâu.

Công nghệ nâng chất lượng, chuẩn hóa sản xuất

Bên cạnh nguồn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và tính ổn định của sản phẩm cũng quyết định khả năng tiếp cận thị trường.

Bà Lê Thị Nga, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Hàng tiêu dùng Masan cho biết, doanh nghiệp đã xây dựng cơ sở dữ liệu với hơn 10.000 kết quả phân tích, tập trung vào 17 loại axit amin tại ba vùng sản xuất.

Mục tiêu hướng tới nhận diện đặc trưng nước mắm cốt lên men từ cá cơm trong thời gian từ 6 tháng trở lên. Đường cong axit amin được sử dụng để nhận diện quá trình lên men, phát hiện sai lệch và đánh giá tính nhất quán của sản phẩm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp khảo sát 15 nhà thùng, 3 ruộng muối, phân lập 148 chủng vi sinh vật có khả năng thủy phân và 196 chủng có khả năng tạo hương, phục vụ nghiên cứu cải thiện quá trình sản xuất.

Đáng chú ý, thay vì chỉ kiểm tra thành phẩm, doanh nghiệp hướng tới kiểm soát toàn bộ quá trình thông qua các thông số về độ đạm, pH, hàm lượng muối, vi sinh và hồ sơ từng lô. Cách làm này giúp tăng khả năng phát hiện bất thường, đồng thời tạo cơ sở kỹ thuật chứng minh chất lượng sản phẩm với nhà nhập khẩu.

Như vậy, theo chuyên gia, để mở rộng xuất khẩu, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình tiếp nhận nguyên liệu, đối chiếu nhật ký khai thác, dữ liệu VMS, giấy biên nhận và chứng từ thu mua ngay từ đầu. Hệ thống dữ liệu cũng cần kết nối giữa khâu thu mua, chế biến, bảo quản và xuất khẩu.

Về phía cơ quan quản lý, cần tiếp tục rà soát những bất cập trong quản lý khai thác theo vùng, đồng thời hoàn thiện quy định đối với hoạt động thu mua, gom nguyên liệu qua tàu dịch vụ hậu cần.

Chung quan điểm, TS. Trần Hồng Quang cũng đề xuất, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu có sự tham gia của cơ quan quản lý, cảng cá, ngư dân, doanh nghiệp thu mua và cơ sở chế biến.

Theo ông Quang, khi nguồn nguyên liệu được kiểm soát, quy trình sản xuất minh bạch và chất lượng được chứng minh bằng dữ liệu, sản phẩm mới có thêm nền tảng để tạo dựng niềm tin và mở rộng thị trường quốc tế.

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Xuất nhập khẩu đạt 1.070 tỷ USD, tiếp đà xuất siêu

Xuất nhập khẩu đạt 1.070 tỷ USD, tiếp đà xuất siêu

Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực trong nửa đầu tháng 11/2026 khi quy mô kim ngạch duy trì ở mức cao và cán cân thương mại tiếp tục trạng thái xuất siêu.
CEPA Việt Nam - UAE: Biến lợi thế hiệp định thành động lực tăng trưởng

CEPA Việt Nam - UAE: Biến lợi thế hiệp định thành động lực tăng trưởng

CEPA Việt Nam - UAE mở thêm cánh cửa cho hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn hai nước. Nhưng ưu đãi chỉ tạo lợi thế ban đầu; năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, hiểu thị trường và xây dựng đối tác mới quyết định cơ hội thành đơn hàng, dự án và hiện diện bền vững trên thực tế.
Từ ngày 17/11/2026 thép cán nguội xuất khẩu sang EU bị áp thuế 16%

Từ ngày 17/11/2026 thép cán nguội xuất khẩu sang EU bị áp thuế 16%

Thép cán nguội có xuất xứ từ Việt Nam và các nước Ấn Độ, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Thổ Nhĩ Kỳ xuất khẩu vào Liên minh châu Âu (EU) chịu mức thuế chống bán phá giá 16% từ ngày 17/11/2026.
Nhôm Việt Nam bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá

Nhôm Việt Nam bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá

Không chỉ thanh và ống nhôm, nhiều sản phẩm như cửa, khung cửa, hệ mặt dựng, lan can, bộ tản nhiệt, giá đỡ pin mặt trời, bộ phận xe đạp và ván khuôn có xuất xứ từ Việt Nam cũng nằm trong phạm vi vụ điều tra chống bán phá giá do Ấn Độ khởi xướng.
VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

Ngày 17/11, Vietnam Report phối hợp cùng Báo VietNamNet công bố Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026. Lễ công bố năm nay đánh dấu cột mốc 20 năm VNR500 đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, ghi nhận và tôn vinh những đầu tàu kinh tế qua các giai đoạn phát triển.
Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Trong bối cảnh tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở thêm dư địa cho xuất nhập khẩu, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là cơ hội để nông sản chế biến, thực phẩm đặc sản, hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm OCOP vượt qua giới hạn phân phối truyền thống, đóng góp vào mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.
Hưng Yên: Xuất nhập khẩu tiến sát 17 tỷ USD và nhiều cơ hội bứt phá

Hưng Yên: Xuất nhập khẩu tiến sát 17 tỷ USD và nhiều cơ hội bứt phá

Trong 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Hưng Yên đạt 16,95 tỷ USD, tăng 16,1% so với cùng kỳ 2025. Riêng tháng 10, xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ 2025, đưa mức xuất siêu của tỉnh từ đầu năm lên 1,28 tỷ USD.
Kết nối hệ sinh thái, khơi thông dòng chảy xuất khẩu hàng Việt

Kết nối hệ sinh thái, khơi thông dòng chảy xuất khẩu hàng Việt

Quy mô thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam năm 2026 ước đạt 37,2-37,8 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng lớn trong nền kinh tế. Tuy nhiên, để chuyển hóa thành sức bật xuất khẩu, hàng Việt cần nhiều hơn những kênh bán hàng trực tuyến. Đó là sự kết nối đồng bộ giữa sản xuất, công nghệ, logistics và phân phối, hình thành hệ sinh thái đủ năng lực đưa sản phẩm Việt tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế.
Việt Nam - Chile: Mở rộng hợp tác, đưa cơ hội thành giá trị thực

Việt Nam - Chile: Mở rộng hợp tác, đưa cơ hội thành giá trị thực

Quan hệ Việt Nam - Chile có nền tảng từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Chile (VCFTA) và lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Yêu cầu không chỉ mở rộng trao đổi hàng hóa, mà còn kết nối đầu tư, tháo gỡ điểm nghẽn, chuyển tiềm năng thành đơn hàng, dự án và chuỗi giá trị bền vững.
Lào Cai đặt mục tiêu tăng gấp đôi năng lực vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu

Lào Cai đặt mục tiêu tăng gấp đôi năng lực vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu

Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai được định hướng phát triển gắn với ba khu vực cửa khẩu quốc tế Lào Cai, Bản Vược và Mường Khương, kết nối thương mại, logistics, công nghiệp, đô thị và chế biến nông sản. Đây là một trong những trọng tâm trong phương án tổ chức lại không gian phát triển của tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030.
Logistics quốc tế: Mắt xích quyết định sức cạnh tranh của hàng Việt

Logistics quốc tế: Mắt xích quyết định sức cạnh tranh của hàng Việt

Thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở rộng không gian xuất khẩu, tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu và gia tăng giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, để biến cơ hội thị trường thành lợi thế cạnh tranh thực chất, doanh nghiệp không thể chỉ chú trọng sản xuất hay xây dựng thương hiệu. Năng lực tổ chức logistics quốc tế, kiểm soát chi phí và vận hành chuỗi cung ứng đang trở thành những yếu tố quyết định khả năng đi đường dài của hàng Việt.
Xuất nhập khẩu Việt Nam và Hoa Kỳ đạt gần 180 tỷ USD

Xuất nhập khẩu Việt Nam và Hoa Kỳ đạt gần 180 tỷ USD

Tháng 10/2026, xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đạt 21,33 tỷ USD, tăng 40,9% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng của nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cùng máy móc, thiết bị đưa kim ngạch hai chiều trong 10 tháng lên 178,7 tỷ USD. Đáng chú ý, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm gần 32% kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Việt Nam - Leningrad: Mở rộng hợp tác từ thương mại đến chuỗi sản xuất

Việt Nam - Leningrad: Mở rộng hợp tác từ thương mại đến chuỗi sản xuất

Với kim ngạch thương mại hai chiều vượt 230 triệu USD trong 8 tháng năm 2026, Leningrad là đối tác tiềm năng của doanh nghiệp Việt Nam tại Liên bang Nga. Lợi thế cảng biển, công nghiệp và năng lượng có thể bổ trợ nông sản, năng lực chế biến Việt Nam, nếu hai bên chuyển kết nối thành dự án hiệu quả và thực chất hơn.
Mở không gian xuất khẩu, tạo xung lực tăng trưởng kinh tế hai con số

Mở không gian xuất khẩu, tạo xung lực tăng trưởng kinh tế hai con số

Không chỉ tạo thêm một kênh tiêu thụ hàng hóa, thương mại điện tử (TMĐT) đang mở ra cách tiếp cận mới đối với thị trường quốc tế, nhất là với những doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ sở sản xuất và sản phẩm đặc trưng địa phương. Tuy nhiên, cơ hội xuất khẩu chỉ thực sự được khai mở khi hoạt động kinh doanh trực tuyến được đặt trong một chuỗi cung ứng đủ năng lực, từ tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng đến logistics và phân phối xuyên biên giới.
Bao bì trở thành tiêu chuẩn quan trọng khi xuất khẩu thực phẩm sang EU

Bao bì trở thành tiêu chuẩn quan trọng khi xuất khẩu thực phẩm sang EU

Các quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) về bao bì và chất thải bao bì đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm Việt Nam. Không chỉ bảo đảm an toàn khi tiếp xúc với thực phẩm, bao bì còn phải đáp ứng các tiêu chí về truy xuất nguồn gốc, khả năng tái chế và bảo vệ môi trường.