Thứ ba 17/11/2026 22:28
Thời tiết: Hà Nội 27°C
Đà Nẵng 28°C
Cà Mau 26°C
Hải Phòng 27°C
TP Hồ Chí Minh 29°C
e-ISSN 3093-3501
Xuất nhập khẩu
aa

Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới

Thái Hằng
Trong bối cảnh tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở thêm dư địa cho xuất nhập khẩu, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là cơ hội để nông sản chế biến, thực phẩm đặc sản, hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm OCOP vượt qua giới hạn phân phối truyền thống, đóng góp vào mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số.
Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới
Ảnh minh hoạ có sự hỗ trợ bởi AI.

Khai thác dư địa mới cho xuất khẩu trên thị trường số

Theo Bộ Công Thương, năm 2026, thị trường bán lẻ trực tuyến Việt Nam ước đạt 37,2-37,8 tỷ USD, tăng 20-22% so với năm 2025. Cùng với đà mở rộng của kinh tế số, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục tăng trưởng mạnh. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%; nhập khẩu đạt 511,31 tỷ USD, tăng 37,4%.

Quy mô thương mại ngày càng mở rộng cùng sự phát triển của các nền tảng số đang tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và nhà sản xuất tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế. Đặc biệt, TMĐT xuyên biên giới mở ra kênh phân phối mới, giúp hàng Việt mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, thị trường tăng trưởng nhanh không đồng nghĩa mọi chủ thể đều khai thác được cơ hội. Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, khoảng cách giữa mở được gian hàng và duy trì kinh doanh hiệu quả vẫn còn lớn. Khó khăn không chỉ nằm ở kỹ năng sử dụng nền tảng, mà còn ở khả năng quản lý đơn hàng, tổ chức nguồn cung, kiểm soát chi phí và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Tại Bình Lư (Lai Châu), sau khoảng một năm được TikTok Shop hỗ trợ, địa phương đã đào tạo khoảng 20 nhà bán hàng, trong đó 8 người ghi nhận doanh thu ổn định tại thời điểm báo cáo. Dù vậy, quá trình vận hành vẫn gặp nhiều trở ngại, từ quản lý giỏ hàng, tổ chức nguồn cung đến duy trì hoạt động bán hàng thường xuyên.

Theo ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư, bán hàng là một chuyện, vận hành là việc hết sức khó khăn. Điều này cho thấy, mở gian hàng mới chỉ là bước đầu; quan trọng hơn là giúp người dân hình thành năng lực tự kinh doanh, có thể duy trì hoạt động lâu dài.

Tại Phượng Dực (TP. Hà Nội), xã hiện có 458 nhà bán hàng trên các sàn TMĐT và đặt mục tiêu nâng con số này lên 1.000. Tuy nhiên, chi phí bán hàng gia tăng trên các nền tảng như TikTok Shop, Shopee, cùng yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ, tốc độ xử lý đơn và đánh giá gian hàng đang tạo áp lực cho các hộ kinh doanh nhỏ.

Đáng chú ý, doanh thu không phải thước đo duy nhất của hiệu quả kinh doanh trực tuyến. Phí nền tảng, quảng cáo, đóng gói, vận chuyển và hoàn trả đều tác động trực tiếp đến lợi nhuận. Nếu thiếu kỹ năng quản trị và kiểm soát chi phí, người bán có thể tăng doanh số nhưng hiệu quả kinh doanh chưa chắc được cải thiện tương ứng.

Một điểm nghẽn khác là sự chưa đồng bộ giữa năng lực sản xuất tại địa phương và yêu cầu của thị trường số. Mường Ảng (Điện Biên) có hơn 2.100 ha cà phê, trong đó khoảng 1.800 ha đã cho thu hoạch, cùng nhiều sản phẩm đặc trưng như bưởi da xanh, thịt sấy, thịt gác bếp. Địa phương hiện có khoảng 18 sản phẩm OCOP và dự kiến hoàn thiện hồ sơ công nhận thêm khoảng 10 sản phẩm.

Đây là nguồn hàng có tiềm năng mở rộng thị trường qua các nền tảng trực tuyến. Tuy nhiên, người dân vẫn gặp khó trong lựa chọn nền tảng, xây dựng gian hàng, quảng bá và đáp ứng chi phí. Quan trọng hơn, đưa sản phẩm lên sàn mới giải quyết khâu tiếp cận khách hàng, chưa bảo đảm chất lượng đồng đều, sản lượng ổn định, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và giao hàng.

Những yêu cầu này càng quan trọng khi hàng hóa hướng tới xuất khẩu. Thị trường quốc tế đòi hỏi sản phẩm có chất lượng ổn định, thông tin minh bạch, nguồn gốc rõ ràng và khả năng cung ứng liên tục. Nếu không đáp ứng quy cách đóng gói, tiêu chuẩn kỹ thuật và hồ sơ truy xuất, sản phẩm khó duy trì đơn hàng, dù đã tiếp cận được khách hàng qua nền tảng số.

Vì vậy, phát triển TMĐT cần gắn với tổ chức lại chuỗi cung ứng, từ vùng nguyên liệu, chế biến, tiêu chuẩn hóa sản phẩm đến logistics và dịch vụ hậu mãi. Trọng tâm không chỉ là mở rộng số lượng gian hàng mà phải nâng cao năng lực kinh doanh thực chất, giúp người bán làm chủ hoạt động vận hành, địa phương tổ chức nguồn cung và kết nối các khâu hỗ trợ.

Tạo đà tăng trưởng xuất khẩu từ thị trường xuyên biên giới
Sản phẩm gốm Bát Tràng tiếp cận khách hàng quốc tế thông qua các phiên livestream. Ảnh: Đ.Nga.

Mở rộng thị trường xuất khẩu bằng sức mạnh kinh tế số

Để TMĐT trở thành động lực tăng trưởng thực chất, trọng tâm không nằm ở việc mở rộng số lượng gian hàng, mà ở khả năng hình thành một hệ sinh thái đủ sức hỗ trợ người dân kinh doanh độc lập, duy trì hoạt động và phát triển lâu dài. Muốn vậy, cần chuyển từ cách làm thiên về tập huấn, quảng bá sang xây dựng năng lực vận hành và tổ chức thị trường ngay tại địa phương.

Từ góc độ hiệu quả chính sách, ông Nguyễn Đức Lê, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho rằng, không thể lấy số lớp đào tạo hay số người tham gia làm thước đo thành công. Theo ông Lê, nếu đào tạo 10 người thì cần phấn đấu có ít nhất 5-6 người thực sự có khả năng tham gia bán hàng và tự vận hành gian hàng. Cách đặt vấn đề này cho thấy yêu cầu chuyển trọng tâm từ phổ cập kiến thức sang tạo lập năng lực kinh doanh thực tế.

Bà Vũ Thị Bích Hồng, chủ kênh TikTok Shop Cô Ba Hồng cũng đề xuất thống nhất chương trình đào tạo từ trung ương đến địa phương, thiết kế lộ trình xuyên suốt từ cơ bản đến nâng cao, kết hợp lý thuyết với thực hành tại chỗ. Theo bà Hồng, cần có cơ chế duy trì mô hình xã TMĐT và lực lượng hỗ trợ trực tiếp để người dân không bị gián đoạn hoạt động sau khi kết thúc tập huấn. Đây là yếu tố quan trọng để hình thành cộng đồng kinh doanh số, trong đó người có kinh nghiệm có thể hướng dẫn, chia sẻ và hỗ trợ những người mới tham gia.

Tuy nhiên, nâng cao năng lực người bán mới là một phần của bài toán. Ở tầm rộng hơn, TMĐT cần được tổ chức như một hệ sinh thái có sự phân công và kết nối nguồn lực giữa các chủ thể. Ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội TMĐT Việt Nam đề xuất xây dựng bản đồ số nhằm nhận diện lợi thế, năng lực và những khâu còn thiếu của từng địa phương, doanh nghiệp. Cách tiếp cận này giúp việc phát triển TMĐT tránh tình trạng triển khai đồng loạt, thiếu trọng tâm, đồng thời tạo cơ sở để xác định đúng đối tượng và nguồn lực cần ưu tiên.

Thực tế, mỗi địa phương có điều kiện sản xuất, trình độ kinh doanh và mức độ sẵn sàng tham gia môi trường số khác nhau. Vì vậy, chính sách hỗ trợ cần dựa trên dữ liệu và đặc điểm kinh tế cụ thể, thay vì áp dụng một mô hình chung. Trong giai đoạn thí điểm, Cục TMĐT chia sẻ dữ liệu về TMĐT cho 34 tỉnh, thành phố, tạo cơ sở để các địa phương xây dựng kế hoạch phát triển, lựa chọn ngành hàng và đối tượng ưu tiên.

Cùng với đó, Luật TMĐT và nghị định hướng dẫn có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cũng như Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026-2030 (được ban hành tại Quyết định số 1568/QĐ-BCT) đang tạo hành lang pháp lý và định hướng cho giai đoạn phát triển mới. Vấn đề đặt ra là phải cụ thể hóa các định hướng này thành chương trình hành động có trọng tâm, gắn trách nhiệm của cơ quan quản lý, chính quyền cơ sở và doanh nghiệp đồng hành với kết quả thực tế.

Khi người dân có thể tự tổ chức hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp chủ động khai thác các công cụ số, còn chính quyền địa phương chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang kết nối và kiến tạo hệ sinh thái, TMĐT mới thực sự trở thành động lực phát triển từ cơ sở. Đó cũng là nền tảng để kinh tế số lan tỏa sâu hơn vào đời sống sản xuất, kinh doanh, đóng góp vào chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng.

Tin bài có thể bạn quan tâm

VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

VNR500 kiến tạo giá trị dài hạn, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

Ngày 17/11, Vietnam Report phối hợp cùng Báo VietNamNet công bố Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026. Lễ công bố năm nay đánh dấu cột mốc 20 năm VNR500 đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, ghi nhận và tôn vinh những đầu tàu kinh tế qua các giai đoạn phát triển.
Hưng Yên: Xuất nhập khẩu tiến sát 17 tỷ USD và nhiều cơ hội bứt phá

Hưng Yên: Xuất nhập khẩu tiến sát 17 tỷ USD và nhiều cơ hội bứt phá

Trong 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Hưng Yên đạt 16,95 tỷ USD, tăng 16,1% so với cùng kỳ 2025. Riêng tháng 10, xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ 2025, đưa mức xuất siêu của tỉnh từ đầu năm lên 1,28 tỷ USD.
Kết nối hệ sinh thái, khơi thông dòng chảy xuất khẩu hàng Việt

Kết nối hệ sinh thái, khơi thông dòng chảy xuất khẩu hàng Việt

Quy mô thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam năm 2026 ước đạt 37,2-37,8 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng lớn trong nền kinh tế. Tuy nhiên, để chuyển hóa thành sức bật xuất khẩu, hàng Việt cần nhiều hơn những kênh bán hàng trực tuyến. Đó là sự kết nối đồng bộ giữa sản xuất, công nghệ, logistics và phân phối, hình thành hệ sinh thái đủ năng lực đưa sản phẩm Việt tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế.
Việt Nam - Chile: Mở rộng hợp tác, đưa cơ hội thành giá trị thực

Việt Nam - Chile: Mở rộng hợp tác, đưa cơ hội thành giá trị thực

Quan hệ Việt Nam - Chile có nền tảng từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Chile (VCFTA) và lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Yêu cầu không chỉ mở rộng trao đổi hàng hóa, mà còn kết nối đầu tư, tháo gỡ điểm nghẽn, chuyển tiềm năng thành đơn hàng, dự án và chuỗi giá trị bền vững.
Lào Cai đặt mục tiêu tăng gấp đôi năng lực vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu

Lào Cai đặt mục tiêu tăng gấp đôi năng lực vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu

Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai được định hướng phát triển gắn với ba khu vực cửa khẩu quốc tế Lào Cai, Bản Vược và Mường Khương, kết nối thương mại, logistics, công nghiệp, đô thị và chế biến nông sản. Đây là một trong những trọng tâm trong phương án tổ chức lại không gian phát triển của tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030.
Logistics quốc tế: Mắt xích quyết định sức cạnh tranh của hàng Việt

Logistics quốc tế: Mắt xích quyết định sức cạnh tranh của hàng Việt

Thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang mở rộng không gian xuất khẩu, tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu và gia tăng giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, để biến cơ hội thị trường thành lợi thế cạnh tranh thực chất, doanh nghiệp không thể chỉ chú trọng sản xuất hay xây dựng thương hiệu. Năng lực tổ chức logistics quốc tế, kiểm soát chi phí và vận hành chuỗi cung ứng đang trở thành những yếu tố quyết định khả năng đi đường dài của hàng Việt.
Xuất nhập khẩu Việt Nam và Hoa Kỳ đạt gần 180 tỷ USD

Xuất nhập khẩu Việt Nam và Hoa Kỳ đạt gần 180 tỷ USD

Tháng 10/2026, xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đạt 21,33 tỷ USD, tăng 40,9% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng của nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cùng máy móc, thiết bị đưa kim ngạch hai chiều trong 10 tháng lên 178,7 tỷ USD. Đáng chú ý, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm gần 32% kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Việt Nam - Leningrad: Mở rộng hợp tác từ thương mại đến chuỗi sản xuất

Việt Nam - Leningrad: Mở rộng hợp tác từ thương mại đến chuỗi sản xuất

Với kim ngạch thương mại hai chiều vượt 230 triệu USD trong 8 tháng năm 2026, Leningrad là đối tác tiềm năng của doanh nghiệp Việt Nam tại Liên bang Nga. Lợi thế cảng biển, công nghiệp và năng lượng có thể bổ trợ nông sản, năng lực chế biến Việt Nam, nếu hai bên chuyển kết nối thành dự án hiệu quả và thực chất hơn.
Mở không gian xuất khẩu, tạo xung lực tăng trưởng kinh tế hai con số

Mở không gian xuất khẩu, tạo xung lực tăng trưởng kinh tế hai con số

Không chỉ tạo thêm một kênh tiêu thụ hàng hóa, thương mại điện tử (TMĐT) đang mở ra cách tiếp cận mới đối với thị trường quốc tế, nhất là với những doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ sở sản xuất và sản phẩm đặc trưng địa phương. Tuy nhiên, cơ hội xuất khẩu chỉ thực sự được khai mở khi hoạt động kinh doanh trực tuyến được đặt trong một chuỗi cung ứng đủ năng lực, từ tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng đến logistics và phân phối xuyên biên giới.
Bao bì trở thành tiêu chuẩn quan trọng khi xuất khẩu thực phẩm sang EU

Bao bì trở thành tiêu chuẩn quan trọng khi xuất khẩu thực phẩm sang EU

Các quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) về bao bì và chất thải bao bì đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm Việt Nam. Không chỉ bảo đảm an toàn khi tiếp xúc với thực phẩm, bao bì còn phải đáp ứng các tiêu chí về truy xuất nguồn gốc, khả năng tái chế và bảo vệ môi trường.
Cục Xuất nhập khẩu lưu ý quy định mới về đăng ký xuất khẩu thực phẩm sang Trung Quốc

Cục Xuất nhập khẩu lưu ý quy định mới về đăng ký xuất khẩu thực phẩm sang Trung Quốc

Doanh nghiệp xuất khẩu và đại lý ở nước ngoài thực hiện xuất khẩu thực phẩm vào Trung Quốc thuộc đối tượng điều chỉnh phải thực hiện đăng ký với Tổng cục Hải quan Trung Quốc theo quy định; đồng thời chịu trách nhiệm về tính xác thực, chính xác và đầy đủ của thông tin đăng ký đã cung cấp.
Nhập khẩu ô tô 10 tháng vượt cả năm 2025

Nhập khẩu ô tô 10 tháng vượt cả năm 2025

Việt Nam nhập khẩu 212.339 ô tô nguyên chiếc trong 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch gần 4,9 tỷ USD, vượt kết quả cả năm 2025. Indonesia tiếp tục dẫn đầu về lượng, còn Trung Quốc vượt Thái Lan lên vị trí thứ hai và chiếm gần 40% kim ngạch nhập khẩu ô tô của cả nước.
Thủy sản Việt Nam hướng tới tăng trưởng xuất khẩu 2 con số giai đoạn 2027-2029

Thủy sản Việt Nam hướng tới tăng trưởng xuất khẩu 2 con số giai đoạn 2027-2029

Trước những biến động về địa chính trị, thuế quan và xu hướng bảo hộ thương mại, ngành thủy sản cần chủ động xây dựng kịch bản thị trường, ổn định nguồn nguyên liệu và tăng cường liên kết toàn chuỗi.
Đòn bẩy kép nâng tầm logistics và xuất khẩu Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Đòn bẩy kép nâng tầm logistics và xuất khẩu Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Thương mại hàng hóa của Việt Nam lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026, nhưng chi phí logistics vẫn chiếm khoảng 16-17% GDP, cao hơn mức bình quân thế giới. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng đề cao tốc độ, tính minh bạch và tiêu chuẩn môi trường, chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp xuất khẩu duy trì sức cạnh tranh.
VEFTA: Cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam

VEFTA: Cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam

VEFTA tạo ra cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận thị trường có sức mua cao, với 93,5% kim ngạch xuất khẩu Việt Nam sang EFTA cam kết xóa bỏ thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Nhưng ưu đãi chỉ thành đơn hàng khi doanh nghiệp đáp ứng xuất xứ, tiêu chuẩn và tổ chức tốt chuỗi cung ứng đáng tin cậy.