![]() |
| Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: CTV. |
Từ ưu đãi thuế quan đến năng lực cạnh tranh thực chất
Sau hơn 9 tháng thực thi, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) đang đặt ra yêu cầu chuyển hóa các cam kết mở cửa thị trường thành đơn hàng, dự án đầu tư và quan hệ hợp tác bền vững. Đây cũng là trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị xúc tiến Hiệp định CEPA do Bộ Công Thương phối hợp với Đại sứ quán UAE tại Việt Nam tổ chức ngày 17/11/2026 tại Hà Nội.
Hiệp định CEPA ký ngày 28/10/2024, sau 14 tháng đàm phán và có hiệu lực từ 3/2/2026. Đây là hiệp định thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam với một quốc gia Ả Rập và vùng Vịnh. UAE cam kết xóa thuế đối với 99% hàng xuất khẩu có xuất xứ Việt Nam; Việt Nam xóa thuế đối với 98,5% hàng UAE. Hơn 95% hàng hóa đủ điều kiện được xóa thuế ngay. CEPA gồm 18 chương, 15 phụ lục và hai thư song phương, bao quát dịch vụ, thương mại số, đầu tư, sở hữu trí tuệ, logistics, năng lượng và chuyển đổi số.
Theo Bộ Công Thương, thương mại phi dầu mỏ song phương giữa Việt Nam và UAE năm 2025 đạt 16,05 tỷ USD, tăng 27,4% so với cùng kỳ; xuất khẩu nông sản Việt Nam sang UAE vượt 445 triệu USD, tăng gần 24%. Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của UAE trong ASEAN; UAE là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại Tây Á. Chín tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt 5,7 tỷ USD, tăng 17,8%, trong đó, giá trị xuất khẩu đạt 4,1 tỷ USD và giá trị nhập khẩu đạt 1,5 tỷ USD.
Tại Hội nghị, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho biết, CEPA tạo lợi thế nhờ thuế cạnh tranh hơn, chính sách ổn định, thủ tục thuận lợi và khả năng tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Đông. Doanh nghiệp cần chiến lược bài bản, nắm quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn nhập khẩu.
Ưu đãi CEPA không tự động áp dụng cho mọi lô hàng. Một số dòng thuế về 0% ngay, số khác giảm theo lộ trình; mức thuế phụ thuộc mã HS. Hàng chỉ được hưởng ưu đãi khi đáp ứng quy tắc xuất xứ tại Chương 3 và có chứng nhận hợp lệ.
Doanh nghiệp cần tra mã HS, xác định thuế suất, kiểm tra xuất xứ và làm thủ tục cấp C/O mẫu UAE - VN qua EcoSys. Hàng quá cảnh nước thứ ba cần chứng từ chứng minh không thay đổi xuất xứ; giấy phép chuyên ngành vẫn phải đáp ứng. Ông Ngô Chung Khanh lưu ý, tiêu chuẩn đặc thù, trong đó có chứng nhận Halal. Doanh nghiệp phải cân đối lợi ích giảm thuế với chi phí tuân thủ, đầu tư chất lượng và nguồn cung ổn định.
Ông Tạ Xuân Hiển (James), Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Việt Nam tại UAE nhấn mạnh, câu hỏi hiện nay là doanh nghiệp nào đi đầu biến CEPA thành hoạt động thực tế. Ông Hiển nhận diện bốn cơ hội: hàng Việt Nam phù hợp nhu cầu UAE; UAE là cửa ngõ vào Vùng Vịnh, châu Phi và Nam Á; vốn UAE có thể hỗ trợ hạ tầng, năng lượng xanh, logistics và công nghiệp Halal tại Việt Nam và các cầu nối giúp doanh nghiệp tìm nhà mua hàng, đối tác, nhà đầu tư.
Theo ông Hiển, UAE coi trọng chất lượng, ổn định và tốc độ cung ứng; đây là yêu cầu các ngành nông sản, thực phẩm, thủy hải sản, gia vị, dệt may và xe điện Việt Nam có thể đáp ứng. Dubai và Abu Dhabi có mạng lưới logistics và dịch vụ tài chính quốc tế. Doanh nghiệp phải hiểu tiêu chuẩn, văn hóa kinh doanh và chọn đúng đối tác.
CEPA cũng mở hành lang đầu tư hai chiều. Bà Thu Vu Dropsey, Giám đốc phát triển doanh nghiệp và tài chính chiến lược, Tập đoàn Vingroup đánh giá, Việt Nam có thị trường tăng trưởng, nền tảng sản xuất; UAE có vốn quốc tế, mạng lưới và kinh nghiệm đầu tư.
Kết nối đối tác, mở rộng chuỗi giá trị và thị trường
Bà Thu Vu Dropsey cho rằng, dư địa hợp tác trong hạ tầng, năng lượng, di chuyển xanh, công nghệ, y tế và giáo dục. Bà Thu Vu Dropsey khuyến nghị VinFast cần mở rộng ra UAE, Ấn Độ, Indonesia và Philippines như minh chứng doanh nghiệp Việt Nam có thể phát triển thương hiệu, cạnh tranh quốc tế. Mở rộng cần đối tác phù hợp và am hiểu thị trường.
Cơ hội còn ở hệ thống bán lẻ, ông Mirash Basheer, Giám đốc Lulu Group International tại Việt Nam cho biết, tập đoàn muốn xây dựng quan hệ lâu dài với nhà sản xuất Việt Nam. Lulu không chỉ thu mua mà còn quảng bá sản phẩm Việt Nam trong mạng lưới bán lẻ quốc tế. Nhóm hàng quan tâm gồm nước dừa, nước ép tự nhiên, đồ uống tốt cho sức khỏe, hạt điều và nông sản; Cocoxim, Vinamilk là những ví dụ được ông nêu.
![]() |
| Các đại biểu, đại diện doanh nghiệp hai nước tham dự Hội nghị. Ảnh: CTV. |
OEM và nhãn hàng riêng cũng mở hướng để nhà sản xuất Việt Nam phát triển sản phẩm dưới thương hiệu quốc tế. Ông Mirash Basheer cho biết, xuất khẩu từ Việt Nam của Lulu tăng 12,5% so với năm trước, bất chấp thách thức logistics. CEPA mở thêm cơ hội tại UAE và GCC, nhưng thành công phụ thuộc khả năng chuyển cơ hội thành giao dịch. Chất lượng, chứng nhận, giá cạnh tranh, đóng gói và nguồn cung ổn định là điều kiện then chốt.
Để kết nối thành hợp tác thực chất, cơ quan quản lý cần cung cấp thông tin về cam kết, biểu thuế, xuất xứ và tiêu chuẩn; hiệp hội, thương vụ và tổ chức xúc tiến hỗ trợ thẩm định đối tác, tháo gỡ vướng mắc. Doanh nghiệp phải đầu tư chất lượng, chứng nhận, logistics và xem UAE vừa là thị trường đích, vừa là cửa ngõ khu vực.
Từ một hiệp định thương mại, Việt Nam và UAE có cơ hội kiến tạo không gian hợp tác rộng hơn, nơi hàng hóa Việt Nam tiếp cận các mạng lưới phân phối quốc tế, doanh nghiệp hai nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, còn dòng vốn được khơi thông vào những lĩnh vực có tiềm năng dài hạn. Nhưng cơ hội không tự chuyển hóa thành tăng trưởng. Điều quyết định là khả năng biến lợi thế thị trường thành hiện diện thương mại, biến kết nối thành hợp tác đầu tư và tạo dựng những quan hệ kinh doanh đủ sức đi đường dài.